Το Ρωμαίικο > Κοινοτισμός > Αγροτουρισμός: το όραμα που ψάχνουμε / Του Άνθιμου Σ. Τορτοκά*

Αγροτουρισμός: το όραμα που ψάχνουμε / Του Άνθιμου Σ. Τορτοκά*

Ο αγροτουρισμός άρχισε να διαδίδεται στην Ελλάδα, στα μέσα της δεκαετίας του 80 ακολουθώντας το παράδειγμα ανάλογων δραστηριοτήτων άλλων Ευρωπαϊκών χωρών όπως της Ιταλίας, της Αυστρίας και της Γαλλίας.

Στην Ελλάδα επικράτησε ο αγροτικός τουρισμός, με την έννοια της ανάπτυξης του τουρισμού στις αγροτικές περιοχές που συνδέεται με τη ζωή στο χωριό και το αγροτικό περιβάλλον και όχι ο αγροτουρισμός που αναφέρεται στην ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της γεωργικής εκμετάλλευσης που συνδέεται με τη γεωργία όπως συνέβη και σε άλλες περιπτώσεις στην Ευρώπη (Γαλλία, Ιταλία κ.α).

Μετά την πρώτη καθαρά εμπειρική φάση ανάπτυξης του αγροτικού τουρισμού, η οποία δεν είχε και ουσιαστικά αποτελέσματα, ακολούθησε στη δεκαετία του  80 το δεύτερο στάδιο ανάπτυξής του. Την περίοδο αυτή δημιουργήθηκαν αγροτουριστικές υποδομές, από ιδιώτες, από φορείς- Κοινότητες και Δήμους- και από γυναικείους Αγροτουριστικούς Συνεταιρισμούς, οι περισσότερες από τις οποίες στηρίχθηκαν σε διάφορα χρηματοδοτικά προγράμματα ενίσχυσης των επενδύσεων και αναπτύχθηκαν διάσπαρτα σε όλες τις περιοχές της χώρας. Οι υποδομές αυτές, στις περισσότερες περιπτώσεις, δε συνάδουν με τη φιλοσοφία και τους στόχους του αγροτουρισμού.

Σύγχρονα κτίρια, ξένα προς την αρχιτεκτονική κληρονομιά και τις τοπικές ιδιαιτερότητες, απρόσωπες υπηρεσίες και προσφορά αγαθών, ξεκομμένα από την τοπική παράδοση στις περισσότερες περιπτώσεις.

Η κατάσταση αυτή είχε σαν αποτέλεσμα τον μη σαφή προσανατολισμό των αγροτουριστικών επιχειρήσεων και το φαινόμενο κάθε επιχείρηση να ορίζει δικές της προδιαγραφές και πρότυπα με βάση τη βούληση του επιχειρηματία, τις γνώσεις και τις εμπειρίες του πάνω στο αντικείμενο, τον προσωπικό του χαρακτήρα, την οικονομική του κατάσταση. Έτσι δημιουργήθηκαν αγροτουριστικές επιχειρήσεις, οι οποίες δεν κατάφεραν να αξιοποιήσουν τις τοπικές ιδιαιτερότητες, να στηρίξουν και να στηριχθούν στην πολιτισμική κληρονομιά του τόπου, να αξιοποιήσουν τα τοπικά προϊόντα και κατά συνέπεια δε μπόρεσαν να διαμορφώσουν ένα ελκυστικό προϊόν για τους κατοίκους των μεγάλων αστικών κέντρων.

Είκοσι χρόνια μετά και παρά την απουσία θεσμικού πλαισίου, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική. Με την εφαρμογή των προγραμμάτων LEADER+ (2000-2006), των Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων Ανάπτυξης Αγροτικού Χώρου (Ο.Π.Α.Α.Χ), οι φορείς διαχείρισης, έδωσαν ιδιαίτερη βαρύτητα σε παράγοντες όπως την αξιοποίηση τοπικών ιδιαιτεροτήτων, την ποιότητα και την αυθεντικότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και αγαθών και τη δικτύωση των επιχειρήσεων. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν αγροτουριστικές επιχειρήσεις οι οποίες προσφέρουν αγροτουριστικό προϊόν, συμβατό με περιβαλλοντικές, πολιτισμικές, κοινωνικές και κοινοτικές αξίες του αγροτικού χώρου καθώς και με την αναζήτηση της ζωής στην ύπαιθρο και της αυθεντικότητάς της.

ΓΙΑΤΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ;

Στο τελευταίο συνέδριο του πιο αξιόπιστου φορέα του τουρισμού, του Συνδέσμου Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), ο Βαγγέλης Κυριακού, Διευθυντής της Τουριστικής Εταιρείας Καταρρακτών Έδεσσας, παρουσίασε μελέτη, όπου συμπεραίνει τα εξής συγκλονιστικά:

Κάθε ένα ευρώ που δαπανά ο επισκέπτης στην διανυκτέρευση στην περιφέρεια σε μικρές επιχειρήσεις, η τοπική κοινωνία ωφελείτε κατά 2.3 ευρώ.

Κάθε ένα ευρώ που δαπανά ο επισκέπτης στη διανυκτέρευση σε μεγάλες επιχειρήσεις μαζικού τουρισμού, η τοπική κοινωνία ωφελείται κατά 0.8 ευρώ.

Εύκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ένα κύκλο αγορών σε τοπικό επίπεδο που αφορά την εστίαση, την παροχή υπηρεσίας, την κίνηση, την οικοδομή κ.α. Οι μικρές επιχειρήσεις τροφοδοτούνται τοπικά και δεν αγοράζουν κρέατα π.χ.  μαζικά από την Αργεντινή.

Ο όρος ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ έγινε γνωστός τόσο μέσω των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, όσο και όλων των εκπροσώπων επίσημων φορέων μέχρι σήμερα (γενικοί γραμματείς περιφερειών, βουλευτές, υπουργοί, εκπρόσωποι αναπτυξιακών φορέων κ.α.) με αποτέλεσμα να έχει καθιερωθεί στις συνειδήσεις όλων. Η αντικατάστασή του με οποιοδήποτε άλλο όρο (π.χ. Τουρισμός υπαίθρου), μόνο σύγχυση μπορεί να προκαλέσει. Πολύ δε περισσότερο, αν διασπάσουμε το χώρο σε αγρότες και μη αγρότες.

ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ:

Μία ήπια μορφή βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και πολυδραστηριότητας στον αγροτικό χώρο, η οποία έχει ως στόχους:

Να συμβάλλει ώστε ο επισκέπτης να γνωρίσει τις αγροτικές περιοχές, τις αγροτικές ασχολίες, τα τοπικά προϊόντα, την παραδοσιακή κουζίνα και την καθημερινή ζωή των κατοίκων, τα πολιτισμικά στοιχεία και τα αυθεντικά χαρακτηριστικά των τοπικών κοινωνιών.

Να φέρει τον επισκέπτη σε επαφή με τη φύση καθώς και με τις δραστηριότητες στην ύπαιθρο, στις οποίες θα μπορεί να συμμετέχει, να ψυχαγωγηθεί και να νοιώσει τη χαρά της περιήγησης, της γνώσης και της ανακάλυψης.

Να κινητοποιήσει τις παραγωγικές, πολιτισμικές και αναπτυξιακές δυνάμεις του τόπου, συμβάλλοντας έτσι στην αειφόρο, περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του αγροτικού χώρου.

ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΟΡΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ:

Μία αγροτική περιοχή που συγκεντρώνει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

Συνιστά μία διακριτή γεωγραφική η και διοικητική ενότητα, από μορφολογική και ιστορική άποψη, που δεν περιλαμβάνει οικισμούς άνω των 5.000 κατοίκων (το κριτήριο αυτό υπολογίζεται ανά οικισμό και όχι στο σύνολο της περιοχής).

Οι κάτοικοι απασχολούνται κυρίως με δραστηριότητες του πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία).

Δεν έχει αναπτυχθεί μέσα στην περιοχή αυτή τουριστική προσφορά μαζικού (δηλ. οργανωμένου παραθεριστικού) τουρισμού η προσφορά που απευθύνεται σε ζήτηση άλλων μη ήπιων μορφών τουρισμού σύμφωνα με τα οριζόμενα από τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ  ΠΡΟΪΟΝ ΕΙΝΑΙ:

Συνδυασμός υπηρεσιών, προϊόντων και δραστηριοτήτων που συνδέεται άμεσα η έμμεσα με τα ιδιαίτερα αγροτικά, κοινωνικά, πολιτισμικά και περιβαλλοντολογικά χαρακτηριστικά του αγροτουριστικού προορισμού και αναδεικνύουν τις ιδιαιτερότητές του.

ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΙΝΑΙ:

Επιχείρηση με παροχές υπηρεσιών αγροτουρισμού που δραστηριοποιείτε σε περιοχές αγροτουριστικού προορισμού, οι εγκαταστάσεις και η λειτουργία της οποίας εναρμονίζονται με το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής και παρέχει μία τουλάχιστον από τις παρακάτω υπηρεσίες:

Διαμονή.

Εστίαση.

Περιήγηση στη φύση.

Ευαισθητοποίηση, περιβαλλοντική εκπαίδευση.

Διοργάνωση της γνωριμίας με τα πολιτισμικά στοιχεία μίας περιοχής, επίσκεψη στα ιστορικά και λοιπά αξιοθέατα, συμμετοχή σε υπαίθριες δραστηριότητες αναψυχής.

Διοργάνωση υπαίθριων δραστηριοτήτων αναψυχής.

Γνωριμία με παραδοσιακά επαγγέλματα, αγροτικές μεθόδους παραγωγής και καλλιέργειας καθώς και παραγωγικές διαδικασίες που έχουν εκλείψει.

Γνωριμία με τις ασχολίες και τις συνήθειες της καθημερινής ζωής των κατοίκων μίας περιοχής.

Πώληση κυρίως τοπικών αγροτικών προϊόντων.

Οι αγροτουριστικές επιχειρήσεις κατατάσσονται, προκειμένου για την εφαρμογή της παρούσας προδιαγραφής στις ακόλουθες λειτουργικές μορφές:

-Αγροτουριστικά καταλύμματα.

-Πρατήρια / Εκθετήρια αγροτουριστικών προϊόντων.

– Αγροτουριστικά κέντρα εστίασης και αναψυχής.

-Τουριστικά γραφεία – διοργανωτές η επιχειρήσεις που παρέχουν προγράμματα υπαίθριων δραστηριοτήτων και περιηγήσεων οικοτουριστικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος.

-Αγροκτήματα.

-Επιχειρήσεις παραγωγής προϊόντων και παροχής υπηρεσιών ανάδειξης της τοπικής, πολιτιστικής κληρονομιάς.

ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

Οι κατά τόπους Δημοτικές Αρχές χρειάζεται να αντιληφθούν καλύτερα την αναγκαιότητα να φροντίζουν τα αυτονόητα, όπως είναι η καθαριότητα, η σήμανση, οι λακκούβες των δρόμων.

Γνωριμία με τον τόπο μας

Η καλύτερη διαφήμιση είναι αυτή που γίνεται στόμα με στόμα. Οπωσδήποτε οι ικανοποιημένοι επισκέπτες είναι αυτοί που διαφημίζουν μία περιοχή, αλλά μεγάλο ρόλο παίζει οι κάτοικοί της και οι απόδημοι να την γνωρίζουν, να πληροφορούν και να την παινεύουν. Διαπιστώνεται ότι τα παραπάνω δεν είναι αυτονόητα στην περιοχή μας και τώρα που οι μετακινήσεις δυσκολεύουν λόγω ακριβών καυσίμων, είναι ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τον τόπο μας, εφαρμόζοντας ειδικές εκπτώσεις για τους συντοπίτες μας.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ

ΥΠΟΔΟΧΗ

Η Πλειοψηφία των ξενώνων στην περιοχή είναι σε πολύ καλό επίπεδο, όμως υπάρχει μία πολύ μεγάλη ανάγκη σε επιχειρήσεις που να φροντίζουν την έλευση, την οργάνωση και την ξενάγηση των επισκεπτών π.χ. ταξιδιωτικά γραφεία, οικοξεναγοί, δραστηριότητες κ.α.

Clusters

Η συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών του τουρισμού και η ομαδική διαφήμιση, στις μέρες μας θεωρούνται απαραίτητες, αφού για τον επισκέπτη αποτελούμε ένα συνολικό πακέτο.

Οι κατά τόπους ομάδες επιχειρήσεων που μπορούν να συγχνωτίζονται π.χ. η  Εταιρεία Οικοτουρισμού Βιτσίου (www. eobitsiou.gr), η Εταιρεία Λιμναίου Τουρισμού Βεγορίτιδας Πετρών, μπορούν να πραγματοποιούν κοινές δράσεις προώθησης και εκπαίδευσης προσωπικού και διοίκησης ενταγμένες κάτω από μία περιφερειακή ομπρέλλα π.χ. τα Σύμφωνα ποιότητας.

 

*Μέλος Διοικούσας επιτροπής, Εταιρείας Οικοτουρισμού Βιτσίου

και μέλος ΑΓΡΟΞΕΝΙΑ

 

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

nv-author-image

Θεόφιλος Παπαδόπουλος