Το Ρωμαίικο > Κοινοτισμός > [«Αυτές οι βίαιες απολαύσεις έχουν βίαιο τέλος»] / Νίκος Παπαδόπουλος Φιλόλογος-Γλωσσολόγος

[«Αυτές οι βίαιες απολαύσεις έχουν βίαιο τέλος»] / Νίκος Παπαδόπουλος Φιλόλογος-Γλωσσολόγος

Η επί το ελληνικότερον… «These violent delights have violent ends». Πρόσφατα παρακολούθησα τον 1ο κύκλο της δημοφιλούς σειράς του αμερικανικού HBO με τίτλο ‘’Westworld’’. Πρόκειται για σειρά ημι-επιστημονικής φαντασίας (όσο αδόκιμος και να ακούγεται ο όρος), η οποία έχει βασιστεί σε ομώνυμη ταινία του 1973 και πραγματεύεται το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης, διαπλεκόμενο με ζητήματα επιστημονικής ηθικής και των κάθε λογής ορίων της ανθρώπινης φύσης.

Τοποθετημένη σε ένα -όχι και τόσο μακρινό- απροσδόκητο μέλλον, με την επιστήμη να έχει εξελιχθεί πέρα από κάθε φαντασία, η σειρά παρουσιάζει ένα θεματικό τουριστικό πάρκο, το ‘’Westworld’’, το οποίο υποδέχεται επισκέπτες που θέλουν να ζήσουν την εμπειρία της Άγριας Δύσης, πληρώνοντας φυσικά το ανάλογο (και πανάκριβο) ημερήσιο αντίτιμο.

Εκτός από την ιδιοκτήτρια εταιρία και τον άνθρωπο που δημιούργησε ολόκληρο το πάρκο, κατά κύριο λόγο αυτοί που φροντίζουν για την καλοπέραση των επισκεπτών είναι οι αποκαλούμενοι ‘’οικοδεσπότες’’ του πάρκου, δηλαδή ανθρωπόμορφα και ομιλούντα ανδροειδή-ρομπότ, που είναι προγραμματισμένα να ικανοποιούν τους επισκέπτες με κάθε τρόπο.

Οι επισκέπτες στο πάρκο είναι κατά κάποιο τρόπο ‘’θεοί’’. Μπορούν να κάνουν ό,τι επιθυμούν. Να σκοτώσουν τους οικοδεσπότες (οι οποίοι επισκευάζονται από τους ανθρώπους της εταιρίας και επανατοποθετούνται στο πάρκο), να τους ερωτευτούν, να κυνηγήσουν επικηρυγμένους, να πολεμήσουν στον αμερικανικό εμφύλιο, γενικώς να απολαύσουν τα πάντα δίχως μέτρο. Με έναν μόνο περιορισμό. Οι οικοδεσπότες είναι προγραμματισμένοι να μην μπορούν να σκοτώσουν επισκέπτη.

Όμως, αυτές οι βίαιες απολαύσεις έχουν βίαιο τέλος, όπως αρέσκεται να τονίζει συχνά ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές της σειράς. Οι οικοδεσπότες-ρομπότ σταδιακά (και με ορισμένες μεθοδεύσεις) διαμορφώνουν τη δική τους ατομική συνείδηση και διεκδικούν τη θέση τους στον πραγματικό κόσμο, αναγκάζοντας τους ανθρώπους να λάβουν τα μέτρα τους.

Η ασύδοτη καλοπέραση των ανθρώπων που επισκέπτονται το πάρκο δεν έχει και τα πιο ευχάριστα αποτελέσματα. Η απόλυτη ελευθερία του πράττειν οδήγησε σε βίαιες απολαύσεις (βία δεν είναι μόνο η χειροδικία ή ο σκοτωμός). Και διαχρονικά η βία οδηγεί σε βία.

Μήπως μας θυμίζει κάτι αυτό;

Για χρόνια ολόκληρα, για δεκαετίες, ζήσαμε ως χώρα σε έναν ατέρμονο (έτσι νομίζαμε) κύκλο καλοπέρασης και ηθικής χαλάρωσης. Άλλοτε με λιγότερη, άλλοτε με περισσότερη ευθύνη, ξεχάσαμε το ποιοι είμαστε, από που προερχόμαστε, το ότι έχουμε έναν σκοπό στη ζωή μας. Αφεθήκαμε στην ηδονή. Αδειάσαμε τις ψυχές από οτιδήποτε ωφέλιμο.

Οι πράξεις όμως διαμορφώνουν τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι διαμορφώνουν την κοινωνία. Η κοινωνία διαμορφώνει τη χώρα. Νόμος. Και αυτές οι βίαιες απολαύσεις έχουν βίαιο τέλος. Επίσης νόμος. Η αξιακή και οικονομική κρίση που βιώνουμε είναι αυτό ακριβώς που ονομάζουμε βίαιο τέλος. Τέλος, ή αλλιώς συνειδητοποίηση της φούσκας. Όπως ακριβώς και οι άνθρωποι στο ‘’Westworld’’, έτσι και εμείς βιώνουμε αυτό που νομίζαμε πως δεν θα ερχόταν ποτέ. Τη Νέμεση.

Δεν γνωρίζω πως θα αντιδράσουν οι άνθρωποι στο ‘’Westworld’’ (ο 2ος κύκλος θα κυκλοφορήσει πιθανότατα μετά τον Γενάρη του ’18), στο κάτω-κάτω όμως δεν παύει να είναι μια τηλεοπτική σειρά, όσο συγκινητική και αν είναι. Το θέμα είναι εμείς τι θα κάνουμε, εδώ, στο σήμερα, με δεδομένο ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν (τουλάχιστον αυτό ισχύει ακόμα από την τελευταία φορά που το έλεγξα). Οι βίαιες μας απολαύσεις συνεχίζουν, σε μικρότερο βαθμό, να μας απομακρύνουν από το δρόμο της ηθικής.

Είμαστε υποκριτές. Ας το παραδεχτούμε. Και τώρα αν μπορούσαμε να καπαρώσουμε (άδικα) καμιά θέση στο δημόσιο θα το κάναμε. Αν είχαμε ακόμα τη δυνατότητα να ξοδέψουμε το μηνιάτικό μας στα μπουζούκια θα το κάναμε. Αν, θα, αν, θα…

Θα μου πει κανείς, δεν είναι λίγο άδικο να μας βάζω όλους στο ίδιο καλάθι; Είναι. Αλλά μακάρι αυτό το «τσουβάλιασμα» να λειτουργήσει ευεργετικά. Όποιος το διαβάσει να πεισμώσει και να πει «Όχι, εγώ δεν είμαι τόσο υποκριτής όσο με κατηγορείς». Μακάρι.

Όσο για το τι θα πρέπει να αλλάξουμε στις ζωές μας για να αποφύγουμε αυτό το ‘’βίαιο τέλος’’ (τη συνειδητοποίηση δηλαδή της παρακμής και την αντίστοιχη τιμωρία) να επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, υπάρχουν λύσεις. Και βρίσκονται παντού γύρω μας. Βρίσκονται στα λόγια και στις συμβουλές του γονέα, του δασκάλου, του πνευματικού, στη συζήτηση με έναν άνθρωπο οποιασδήποτε ηλικίας που έπαθε και έμαθε. Κρύβονται στα μάτια του ανθρώπου που θα μας ζητήσει ελεημοσύνη, ή αυτού που θα μας πει μια καλή κουβέντα από καρδιάς. Βρίσκονται στα άρθρα των εξαίρετων συναρθρογράφων στην «Κοινωνείν», και γενικώς βρίσκονται εκεί έξω.

Δεν είναι κακό να κάνουμε λάθη. Ίσα-ίσα είναι ευλογία. Δεν μπορούμε να αντιληφθούμε το σωστό χωρίς να ξέρουμε και να έχουμε πράξει το λάθος.   Γι’ αυτό ας μοχθήσουμε για το καλύτερο, ασχέτως τι θα γίνει τελικά στο ‘’Westworld’’, το οποίο προτείνω ανεπιφύλακτα σε όποιον έχει τη διάθεση και τον χρόνο.

Και για να μη ξεχνιόμαστε, οι βίαιες απολαύσεις έχουν βίαιο τέλος.

 

Πρώτη δημοσίευση ηλεκτρονική εφημερίδα «Κοινωνείν», 9/17

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

nv-author-image

Θεόφιλος Παπαδόπουλος