Το Ρωμαίικο > Ορθοδοξία > «Χαῖρε Ὀρθοδόξων ὁ θεῖος διδάσκαλος» / Ὁ ἅγιος Νεκτάριος

«Χαῖρε Ὀρθοδόξων ὁ θεῖος διδάσκαλος» / Ὁ ἅγιος Νεκτάριος

Μὲ τρία ἀξιώματα ἦλθε ὁ Σωτὴρ στὴν γῆ. Ἦλθε ὡς Προφήτης, γιὰ νὰ ἀποκαλύψει τὴν θεία ἀλήθεια στὸν κόσμο. Ἦλθε ὡς Ἱερέας γιὰ νὰ ἁγιάσει μὲ τὴν θυσία του τὸν λαό. Ἦλθε ὡς Βασιλιὰς γιὰ νὰ λυτρώσει ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ νὰ κυβερνήσει πνευματικῶς τοὺς ἀνθρώπους. Ὁ Κύριος «ἐγενήθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις»[1].

Αὐτὸ τὸ τριττὸ ἀξίωμα, ποὺ εἶναι ἀδιαίρετο, μετεβίβασε ὁ Κύριος καὶ στοὺς Ἀποστόλους καὶ αὐτοὶ μὲ τὴ σειρά τους στοὺς διαδόχους τους στὴν Ἐκκλησία, ὥστε νὰ διδάσκουν, νὰ ἁγιάζουν καὶ νὰ κυβερνοῦν πνευματικῶς τὸν λαό. Αὐτὸ τὸ τριπλοῦν ἀξίωμα εἶχε καὶ ὁ ἅγιος Νεκτάριος, ἐπίσκοπος Πενταπόλεως, ὁ θαυματουργός, ποὺ γιορτάζει σήμερα. Ἀπὸ αὐτὸ θὰ δοῦμε μόνο μιὰ πτυχή. Τὸ προφητικὸ ἢ διδακτικό του χάρισμα.

Ὁ πνευματικὸς διδάσκαλος σύμφωνα μὲ τὴν διδασκαλία τῶν ἁγίων Πατέρων πρέπει νὰ εἶναι τέτοιος, ὥστε νὰ ἐκτρέφει μὲ τὴν διδασκαλία του ἀθλητὲς γιὰ τὸν Χριστό· «θρέψον ἀθλητὴν τῷ Χριστῷ καὶ ἐν κόσμῳ ὄντα, δίδαξον εὐλαβῆ ἐκ πρώτης ἡλικίας»[2], δηλαδὴ θρέφε ἀθλητὴ γιὰ τὸν Χριστὸ καὶ ἐνῶ ἀκόμα εἶναι στὸν κόσμο, δίδαξέ τον νὰ εἶναι εὐλαβὴς ἀπὸ τὰ πρῶτα του παιδικὰ χρόνια, λέγει ὁ Χρυσόστομος. Ὁ ἅγιος Νεκτάριος σύμφωνα μὲ μαρτυρίες μαθητῶν του, ὅταν ἦταν στὴν Ριζάρειο σχολὴ εἶχε αὐτὸ τὸ χάρισμα. Ἕνας ἀκαδημαϊκός, ὁ Γεώργιος Σωτηρίου, ποὺ εἶχε χρηματίσει μαθητής του, λέγει πὼς ἦταν διδάσκαλος μὲ παιδικὴ ἀγαθότητα, βαθιὰ πίστη καὶ ἦταν παράδειγμα φιλεργίας καὶ ἐργατικότητος. Δὲν ἦταν διευθυντὴς μὲ κοσμικὲς παιδαγωγικὲς γνώσεις, ἀλλὰ ἦταν ὅμως θαυμάσιος ψυχολόγος. Ὡς παιδαγωγὸς ὁ ἅγιος Νεκτάριος οὐδέποτε ἐπέβαλε ποινές, ἀρκοῦσε ὅμως ἕνας λόγος του, μιὰ μειλίχια συμβουλή του, νὰ φέρει τὸν μαθητὴ σὲ συναίσθηση καὶ νὰ βελτιωθεῖ[3]. Ὅταν καλοῦσε κάποιο μαθητὴ σὲ ἀπολογία, πίστευε περισσότερο σ᾿ αὐτὸν παρὰ στὴν καταγγελία. Ἔτσι διόρθωνε τὸν μαθητή[4]. Ἕνας ἄλλος ἀναφέρει πὼς ὅταν μάλωσαν δυὸ μαθητὲς στὴν Ἐκκλησιαστικὴ Ριζάρειο σχολή, ἀντὶ νὰ τιμωρήσει αὐτούς, τιμώρησε τὸν ἑαυτό του νὰ μὴ φάει καὶ νὰ πιεῖ τίποτε τρεῖς ἡμέρες[5]. Παρέδωσε τὸν ἑαυτό του στὴν προσευχή, χάριν τῶν μαθητῶν. Ὁ διδάσκαλος πρέπει ὄχι μόνο νὰ ἀνοίγει τὶς πληγὲς τῶν μαθητῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ γιατρεύει· «μὴ μόνον τέμνειν, ἀλλὰ καὶ ἐπιδεσμεῖν τὰ ἕλκη»[6], λέγει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος. Ὁ ἅγιος Νεκτάριος εἶχε φθάσει σὲ τόσο μεγάλη ἀρετή, ὥστε νὰ τιμωρεῖ τὸν ἑαυτό του χάριν τῶν μαθητῶν. Ἦταν ὁ ἴδιος παράδειγμα στοὺς μαθητές του.

Ἂς δοῦμε ὅμως καὶ ἕνα ἄλλο χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τοῦ ἁγίου Νεκταρίου ὡς διδασκάλου. Ὁ πρωτοπρεσβύτερος Ἄγγελος Νησιώτης μᾶς πληροφορεῖ πὼς ὅταν ὁ ἅγιος ἦταν Διευθυντὴς τῆς Ριζαρείου σχολῆς, ἔδινε μεγάλη σημασία στὸν ἐκκλησιασμὸ τῶν μαθητῶν. Στὶς ἐκκλησιαστικὲς ἀκολουθίες ποὺ τελοῦσαν στὸ παρεκκλήσιο τῆς σχολῆς πήγαινε πρῶτος αὐτός. Δὲν καθόταν στὸν θρόνο, ἀλλὰ σὲ ἕνα στασίδιο τοῦ δεξιοῦ ἐκκλησιαστικοῦ χοροῦ. Καθόταν γιὰ δυὸ λόγους. Ἀφ᾿ ἑνὸς μὲν γιὰ νὰ δίδει στοὺς μαθητὲς ὑπόδειγμα ἐκκλησιασμοῦ καὶ ἀφ᾿ ἑτέρου νὰ καμαρώσει τοὺς 140 μαθητὲς νὰ ψάλλουν τὶς ἀκολουθίες. Χαιρόταν ποὺ ἔβλεπε τόσα παιδιὰ νὰ ψάλλουν τὰ τραγούδια καὶ τοὺς ὕμνους τοῦ Θεοῦ. Ἀγαποῦσε πολὺ τὴν προσευχὴ στὸν ναό[7]. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τὸ λέγει κι αὐτό· «μανθανέτω τοίνυν τῷ Θεῷ ψάλλειν, ἵνα μὴ σχολάζῃ αἰσχραῖς ᾠδαῖς καὶ διηγήσεσιν ἀκαίροις»[8]. Μάθε στὸ παιδί σου τὶς ψαλμωδίες, γιὰ νὰ μὴν ἀσχολεῖται μὲ αἰσχρὰ τραγούδια καὶ ἀνώφελες διηγήσεις.

Ἄλλο ἕνα δεῖγμα τῆς παιδαγωγικῆς του τακτικῆς εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὁ ἅγιος Νεκτάριος φρόντιζε νὰ βγοῦν ἱερεῖς γιὰ τὴν Ἐκκλησία. Ἕνα μαθητὴ τῆς σχολῆς τὸν πῆγε μπροστὰ στὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸν ἔβαλε νὰ ὑποσχεθεῖ ὅτι θὰ γίνει ἱερεύς[9]. Πολλοὶ ἀπὸ τοὺς μαθητές του ἔγιναν ἱερεῖς καὶ ἐπίσκοποι. Τὴν κλίση τους πρὸς τὴν Ἱεροσύνη τὴν καλλιέργησε καὶ τὴν ἐπαύξησε ἡ ἁγία μορφὴ τοῦ ἐπισκόπου Πενταπόλεως Νεκταρίου, ἀλλὰ καὶ ἡ ἁγία διδασκαλία του. Μετέδιδε στοὺς μαθητὲς ὄχι μόνο γνώσεις, ἀλλὰ καὶ ἐξιστοροῦσε καὶ θαύματα ποὺ ὁ ἴδιος εἶχε ἰδεῖ καὶ στερέωνε τὴν πίστη τους πρὸς τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία. Τὰ βιβλία ποὺ ἔγραφε τὰ μοίραζε δωρεὰν στοὺς μαθητές του. Τόση ἀγάπη ἔτρεφε γιὰ τοὺς ὑποψηφίους κληρικούς! Φεύγοντας ἀπὸ τὴν σχολὴ θρήνησαν οἱ πάντες· καὶ οἱ μαθητὲς καὶ οἱ καθηγητές.

Τὶς ἡμέρες αὐτὲς στὸν τύπο διαβάσαμε μιὰ φοβερὴ εἴδηση[10]. Μιὰ δασκάλα ἦταν ἔμπορος τοῦ λευκοῦ θανάτου. Τὸ πρωῒ δίδασκε καὶ τὸ βράδυ πουλοῦσε τὸ ἐμπόρευμα τοῦ θανάτου· τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο ἀπὸ τὸν ἅγιο Νεκτάριο. Αὐτὸς τὴν ἡμέρα δίδασκε καὶ τὸ βράδυ προσευχόταν πολλὲς ὧρες στὸν Θεὸ γιὰ τοὺς μαθητές του· «μὲ τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, μόνο μὲ τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ θὰ σωθεῖ ὁ τόπος»[11], ἔλεγε.

Ὁ ἅγιος Νεκτάριος μετέδιδε τὴν πίστη στὸν Χριστό. Πρὸ καιροῦ ἐπίσκοπος τῆς Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας κατήγγειλε πὼς σὲ κάποιο σχολεῖο τῶν Ἀθηνῶν καθηγητὴς δήλωσε πὼς εἶναι ἄθεος καὶ ὅτι δὲν θὰ τὸν ἔνοιαζε, ἐὰν οἱ μαθητές του ἔβριζαν τὸν Χριστὸ ἢ τὴν Παναγία.

Ὁ ἅγιος Νεκτάριος δὲν τὸ θεωροῦσε ντροπὴ νὰ παροτρύνει τοὺς μαθητές του νὰ γίνουν ἱερεῖς. Σὲ ἕνα σπουδαστή, τὸν ἔπειτα Πρωτοπρεσβύτερο Νικόλαο Β. Μυλωνᾶ, ὅταν τοῦ εἶπε πὼς θὰ γίνει ἱερεύς, ἀφοῦ τὸν ἀγκάλιασε καὶ τὸν φίλησε τοῦ εἶπε: «θὰ ἔλθητε νὰ σᾶς χειροτονήσω ἐγώ. Πρῶτον διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν ἑαυτόν μου καὶ δεύτερον σεῖς θὰ γίνητε παράδειγμα καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους, οἵτινες ἀμφιταλατεύονται»[12]. Ἀντίθετα, συγγραφέας Νεοέλληνας εἶπε γιὰ τοὺς κληρικοὺς πὼς εἶναι ἡ συμφορὰ τοῦ ἔθνους[13].

Τέτοιους ἐκπαιδευτικοὺς σὰν τὸν ἅγιο Νεκτάριο θέλουμε, γιὰ νὰ μπορέσει ἡ Ἐκκλησία μας καὶ ἡ Πολιτεία νὰ πάει μπροστὰ καὶ νὰ βγοῦν καὶ σήμερα σωστοὶ δάσκαλοι σὰν κι αὐτόν.

Ἂς εὐχηθοῦμε μὲ τὶς πρεσβεῖες τοῦ ἁγίου νὰ τὸ ἐπιτύχουμε. Ἀμήν.

π. Ν.

 

[1]. Α’ Κορ. 1, 30.

[2]. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Περὶ κενοδοξίας καὶ ὅπως δεῖ τοὺς γονεῖς ἀνατρέφειν τὰ τέκνα, Ε.Π.Ε. τ. 30, σ. 640.

[3]. Βλ. Ἀρχιμ. Τίτου Ματθαιάκη, Ὁ Ὅσιος Νεκτάριος Κεφαλᾶς, Ἀθῆναι 1955, σ. 100.

[4]. Βλ. Ἀρχιμ. Τίτου Ματθαιάκη, ὅ.π., σ. 139.

[5]. Βλ. Ἀρχιμ. Τίτου Ματθαιάκη, ὅ.π., σ. 44.

[6]. Βλ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ὅτι ἐπικίνδυνον καὶ τοῖς λέγουσι, καὶ τοῖς ἀκούουσι τὸ πρὸς χάριν δημηγορεῖν, καὶ ὅτι χρήσιμον καὶ δικαιοσύνη μεγίστη τὸ κατηγορεῖν τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, PG50, 653: «Οὗτος γὰρ ἄριστος ἰατρείας τρόπος, μὴ μόνον τέμνειν, ἀλλὰ καὶ ἐπιδεσμεῖν τὰ ἕλκη· οὗτος θαυμαστὸς διδασκαλίας νόμος, μὴ μόνον ἐπιτιμᾶν, ἀλλὰ καὶ παρακαλεῖν καὶ παραμυθεῖσθαι».

[7]. Βλ. Ἀρχιμ. Τίτου Ματθαιάκη, ὅ.π., σ. 140.

[8]. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Περὶ κενοδοξίας καὶ ὅπως δεῖ τοὺς γονεῖς ἀνατρέφειν τὰ τέκνα, Ε.Π.Ε. τ. 30, σ. 652.

[9]. Βλ. Ἀρχιμ. Τίτου Ματθαιάκη, ὅ.π., σ. 139.

[10]. Αὐτὸ εἰπώθηκε τὸν Νοέμβριο τοῦ 1990.

[11]. Σώτου Χονδρόπουλου, Ὁ ἅγιος τοῦ αἰῶνα μας, Ἔκδοσις Ἱερᾶς Κοινοβιακῆς Μονῆς Ἁγίας Τριάδος Αἰγίνης, 1969, σ. 278.

[12]. Βλ. Ἀρχιμ. Τίτου Ματθαιάκη, ὅ.π., Ἀθῆναι 1955, σ. 135.

[13]. Μελ. Καλαμαρᾶ, Εἶναι «Οἱ ρασοφόροι συμφορὰ τοῦ Ἔθνους»;, Κριτικὴ παρουσίασι τοῦ ὁμωνύμου βιβλίου τοῦ Γεωργίου Καρανικόλα, Ἀθῆναι 1977, σ. 7.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

nv-author-image

Θεόφιλος Παπαδόπουλος