Το Ρωμαίικο > Κοινοτισμός > Η δυναμική της οικογένειας για τη μετάδοση αξιών / Βασιλική Παναγιωτοπούλου-Παπαβασιλείου*

Η δυναμική της οικογένειας για τη μετάδοση αξιών / Βασιλική Παναγιωτοπούλου-Παπαβασιλείου*

  1. Πρόλογος                                                         

Όταν  δεν  καταφέρνουμε ή  δεν  θέλουμε  να μεταβιβάσουμε  σους νέους  μας  τις  αξίες  μας  και  την  πνευματική μας κληρονομιά, όταν δεν καταφέρνουμε να τους μεταβιβάσουμε  αυτά που συνιστούν την συλλογική συνείδηση του Έθνους μας, όταν τους αφήνουμε χωρίς μνήμη, τους καταδικάζουμε να ζήσουν ένα τεράστιο χάσμα γενεών. Όταν ρωτάς παιδιά του Γυμνασίου και του Λυκείου τι έγινε το 1821 ή το 1940 (που να τολμήσεις να ρωτήσεις για Θερμοπύλες ή για Σαλαμίνα) και φρίττεις από τις απαντήσεις τους, διερωτάσαι με πόνο πως μια χώρα σαν την Ελλάδα, με πλούσια ιστορία χιλιετιών, μπόρεσε να δημιουργήσει μια νεολαία χωρίς ρίζες, σαν να ήρθε από το πουθενά. Και μάλιστα σήμερα, που χρόνια τώρα ή δημόσια εκπαίδευση είναι υποχρεωτική για εννέα ολόκληρα χρόνια!

Εύλογο τίθεται το ερώτημα: το σχολείο τι κάνει; Το σχολείο στη  μεγάλη του πλειονότητα (για να μην πω στην ολότητα του), ξέχασε την αποστολή του: ότι ο μαθητής πηγαίνει εκεί για να μάθει γράμματα. Το σχολείο ξέχασε ότι η φοίτηση σε αυτό απαιτεί μαθητεία, σπουδή, κοπιαστική μελέτη. Ότι είναι κυρίως χώρος διδασκαλίας και μάθησης, θεσμός μετάδοσης. Και για να μπούμε στο θέμα μας, θα πρέπει να πούμε ότι τρεις είναι κυρίως οι φορείς της μετάδοσης αξιών. Η Εκκλησία, το Σχολείο, και η Οικογένεια. Οι έρευνες δείχνουν ότι η οικογένεια έχει τα πρωτεία στο έργο αυτό.

2. Μετάδοση Αξιών και δυσκολίες 

Η πράξη της μετάδοσης των  αξιών είναι σαν το κτίσιμο της οικοδομής. Το να μεταδίδεις είναι μία συνεχής δημιουργία. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από το αξίωμα ότι πρέπει να διασωθεί κάτι από αυτά που οι προγονοί μας χρειάστηκαν αιώνες για να οικοδομήσουν.  Ο τρόπος ζωής, τα έργα της Τέχνης και του Πνεύματος , η γνώση της ιστορίας μας, οι αρχαίοι συγγραφείς μας με τα αθάνατα έργα τους, η χριστιανική μας πίστη και άλλα, όλα αυτά συνιστούν την θρησκευτική, την κοινωνική, την πολιτική και πολιτιστική πραγματικότητα στην χώρα μας, αποτελούν αξίες.

Βεβαίως, οι αξίες  δεν μεταδίδονται στα παιδιά με μία διάλεξη «περί  αξιών». Η μετάδοση είναι κυρίως θέμα αγωγής, που ξεκινάει από τη γέννησης τους (και πριν από τη γέννηση  τους, όπως έχει αποδείξει  η σύγχρονη ψυχολογία). Αγωγή, όχι μόνο ως διδασκαλία, αλλά και ως βίωμα. Αγωγή με το λόγο και με  το  παράδειγμα. Και συνεχίζεται τουλάχιστον, όσο το παιδί είναι κοντά μας. Η αγωγή αυτή δίνονταν παλιά και από το σχολείο.  Τώρα πια όχι. Υπάρχει όμως και ένα πρόβλημα. Ενώ από τη φύση της η αγωγή  δεν μπορεί να αγνοήσει την αυστηρότητα και την παράδοση, σήμερα εφαρμόζεται σε ένα κόσμο που αγνοεί και την παράδοση και την αυστηρότητα (το κύρος του παιδαγωγού, δασκάλου ή γονέα). Και αυτό δημιουργεί μιαν αντινομία και μια κρίση στον πολιτισμό μας, σύμφωνα με τους κοινωνιολόγους και κατά συνέπεια μια πρόσθετη δυσκολία στην μετάδοση των αξιών. Και δεν είναι η μόνη.

Η ίδια η οικογένεια διέρχεται σήμερα μια κρίση. Κύρια αιτία αυτής  της κρίσης, είναι η υποβάθμιση των αξιών επάνω στις οποίες στηρίζεται. Υπάρχουν κατώτερες μορφές αξιών, όπως είναι οι υλικές αξίες, αλλά και οι ανώτερες μορφές αξιών, όπως είναι οι πνευματικές και ηθικές αξίες : η  αγάπη, η αλήθεια, η δικαιοσύνη, η  αγιότης κ.α. είναι αυτές που  σε τέλειο βαθμό μα ς αποκάλυψε  ο Κύριος και παραμένουν αναλλοίωτες  δια μέσου των αιώνων. Όσο περισσότερο  τις προσεγγίζουμε και τις  βιώνουμε στην πράξη, τόσο περισσότερο  και η οικογένεια εξυψώνεται και  ασκεί μιαν αγαθοποιό επίδραση στο  σπίτι μας και στο ευρύτερο περιβάλλον μας.

Αλλά πολλές φορές, ανατρέπουμε  την κλίμακα των αξιών. βάζουμε  πρώτες τις σπουδές των παιδιών  μας, μια καλή δουλειά με μεγάλες  απολαβές και αξιοζήλευτη θέση στην κοινωνία. Καλά όλα αυτά,  αλλά δεν  είναι τα πρώτιστα. Δεν είναι αυτά που θα μας εξασφαλίσουν την αληθινή  ευτυχία στην παρούσα ζωή και  τη μέλλουσα.  Δεν είναι αυτά που  θα μας δώσουν τον τύπον του  ολοκληρωμένου χριστιανού εν έργω και  λόγω, που θα στηρίζουν το οικοδόμημα της οικογένειας μας, όχι σε σαθρά υλικά( ξύλα, χόρτων, καλάμην), αλλά σε στέρεα θεμέλια (χρυσόν, άργυρο, λίθους τίμιους), πάνω  στις αξίες της πίστεως, που θα μείνουν εις τον αιώνα. Ας δούμε όμως και μερικές  άλλες αιτίες της κρίσης. Έχει κλονιστεί το κύρος των γονέων, στην σύγχρονη «απελευθερωμένη» κοινωνία , το «εγώ» κυριαρχεί. Όλα παίζονται γύρω από τις λέξεις «συμβόλαιο – συμφωνία». Επί ίσοις όροις. Πρέπει όμως, να πούμε και να το διακηρύξουμε ότι η σχέση μεταξύ γονέων και  παιδιών είναι πέραν από κάθε συμφωνία.  Μιλούν πολλοί για διάλογο μεταξύ γονέων και παιδιών. Και υποστηρίζουν ότι οι γονείς που αποφαίνονται ex cathedra, είναι μια ξεπερασμένη υπόθεση. Ο διάλογος βέβαια, έχει τη θέση του και είναι συνήθως πιο αποτελεσματικός. Αλλά ο διάλογος δεν καταργεί την ιεραρχική κλίμακα μεταξύ των μελών της οικογένειας, ούτε το κύρος που έχουν και πρέπει να έχουν οι γονείς, καθώς και την εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουν τα παιδιά προς τους γονείς. Εξ άλλου, αυτή η πράξη της μετάδοσης, μας καλεί σε περασμένες εποχές, σε κόσμους διαφορετικούς. Η παραδοχή από το παιδί είναι απαραίτητη.

Επί πλέον, σήμερα υπάρχει ένα χάσμα ανάμεσα στην κουλτούρα που επικρατεί στην κοινωνία και στην οικογενειακή κουλτούρα. Πολλές οικογένειες αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα με το να κλείνονται στον εαυτό τους. Να μην έχουν καμία κοινωνική επαφή. Δεν είναι όμως, αυτό λύση. Διότι πρώτον, το παιδί θα βγει κάποια στιγμή  από το «φρούριο του» (λόγω σπουδών, εργασίας κ.α) και θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει την κοινωνία. Και δεύτερον, σήμερα η απομόνωση στο σπίτι δεν είναι εφικτή, ότι και να κάνει η οικογένεια. Η τηλεόραση, το διαδίκτυο, το κινητό τηλέφωνο είναι μέσα στο σπίτι. Έτσι όσες πόρτες (και παράθυρα ακόμη) κι αν κλείσουμε, το ρεύμα και η κουλτούρα του κόσμου θα μας κατακλύσουν. Άλλωστε και η μετάδοσης των αξιών δεν είναι εύκολο να γίνει μέσα στους τέσσερις τοίχους. Κάθε μετάδοση αξιών πρέπει  να γίνεται «εν ελευθερία». Και το παιδί, γνωρίζοντας και την Altera pars, θα την αποδεχτεί ή όχι. Επίσης, κάθε μετάδοση έχει ανάγκη από τη στήριξη μιας ομάδας, τονίζει η σύγχρονη ψυχολογία και η ψυχανάλυση. Είναι ανάγκη, αυτό που μεταδίδει ο γονιός να το ακούσει το παιδί και από αλλά χείλη, νεανικά, που βρίσκονται πιο κοντά του. Από κάποιον που ίσως εμπιστεύεται περισσότερο και από τους γονείς του. Χριστιανικές κινήσεις, Κατηχητικά σχολεία και χριστιανικές Ομάδες, όπως επίσης Χριστιανικές Κατασκηνώσεις (Βραώνα, Παρνασσός) που και μόνο η αναφορά τους λέει πολλά για το έργο που επιτελούν και την επίδραση που έχουν στα παιδιά και τα εγγόνια μας.

Αλλά η κρίση της οικογένειας  δεν περιορίζεται σε όσα είπαμε. Διότι ο οικογενειακός δεσμός πλήττεται και από άλλα δεινά. Ένα από αυτά,  το Διαζύγιο. Και αυτό έχει επιπτώσεις και στην μετάδοση αξιών. Άλλο να ζουν όλοι κάτω από την ίδια στέγη και άλλο να βλέπεις τον πατέρα σου κάθε Κυριακή. Άλλα και ο ρόλος της μητέρας, λόγω της εργασίας έξω από το σπίτι (και πολύ περισσότερο, λόγω των φεμινιστικών ιδεών) έχει μειωθεί. Το παιδί δέχεται αυτό που βιώνουν και οι δύο γονείς. Η ψυχολογία και η ψυχανάλυση το διαβεβαιώνουν. Δεν δέχεται τα πολιτιστικά αγαθά από γονείς χωρισμένους. Ο Philippe julien γράφει:   «η αληθινή πατρότητα είναι να έχεις λάβει από τους γονείς σου την δύναμη και την σιγουριά να φτιάξεις το δικό σου σπιτικό, επειδή η συζυγία τους ήταν και έμεινε γι΄αυτούς το πρώτο».

Μια άλλη δυσκολία είναι ότι η οικογενειακή μετάδοση είναι ολική. Δεν περιέχει μόνο αυτό που θέλουμε να μεταδώσουμε, αλλά και αυτό που δεν θέλουμε. Το συνειδητό και το υποσυνείδητο. Στο βάθος δε γνωρίζουμε ποτέ αυτό που μεταδίδουμε και αυτό που δε μεταδίδουμε.

Όσο για  την πνευματική κληρονομιά, μπορούμε να πούμε ότι η πνευματική ζωή δεν μεταδίδεται. Η πνευματική ζωή είναι προσωπική. Μπορεί κανείς το παν να δώσει στον άλλον, εκτός από το εγώ του, τον εαυτό του, την ελευθερία του. Μπορείς να δοθείς, δεν μπορείς να μεταβιβαστείς. Η μετάδοση σταματά στο κατώφλι του πνεύματος. Η αλήθεια δεν μπορεί να αναγνωριστεί παρά μόνο προσωπικά. Και η πίστη δεν μεταδίδεται σαν οποιοδήποτε αντικείμενο. Η πίστη είναι ένα δώρο, δεν δωρίζεται. Είναι ένα μυστήριο που το δέχεται κανείς στα εσώτερα του είναι του. Όμως , υπάρχει η επίδραση, ο λόγος, η καλλιέργεια, το παράδειγμα. Και σε αυτά οι γονείς θα κάνουν ότι μπορούν.

Ο Xavier Lacroix, Φιλόσοφος, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λυών, τονίζει: «Είναι αδύνατο, τα πνευματικά αγαθά που για μας είναι ζωτικής σημασίας, να μη γίνουν οικεία και στα παιδιά μας. Μοιάζουν με τη σπορά που θα καρποφορήσει σε ορισμένο χρόνο. Εμείς φυτεύουμε και ποτίζουμε. Αλλά, σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο, «ούτε ο φυτεύων εστί τι ούτε ο ποτίζων, αλλά ο αυξάνων Θεός». Εάν λοιπόν, με αυτό το πνεύμα κατανοήσουμε την οικογενειακή μετάδοση, έχουμε μια πράξη που μπορεί να λάβει πολλά ονόματα: δωρεά, κλήση, αποστολή. Οι γονείς  με αυτό τον τρόπο, γίνονται οι διαβάτες της ελπίδας από το παρελθόν στο μέλλον. Και τα παιδιά, μπορούν να δεχτούν από την οικογένεια τους και τις ρίζες και τα φτερά.

Για να θερμάνουμε την πίστη μας στη δύναμη της οικογενειακής μετάδοσης των αξιών, δεν έχουμε παρά να θυμηθούμε τα γεγονότα που συντάραξαν την υφήλιο. Το μίσος των Σοβιέτ για την οικογένεια και το θρίαμβο της μπάμπουσκα στην εξουδετέρωση των προσπαθειών τους. Στα πρακτικά συνεδρίου των Semaines Sociales de France (25-27 Νοεμβρίου 2005) ο Κωνσταντίνος Σιγκόβ, Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Κέντρου ερευνών των ανθρωπιστικών επιστημών του Πανεπιστημίου του Κιέβου, ανάφερε τα εξής: «Δυο μήνες μόνο, μετά την Οκτωβριανή επανάσταση του 1917, ο πρώτος Νόμος που δημοσιεύτηκε, αφορούσε τον οικογενειακό κώδικα. Ήταν η πρώτη τορπίλη εναντίον της οικογένειας. Μέσα στα αλλά ετονίζετο: «επιτρέπεται η ελεύθερη συμβίωση, το διαζύγιο, η ομοφυλοφιλία, οι εκτρώσεις». Εγκαινίαζε δε την συστηματική διάλυση της οικογένειας, την οποία ο πολύς τότε Μπουχάριν αποκαλούσε «φοβερή ακρόπολη του παλαιού συστήματος». Όμως, είκοσι χρόνια αργότερα, ο Στάλιν αναγκάστηκε να γυρίσει θεαματικά προς τα πίσω, λόγω των δυσμενών συνεπειών αυτού του νόμου. Και ποιες ήταν αυτές; Η υπογεννητικότητα και η ροπή για μια καταστροφική εγκληματικότητα. Οι απώλειες των ανθρώπινων δυνάμεων, τόσο κατά την επανάσταση όσο και  κατά το Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, υποχρέωσαν τον Στάλιν να ονομάσει την οικογένεια «κύτταρο της νέας κοινωνίας». Να δίνει στις μητέρες  πολυτέκνων οικογενειών οικογενειακά επιδόματα, άδειες, ακόμη και παράσημα. Μέχρι την πτώση του κουμμουνισμού στις ανατολικές χώρες, η οικογενειακή πολιτική ήταν αναγκασμένη να αμφιταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο επιδιώξεις: από την μια μεριά οι ιδεολογικές αρχές και από την άλλη οι οικονομικές, κοινωνικές και εθνικές.  Στην οικογένεια ο σύντροφος σύζυγος και πατέρας, χάρις στο παιδί, ένιωθε κάτι διαφορετικό από την μονοτονία που συναντούσε παντού αλλού (στο σχολείο, στην οργάνωση νεότατος, στην κοινωνία, στην πολιτική ζωή). Οι οικογένειες εξασφάλισαν την επιβίωση και την μετάδοση της αξίας της πίστεως, σε μια εποχή που το κόμμα είχε φιμώσει την Εκκλησία. Η δριμύτητα των επιθέσεων της προπαγάνδας και κυρίως οι ποινικές διώξεις που ασκούσαν εναντίον των γονέων  (η νομοθεσία είχε προβλέψει την πιο σκληρή και απάνθρωπη τιμωρία: την στέρηση των γονικών δικαιωμάτων), ενίσχυσαν την σπουδαιότητα που οι πολιτικοί ιθύνοντες απέδιδαν στην χριστιανική οικογένεια, ως το αναμφισβήτητη κύτταρο στην αντίσταση εναντίων του κουμμουνισμού. Ένας υπεύθυνος έγραφε το 1964: «Τα γεγονότα δείχνουν ότι η οικογένεια είναι η κυριότερη εστία για την διατήρηση του θρησκευτικού πνεύματος».

Και όμως! Αυτή την τρανή αλήθεια, οι ιθύνοντες της χώρας μας  φαίνεται να την αγνοούν. Έτσι, το 1985 καθιερώνουν τον πολιτικό γάμο και το αυτόματο διαζύγιο, αμνηστεύουν τη μοιχεία, επιτρέπουν τις εκτρώσεις. Πότε; Όταν η υπογεννητικότητα είναι ο υπ΄αριθμ. 1 εχθρός για την διατήρηση της φυλής μας. Και υπήρξε τότε Υπουργός Παιδείας που σε σύσκεψη για την έλλειψη σχολικών  κτιρίων, είπε: «Δεν ανησυχώ. Σε λίγα χρόνια τα κτίρια θα περισσεύουν, γιατί δε θα έχουμε παιδιά»!

Και εν έτι 2008, ενώ περιμέναμε  στήριξη  της οικογένειας, νέα τορπίλη  εξαγγέλλεται : το σύμφωνο ελεύθερης  συμβίωσης. Απέτυχε, στην ουσία, ο πολιτικός  γάμος. Ελπίζουν ότι θα πετύχει το σύμφωνο; Μα δε βλέπουν, ότι με όλα αυτά τα μέτρα που είναι στην ουσία εναντίον της οικογενείας, θύματα είναι τα παιδιά; Δεν βλέπουν τις αυτοκτονίες των νέων, των καταρρακωμένων από τα ναρκωτικά και το έιτζ; Δεν ρωτούν του ψυχολόγους και τους ψυχιάτρους για να τους πουν πόσα προβλήματα αντιμετωπίζουν τα παιδιά των διαλυμένων οικογενειών; Πόσο μάλλον, αργότερα, των ανύπαρκτων οικογενειών. Τόση περιφρόνηση για τον άνθρωπο; Τόση παραφροσύνη; Το μυστήριο του γάμου είναι ένας ιερός θεσμός, για μια ιερή πραγματικότητα: την οικογένεια. Όλα τα άλλα είναι διάλυση της οικογένειας. Η μονογονεϊκή οικογένεια που έχει γίνει της μόδας και είναι ευνοούμενη της πολιτείας, είναι ένα ατύχημα. Δεν μπορεί να είναι πρότυπο. Όπως και οι οικογένειες που δημιουργούνται από τα διαζύγια δυο προηγούμενων οικογενειών. Έτσι τα παιδιά στερούνται τους γονείς τους και αποκτούν δύο μπαμπάδες και δύο μαμάδες. Τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά είναι τραγικά. Όχι, δεν υπάρχει θαυματουργική λύση μετά το διαζύγιο. Οι νέοι δεσμοί θα φέρνουν πάντοτε τη σφραγίδα μια πληγής, ενός ακρωτηριασμού. Για το παιδί το διαζύγιο είναι η κατάρρευση του κόσμου.

Όσο για το γάμο των ομοφυλόφιλων και το δικαίωμα της υιοθεσίας που ζητούν, το όλο θέμα πρέπει να μελετηθεί με κέντρο το παιδί και όχι τις ελλείψεις, τις στερήσεις και τα ελαττώματα των μεγάλων. Με μια τέτοια υιοθεσία, χιλιάδας  παιδιά  ενδεχομένως, είναι καταδικασμένα εκ των προτέρων να στερηθούν τρεις βασικές αξίες:

  1. Την διαφορά των φύλων που υπάρχει σε ένα κανονικό ζευγάρι. Είτε αγόρι είτε κορίτσι, το παιδί έχει ανάγκη να βρει το πρόσωπο του στον πατέρα ή την μητέρα, να ταυτιστεί  με αυτούς  ή να διαφοροποιηθεί (αναλόγως) και να εμπνευστεί από αυτούς  για την μετέπειτα ζωή του. Στο ζευγάρι των ομοφυλόφιλων δεν θα τα βρει.
  2. Τον πατέρα και την μητέρα. Μεγαλώνοντας θα καταλάβει ότι δεν έχει ούτε πατερά ούτε μητέρα, όπως έχουν όλα τα παιδιά. Ότι ζει με δύο άντρες ή δυο γυναίκες που παριστάνουν τον μπαμπά και τη μαμά. Δύο άνθρωποι που μπορεί να το φροντίζουν, του δίνουν όμως καθημερινά ένα κακό παράδειγμα στη ζωή του.
  3. Την σταθερότητα της οικογένειας. Η διακοπή της συζυγικής σχέσης στο γάμο είναι ένα ατύχημα. Στην ελεύθερη σχέση ανδρός και γυναικός είναι κάτι αναμενόμενο, προγραμματισμένο, εξ ού και η απουσία της δέσμευσης που συνεπάγεται ο γάμος. Και η συχνότητα της διακοπής σε αυτή την ελεύθερη σχέση, ένια 6 φορές μεγαλύτερη, κατά τις στατιστικές, από ότι είναι στο γάμο. Στην σχέση μεταξύ ομοφυλόφιλων είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Υπάρχει συνεπώς μια απόσταση μεταξύ τω γεγονότων και των ισχυρισμών των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν ειδικά προβλήματα. Μεταξύ της πραγματικότητας και των επιθυμιών τους, τις οποίες προσπαθούν να ωραιοποιήσουν και να παρουσιάσουν φυσικές. Και πρέπει να δούμε κατάματα πλήθος των προβλημάτων τα οποία θα αντιμετωπίσουν τα παιδιά που θα μεγαλώσουν έξω από τη φυσική τους κοιτίδα που είναι η οικογένεια, όπως την δημιούργησε ο Θεός, την άγιασε η εκκλησία με το μυστήριο του γάμου και την προστάτευε μέχρι σήμερα το δίκαιο όλων των πολιτισμένων  λαών. Είναι χαρακτηριστικός ο ορισμός του γάμου στο Ρωμαϊκό Δίκαιο: «Γάμος είναι ένωσης ανδρός και γυναικός, συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνουν δικαίου κοινωνία». Ας το καταλάβουμε καλά ότι δεν μπορούμε να παίζουμε με τα ιερά και τα όσια της ανθρωπότητας. Ούτε να κάνουμε το παιδί, που αποτελεί το μέλλον του κόσμου, αντικείμενο πειραματισμών, με βέβαιη κατάληξη τη δυστυχία του.

Επίλογος.

Ύστερα από όσα ελέχθησαν, τίθεται το ερώτημα: μπορεί σήμερα η οικογένεια να μείνει πιστή στη μετάδοση αξιών; Η απάντηση είναι : Ναι. Βεβαίως μπορεί. Αρκεί να αγωνίζεται για να βιώνει αυτές τις αξίες. Να μην αποτελούν μια θεωρία άσχετη με την ζωή. Να αισθάνονται τα παιδιά μας ότι αυτά που τους διδάσκουμε τα ζούμε εμείς οι ίδιοι, σε μια ζωή άξια να τη ζει κανείς.

Η Ρωσίδα μπάμπουσκα, για να μεταδώσει την χριστιανική πίστη, που σε αυτήν συγκεφαλαιώνονται όλες οι αξίες, έβαλε σε κίνδυνο την ίδια της τη ζωή, αντιμετωπίζοντας τον πανίσχυρο και αδίστακτο σοβιετικό κουμμουνισμό με τις εξορίες και τις εκτελέσεις παντός αντιφρονούντος. Εμείς που δεν έχουμε αυτά τα προβλήματα, θα διστάσουμε;

Θα μου επιτρέψετε να κλείσω με λίγες σκέψεις του φιλοσόφου, θεολόγου και συγγραφέα Μωρίς Μπελέ: «Αυτό που έχουμε να μεταδώσουμε, δεν είναι μόνο το καλό ή η γνώση. Είναι μια σχέση από γενεά σε γενεά, που δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να αγαπά: η αγάπη αυτή δεν είναι μια συναισθηματική φλυαρία. Είναι αυτό που όταν λείψει, ο άνθρωπος θα βυθιστεί στην άβυσσο. Είναι ένα γεγονός –Το γεγονός – της ανθρωπότητας. Είναι το ελάχιστο και  το μέγιστο. Μια ανθρωπότητα από ανθρώπους που είναι ο ένας για τον άλλον. Υποδοχή, ευμένεια, ευγένεια, σεβασμός, στοργή, ελπίδα. Είναι αγάπη τόσο δυνατή, που μπροστά της αχρηστεύονται όλες οι τεχνικές. Είναι το Βασίλειο του Θεού.

*Περιοδικό ΄΄Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ΄΄, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

nv-author-image

Θεόφιλος Παπαδόπουλος