Το Ρωμαίικο > Παιδεία > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ / Μαρία Ἀλ. Μαμασούλα*

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ / Μαρία Ἀλ. Μαμασούλα*

Ἡ γλῶσ­σα εἶ­ναι ἀ­πὸ τὰ κα­τ᾿ ἐ­ξο­χὴν γνω­ρί­σμα­τα τοῦ ἀν­θρώ­που, ποὺ μὲ μο­να­δι­κὸ τρό­πο πλού­τι­σε ὁ Δη­μι­ουρ­γὸς τὸ πλά­σμα του. Ὁ λό­γος μας ὡς λο­γι­κὴ ταυ­τί­ζε­ται μὲ τὸν λό­γο μας ὡς γλωσ­σι­κὴ ἔκ­φρα­ση. Κά­θε ἄν­θρω­πος, ὡς ξε­χω­ρι­στὴ ὕ­παρ­ξη, ἐκ­φρά­ζε­ται μὲ τὸν δι­κό του τρό­πο ἂν καὶ χρη­σι­μο­ποι­εῖ τὴν ἴ­δια γλῶσ­σα μὲ τὸ Ἔ­θνος καὶ τὸ λα­ὸ στὸν ὁ­ποῖ­ο ἀ­νή­κει. Ὁ γλωσ­σο­λό­γος κα­θη­γη­τὴς Γ. Μπαμ­πι­νι­ώ­της γρά­φει: «Ἡ γλῶσ­σα εἶ­ναι ὁ κό­σμος καὶ ἡ σκέ­ψη ἑ­νὸς λα­οῦ, εἶ­ναι ὁ ἴ­διος ὁ λα­ὸς». Ἡ γλῶσ­σα κα­τὰ τὸν Χά­ιν­τεγ­κερ, εἶ­ναι «ἡ κα­τοι­κί­α τοῦ ἀν­θρώ­που. Ὁ ἄν­θρω­πος χω­ρὶς γλῶσ­σα εἶ­ναι ἄ­στε­γος. Χω­ρὶς γλῶσ­σα δὲν ἔ­χου­με πα­τρί­δα. Για­τί στὴν οὐ­σί­α δὲν ὑ­πάρ­χει ἄλ­λη πα­τρί­δα ἀ­πὸ τὴ γλῶσ­σα». Καὶ ὁ σο­βι­ε­τι­κὸς ἡ­γέ­της Λέ­νιν ἔ­λε­γε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κὰ: «Ἂν θέ­λεις νὰ ἐ­ξα­φα­νί­σεις ἕ­ναν λα­ό, ἐ­ξα­φά­νι­σε τὴ γλῶσ­σα του».

Βα­σι­κὸ στοι­χεῖ­ο τῆς ταυ­τό­τη­τάς μας, ποὺ μᾶς κα­θο­ρί­ζει ὡς Ἕλ­λη­νες καὶ συγ­χρό­νως κα­θο­ρί­ζει τὴ συ­νεί­δη­ση τοῦ Ἔ­θνους μας, εἶ­ναι ἡ γλῶσ­σα. Ἡ γλῶσ­σα μας ἀ­πο­τέ­λε­σε τὸ κα­τ᾿ ἐ­ξο­χὴν ὅ­πλο γιὰ τὴ δι­α­τή­ρη­ση τῆς ταυ­τό­τη­τάς μας, τὸ κυ­ρι­ό­τε­ρο συ­στα­τι­κό τοῦ αὐ­το­προσ­δι­ο­ρι­σμοῦ καὶ τῆς συ­νει­δή­σε­ως τοῦ λα­οῦ μας. Οἱ ρί­ζες τῆς ἐ­θνι­κῆς μας ταυ­τό­τη­τας, μὲ κυ­ρί­αρ­χο στοι­χεῖ­ο τὴν ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα, φτά­νουν ὣς τὸν Ὅ­μη­ρο, ἐ­νῷ στὸν Θου­κυ­δί­δη καὶ στὸν Ἰ­σο­κρά­τη παίρ­νει πλέ­ον ξε­κά­θα­ρη μορ­φὴ: Ἕλ­λη­νες εἶ­ναι ἐ­κεῖ­νοι ποὺ με­τέ­χουν στὴν Ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα καὶ Παι­δεί­α καὶ ποὺ ὀρ­γα­νώ­νουν τὶς πό­λεις τους μὲ ἑλ­λη­νι­κοὺς θε­σμούς.

Ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα εἶ­ναι ζων­τα­νὴ γιὰ πά­νω ἀ­πὸ 4000 χρό­νια, κα­τ᾿ ἄλ­λους 5000 χρό­νια ὡς προ­φο­ρι­κὸς λό­γος καὶ 3000 χρό­νια ὡς γρα­πτός. Ἀ­πο­τε­λεῖ μο­να­δι­κὸ φαι­νό­με­νο ἱ­στο­ρι­κῆς συ­νέ­χειας, ἑ­νό­τη­τας καὶ πνευ­μα­τι­κῆς δη­μι­ουρ­γί­ας. Δὲν εἶ­ναι μό­νο μί­α ἀ­πὸ τὶς 2700 πε­ρί­που γλῶσ­σες ποὺ μι­λοῦν­ται σή­με­ρα στὸν πλα­νή­τη μας, ἀλ­λὰ εἶ­ναι ἰ­δι­αί­τε­ρη, ἀ­νώ­τε­ρη, ξε­χω­ρι­στή, μὲ ρυθ­μὸ καὶ ἁρ­μο­νί­α, σα­φή­νεια, βά­θος, ἐ­λα­στι­κό­τη­τα. H ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα εἶ­ναι δι­κή μας ἀ­πὸ τὰ πα­νάρ­χαι­α χρό­νια ἕ­ως σή­με­ρα.

Ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα εἶ­ναι τὸ κε­φα­λό­βρυ­σο ποὺ ἀ­να­βλύ­ζει ὅ­λος ὁ γλωσ­σι­κὸς πλοῦ­τος ἐν­νοι­ῶν ποὺ ὑ­πάρ­χουν μό­νο στὴν ἑλ­λη­νι­κή. Ὁ κα­θη­γη­τὴς Μπαμ­πι­νι­ώ­της ἀ­να­φέ­ρε­ται σὲ λέ­ξεις – ἔν­νοι­ες ποὺ εἶ­ναι κλει­διὰ τοῦ πο­λι­τι­σμοῦ μας καὶ δη­λώ­νον­ται καὶ βι­ώ­νον­ται μὲ λέ­ξεις μό­νο τῆς ἑλ­λη­νι­κῆς. Ὅ­πως οἱ λέ­ξεις «λο­γι­κή, σύ­στη­μα, ἀ­νά­λυ­ση, σύν­θε­ση, πο­λι­τι­κή, ἰ­δέ­α, ἰ­δε­ο­λο­γί­α, θε­ρα­πεί­α, ἐ­πο­χή, ὀρ­θο­δο­ξί­α, ἐμ­πει­ρί­α, πρα­κτι­κή, δι­ά­λο­γος, λει­τουρ­γί­α, μάρ­τυ­ρες, Ἐκ­κλη­σί­α κ.λ.π. ἀ­κό­μη καὶ ἡ σύγ­χρο­νη ἀ­με­ρι­κα­νι­κὴ persi καὶ ὁ ἰ­τα­λι­κὸς mythos ἀ­να­τρέ­χουν στὶς ἔν­νοι­ες – λέ­ξεις τῆς ἑλ­λη­νι­κῆς». Τὴ σπου­δαι­ό­τη­τα καὶ τὴ μο­να­δι­κό­τη­τα τῆς γλώσ­σας μας μαρ­τυ­ροῦν, ἡ πα­ρου­σί­α της σὲ ὅ­λα τὰ λε­ξι­λό­για τῶν εὐ­ρω­πα­ϊ­κῶν γλωσ­σῶν, ὁ δα­νει­σμὸς πλή­θους στοι­χεί­ων ἀ­πὸ τὶς πιὸ γνω­στὲς γλῶσ­σες τοῦ κό­σμου, ἡ με­λέ­τη της ἀ­π᾿ ὅ­λα τὰ Πα­νε­πι­στή­μια τοῦ κό­σμου. Ἡ ση­με­ρι­νὴ ἐ­πι­στή­μη καὶ τε­χνο­λο­γί­α δι­α­τυ­πώ­νε­ται μέ­σα ἀ­πὸ τὸ πλού­σιο καὶ μο­να­δι­κὸ λε­ξι­λό­γιό της.

«Ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα, εἶ­ναι φῶς ποὺ λυ­τρώ­νει. Εἶ­ναι ἡ ἴ­δια ἡ ἐ­λευ­θε­ρί­α. Ὁ κοι­νὸς ἄν­θρω­πος τὴ χρη­σι­μο­ποι­εῖ χω­ρὶς νὰ ὑ­πο­πτεύ­ε­ται τὸ μυ­στι­κό της. Κά­θε φο­ρά πού, μέ­σα στὴν τρι­κυ­μι­σμέ­νη ρο­ὴ τῆς Ἱ­στο­ρί­ας, ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ ψυ­χὴ χρει­ά­στη­κε νὰ ἀ­νοί­ξει τὸν δρό­μο τῆς πραγ­μά­τω­σής της, κά­θε φο­ρά ποὺ τὸ Ἔ­θνος βρέ­θη­κε στὴν ἀ­νάγ­κη ν᾿ ἀ­γω­νι­στεῖ, ἡ γλῶσ­σα στά­θη­κε ἡ θαυ­μα­τουρ­γή, ἀ­νε­ξάν­τλη­τη βρυ­σο­μάν­να τῆς δύ­να­μής του»1.

«Ἡ γλῶσ­σα ἦ­ταν τὸ κυ­ρι­ό­τε­ρο σω­σί­βιο, ποὺ ἔ­σω­σε τὸν ἑλ­λη­νι­σμὸ μέ­σα ἀ­πὸ τὶς κα­ται­γί­δες τῆς ἱ­στο­ρί­ας. Ἡ γλῶσ­σα μό­νο σὰν ἔκ­φρα­ση ἐ­λευ­θε­ρί­ας, εἶ­ναι μί­α ἔκ­φρα­ση ζω­ῆς»2.

Ἡ γλῶσ­σα εἶ­ναι «μεῖ­ζον ἐ­θνι­κὸ θέ­μα. Εἶ­ναι ἐ­θνι­κὴ ταυ­τό­τη­τα καὶ ὑ­πό­θε­ση ἐ­θνι­κή. Κά­θε ἀ­πο­κο­πή καὶ ἀ­πο­ξέ­νω­ση ἀ­πὸ τὴ γλωσ­σι­κή μας πα­ρά­δο­ση, εἶ­ναι ἀ­πώ­λεια ἐ­θνι­κή»3. Γι᾿ αὐ­τὸ καὶ ὁ Ἅ­γιος Κο­σμᾶς ὁ Αἰ­τω­λός, στὰ δύ­σκο­λα χρό­νια τῆς Τουρ­κο­κρα­τί­ας, μὲ πά­θος καὶ ἐν­θου­σια­σμὸ ρί­χνε­ται στὸν ἀ­γῶ­να γιὰ τὴ δι­ά­σω­ση καὶ τὴν ὁ­μι­λί­α τῆς ἑλ­λη­νι­κῆς γλώσ­σας. Οἱ ρα­γιά­δες μὴ γνω­ρί­ζον­τας τὴν ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα δὲν θὰ μπο­ροῦ­σαν νὰ πα­ρα­κο­λου­θή­σουν τὴ Θεί­α Λει­τουρ­γί­α καὶ ἔ­τσι χά­νον­τας τὴ γλῶσ­σα τους καὶ τὴν ὀρ­θό­δο­ξη πί­στη τους, θὰ ἔ­χα­ναν τὴν ἰ­δε­ο­λο­γί­α τους, τὴν ταυ­τό­τη­τά τους, τὸν ἐ­θνι­σμό τους, τὶς ρί­ζες τους, τὴ βα­ρύ­τα­τη κλη­ρο­νο­μιά τους. «Ἔ­τσι ὁ ὑ­πό­δου­λος ἑλ­λη­νι­σμὸς ἔ­σω­σε τὴ γλῶσ­σα του καὶ μα­ζί της σώ­θη­κε καὶ αὐ­τός, για­τί ἡ κα­τα­στρο­φὴ σὲ ἕ­να γέ­νος ἀρ­χί­ζει ἀ­πὸ τὴν πα­ρα­φθο­ρὰ καὶ φθά­νει στὸν ὁ­ρι­στι­κὸ ἐκ­φυ­λι­σμὸ τῆς γλώσ­σας του»4.

Ἡ γλωσ­σι­κὴ ἔκ­φρα­ση ἑ­νὸς λα­οῦ εἶ­ναι ἀ­να­πό­σπα­στο τμῆ­μα τῆς ὕ­παρ­ξής του, τῆς πε­ρα­σμέ­νης καὶ τῆς σύγ­χρο­νης. Ἂν θέ­λου­με νὰ δι­α­τη­ρή­σου­με τὴν ταυ­τό­τη­τά μας τὴν ἑλ­λη­νι­κή, ἂν θέ­λου­με νὰ ξε­φύ­γου­με ἀ­πὸ τὴν «κρί­ση» ποὺ πο­λι­ορ­κεῖ τὴν πα­τρί­δα μας καὶ τὸν πο­λι­τι­σμό μας, πρέ­πει, ἐ­κτὸς τῶν ἄλ­λων νὰ ἀ­γω­νι­στοῦ­με γιὰ τὴ γλῶσ­σα μας. Νὰ θυ­μού­μα­στε ὅ­τι, μέ­σα ἀ­πὸ αὐ­τὴ ἐκ­φρά­στη­καν τὰ με­γα­λύ­τε­ρα πνεύ­μα­τα τῆς ἀν­θρω­πό­τη­τας, στη­ρί­χτη­καν καὶ ἐκ­φρά­στη­καν με­γά­λοι πο­λι­τι­σμοί. Μὲ τὸν Μέ­γα Ἀ­λέ­ξαν­δρο δι­α­δό­θη­κε καὶ μι­λή­θη­κε σὲ ὅ­λο τὸ γνω­στὸ κό­σμο τῆς ἐ­πο­χῆς του. Τὴ γλῶσ­σα τὴν ἑλ­λη­νι­κὴ βρῆ­κε καὶ ὁ Χρι­στι­α­νι­σμὸς καὶ δι­α­δό­θη­κε πο­λὺ εὔ­κο­λα στὸν κό­σμο.

Ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ λο­γο­τε­χνί­α δὲν μπο­ρεῖ νὰ με­τα­φρα­στεῖ ἀ­κρι­βῶς σὲ κα­μμί­α γλῶσ­σα, για­τί οἱ Ἕλ­λη­νες δη­μι­ουρ­γοὶ χρη­σι­μο­ποι­οῦν λέ­ξεις μο­να­δι­κές, ἀ­με­τά­φρα­στες, εἶ­ναι οἱ ἴ­διοι γλωσ­σο­πλά­στες. Τὰ ἔ­πη τοῦ Ὁ­μή­ρου δὲ θὰ εἶ­χαν κα­μμιὰ ἀ­ξί­α ἂν εἶ­χαν ἐκ­φρα­στεῖ σὲ ἄλ­λη γλῶσ­σα. Καὶ τὰ ἔ­πη τοῦ Ὁ­μή­ρου δὲ με­τα­φρά­ζον­ται σὲ κα­μμί­α γλῶσ­σα.

Ὁ Πυ­θα­γό­ρας ἔ­λε­γε ὅ­τι ἡ οὐ­σί­α τῶν ὄν­των εἶ­ναι ὁ ἀ­ριθ­μός. «Τὰ πάν­τα ἐ­γέ­νον­το κατ᾿ ἀ­ριθ­μόν». Σύμ­φω­να μὲ τὴ λο­γι­κὴ αὐ­τὴ καὶ ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα ἐκ­φρά­ζε­ται μὲ ἀ­ριθ­μούς, κά­θε λέ­ξη της ἀν­τι­στοι­χεῖ σὲ ἀ­ριθ­μό, συν­δυ­ά­ζε­ται μὲ μα­θη­μα­τι­κὲς ἐ­ξι­σώ­σεις. Αὐ­τὰ γί­νον­ται κα­τα­νο­η­τὰ ἂν στὴ θέ­ση τῶν 24 γραμ­μά­των το­πο­θε­τη­θοῦν ἀν­τί­στοι­χα ἀ­ριθ­μοί. Ἡ Ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα εἶ­ναι γλῶσ­σα μα­θη­μα­τι­κή, δι­έ­πε­ται ἀ­πὸ μα­θη­μα­τι­κὲς σχέ­σεις, ἄ­ρα εἶ­ναι τέ­λεια.

Καὶ τὸ ση­μαν­τι­κό­τε­ρο! Ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα εἶ­ναι ἡ γλῶσ­σα τοῦ Εὐ­αγ­γε­λί­ου, εἶ­ναι ἡ γλῶσ­σα ποὺ χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε ἀ­πὸ τὸν Θε­ὸ γιὰ τὴ με­τά­δο­ση τοῦ Θεί­ου Λό­γου. Στὴν Ἑλ­λη­νι­κὴ γρά­φτη­καν τὰ Εὐ­αγ­γέ­λια, οἱ Ἐ­πι­στο­λὲς καὶ οἱ Πρά­ξεις τῶν Ἀ­πο­στό­λων. Οἱ Ἀ­πό­στο­λοι κή­ρυ­ξαν σ᾿ ὅ­λο τὸ γνω­στὸ κό­σμο στὴν Ἑλ­λη­νι­κή. Τὰ μη­νύ­μα­τα καὶ νο­ή­μα­τα τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος δὲν μπο­ροῦ­σε κα­μμιὰ ἄλ­λη γλῶσ­σα νὰ ἐκ­φρά­σει κα­λύ­τε­ρα ἀ­πὸ τὴν Ἑλ­λη­νι­κή. Στὴν Ἑλ­λη­νι­κὴ με­τα­φρά­στη­κε ἡ Πα­λαι­ὰ Δι­α­θή­κη. Στὴν Ἑλ­λη­νι­κὴ δι­α­τυ­πώ­θη­καν τὰ δόγ­μα­τα τῆς πί­στε­ώς μας, οἱ Ἱ­ε­ροὶ Κα­νό­νες, τὸ Σύμ­βο­λο τῆς Πί­στε­ως, συν­τά­χθη­καν οἱ Θεῖ­ες Λει­τουρ­γί­ες, τὰ συγ­γράμ­μα­τα τῶν με­γά­λων Πα­τέ­ρων καὶ Δι­δα­σκά­λων τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, εἶ­ναι γραμ­μέ­νοι οἱ ὡ­ραι­ό­τε­ροι ἐκ­κλη­σι­α­στι­κοὶ ὕ­μνοι, ὅ­πως ὁ Ἀ­κά­θι­στος ὕ­μνος.

Ἡ Ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα εἶ­ναι ἡ με­γα­λύ­τε­ρη προ­σφο­ρὰ τοῦ Γέ­νους μας στὴν οἰ­κου­μέ­νη:

  • Σ᾿ αὐ­τὴν γρά­φη­καν τὰ ἀ­ρι­στουρ­γή­μα­τα τῆς κλα­σσι­κῆς ἀρ­χαι­ό­τη­τας.
  • Αὐ­τὴ εἶ­ναι ἡ γλῶσ­σα τοῦ Θεί­ου λό­γου, ἀ­π᾿ ὅ­που προ­ῆλ­θε ὁ πο­λι­τι­σμὸς τῆς ψυ­χῆς.
  • Γέν­νη­σε τὶς πε­ρισ­σό­τε­ρες γλῶσ­σες τοῦ κό­σμου, ἐμ­πλού­τι­σε τὰ λε­ξι­λό­γιά τους.
  • Ὄ­ξυ­νε τὸ ἀν­θρώ­πι­νο πνεῦ­μα, ἐ­νέ­πνευ­σε τὴν ἐ­πι­στή­μη.
  • Ἔ­γι­νε τὸ ἐρ­γα­λεῖ­ο ἔκ­φρα­σης ὅ­λων τῶν ἐ­πι­στη­μῶν καὶ τῆς σύγ­χρο­νης τε­χνο­λο­γί­ας.
  • Εἶ­ναι ἡ γλῶσ­σα τῶν Η/Υ.
  • Ὁ οἰ­κου­με­νι­κὸς πο­λι­τι­σμός μας εἶ­ναι ἑλ­λη­νο­γε­νής, για­τί στη­ρί­χτη­κε στὸν ἑλ­λη­νι­κὸ πο­λι­τι­σμό, στὰ ἑλ­λη­νι­κὰ κεί­με­να, στὶς ἑλ­λη­νι­κὲς λέ­ξεις, στὶς ἑλ­λη­νι­κὲς ἔν­νοι­ες.
  • Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΝΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗΣ!

Ὁ ἀ­εί­μνη­στος κα­θη­γη­τὴς τῆς Φι­λο­σο­φί­ας καὶ Ἀ­κα­δη­μα­ϊ­κὸς Ἰ. Θε­ο­δω­ρα­κό­που­λος, στὴν Ἀ­κα­δη­μί­α Ἀ­θη­νῶν, στὶς 11 Νο­εμ­βρί­ου 1980, ἔ­λε­γε ὅ­τι κά­ποι­οι «ἔ­χου­νε μί­α ἐμ­πά­θεια ἐ­ναν­τί­ον τοῦ πο­λι­τι­σμοῦ μας καὶ εἶ­ναι με­γά­λο λά­θος αὐ­τὸ γιὰ τὸ μέλ­λον τοῦ τό­που» μας. Γιὰ τὴν ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα ἐ­πε­σή­μα­νε:

«Ἡ ἑλ­λη­νι­κὴ ἱ­στο­ρί­α ἀ­πὸ τὸν Ὅ­μη­ρος ὣς σή­με­ρα, εἶ­ναι γραμ­μέ­νη στὴν ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα. Τὰ πάν­τα εἶ­ναι γραμ­μέ­να στὴν ἑλ­λη­νι­κὴ καὶ αὐ­τὸ ἀ­πο­τε­λεῖ ἕ­να ση­μαν­τι­κό­τα­το γε­γο­νός, για­τί ἡ δρᾶσις εἶ­ναι ἕ­να με­γά­λο πρᾶγ­μα, ἀλ­λὰ καὶ ὁ λό­γος ἀ­πα­θα­να­τί­ζει εἰς τοὺς αἰ­ῶ­νες τὰ γε­γο­νό­τα. Βε­βαί­ως οἱ Ἕλ­λη­νες πῆ­γαν στὴν Τροί­α, ἀλ­λὰ ὁ Ὅ­μη­ρος εἶ­ναι ἐ­κεῖ­νος, ποὺ ἔ­γρα­ψε τί ἔ­γι­νε στὴν Τροί­α. Τὸ ἴ­διο ἔ­γι­νε καὶ στὴ διά­ρκεια τῶν Περ­σι­κῶν πο­λέ­μων. Ἡ γλῶσ­σα ἀ­πὸ τὴν ἐ­πο­χὴ τοῦ Ὁ­μή­ρου εἶ­ναι μί­α καὶ ἀ­δι­αί­ρε­τη. Λέ­με ὁ οὐ­ρα­νός, ἡ θά­λασ­σα καὶ ἐν­νο­οῦ­με ἀ­κρι­βῶς τὸ ἴ­διο πρᾶγ­μα. Τὸ 60% τῶν λέ­ξε­ων τοῦ Ὁ­μή­ρου χρη­σι­μο­ποι­οῦν­ται καὶ σή­με­ρα. Καὶ αὐ­τὸ εἶ­ναι τὸ με­γα­λεῖ­ο τῶν Ἑλ­λή­νων: Ὅ­τι κρά­τη­σαν στὸ στό­μα τους ὅ­λα τὰ σύμ­βο­λά τους πα­ρὰ τὶς τα­λαι­πω­ρί­ες ποὺ ὑ­πέ­στη­σαν στὴ μα­κραί­ω­νη ἱ­στο­ρί­α τους. Τὸ μέλ­λον τοῦ ἑλ­λη­νι­κοῦ πο­λι­τι­σμοῦ ἐ­ξαρ­τᾶ­ται ἀ­πὸ τὸ πό­σον θὰ καλ­λι­ερ­γή­σει τὴ γλῶσ­σα του σὲ ὅ­λα τὰ εἴ­δη, σὲ ὅ­λες τὶς ἐκ­φρά­σεις του. Για­τί αὐ­τὸ εἶ­ναι Ἑλ­λάς. Πλή­ρης ἐ­λευ­θε­ρί­α».

Αὐ­τὰ ἔ­λε­γε ἀ­πὸ τὸ ἐ­πί­ση­μο βῆ­μα τῆς Ἀ­κα­δη­μί­ας ὁ φι­λό­σο­φος καὶ Ἀ­κα­δη­μα­ϊ­κὸς Ἰ. Θε­ο­δω­ρα­κό­που­λος. Τί θὰ ᾿λεγε ἄ­ρα­γε σή­με­ρα, ἂν ἔ­βλε­πε πῶς κα­τάν­τη­σαν τὴ γλῶσ­σα τοῦ Ὁ­μή­ρου ὅ­σοι ναρ­κισ­σευ­ό­με­νοι ἀ­πο­κα­λοῦν τὸν ἑ­αυ­τό τους «προ­ο­δευ­τι­κὴ κουλ­τού­ρα;». Τό­σο δύ­σκο­λο εἶ­ναι νὰ ἐν­νο­ή­σου­με, ὅ­τι ἀ­πο­βάλ­λον­τας τὰ πλου­το­ποι­ὰ χα­ρί­σμα­τα τῆς φυ­λῆς μας -τέ­τοι­ο εἶ­ναι καὶ ἡ γλῶσ­σα μας- καὶ ἀ­γα­πών­τας τὴ σύγ­χρο­νη λε­ξι­πε­νί­α, ὁ­δη­γού­μα­στε στὸ που­θε­νά; Ἂν θέ­λου­με νὰ στα­θοῦ­με στὰ πό­δια μας, πρέ­πει νὰ ζή­σου­με τὸ σή­με­ρα, νὰ ὀ­νει­ρευ­ό­μα­στε τὸ αὔ­ριο καὶ νὰ μα­θαί­νου­με ἀ­πὸ τὸ χθές. Καὶ εἶ­ναι τό­σο πλού­σιο καὶ δυ­να­μο­γό­νο τὸ χθὲς τού­της τῆς χώ­ρας…

Τὰ προ­βλή­μα­τα τῆς Ἑλ­λη­νι­κῆς γλώσ­σας σή­με­ρα εἶ­ναι πολ­λὰ καὶ ἀ­πει­λοῦν τὴν ἑλ­λη­νι­κή μας ταυ­τό­τη­τα. Ἐ­πι­γραμ­μα­τι­κὰ ἀ­να­φέ­ρου­με:

  • Τὸ στραγ­γαλ­λι­σμὸ τῶν Ἀρ­χαί­ων Ἑλ­λη­νι­κῶν.
  • Τὶς ὀρ­θο­γρα­φι­κὲς ἁ­πλου­στεύ­σεις.
  • Τὴ λε­ξι­πε­νί­α καὶ τὴν ἀν­τι­γλῶσ­σα τῶν νέ­ων μὲ τὰ πε­ρί­φη­μα greeklish, ποὺ ἔ­γι­ναν ὁ πιὸ δη­μο­φι­λὴς κώ­δι­κας ἐ­πι­κοι­νω­νί­ας τῶν νέ­ων.
  • Τὴν ξε­νο­μα­νί­α, ποὺ κά­νει τοὺς Ἕλ­λη­νες νὰ ἀ­παρ­νοῦν­ται τὴ γλῶσ­σα τους γιὰ νὰ «που­λή­σουν» τὰ προ­ϊ­όν­τα τους.
  • Τὴν «κα­κὴ» γλῶσ­σα τῶν Μ.Μ.Ε.
  • Τὸ πλῆ­θος τῶν με­τα­φρά­σε­ων τῶν Ἀρ­χαί­ων ἑλ­λη­νι­κῶν καὶ Πα­τε­ρι­κῶν κει­μέ­νων, ποὺ μᾶς ἀ­πο­μα­κρύ­νουν ἀ­πὸ τὸ πρω­τό­τυ­πο κεί­με­νο.
  • Τὴν Τ.V., τὸ δι­α­δί­κτυ­ο, τὰ ἠ­λε­κτρο­νι­κὰ παι­χνί­δια ποὺ ἀ­πο­μά­κρυ­ναν τοὺς μα­θη­τές, ἀλ­λὰ καὶ τοὺς ἐ­νή­λι­κες ἀ­πὸ τὴ με­λέ­τη λο­γο­τε­χνι­κῶν βι­βλί­ων.

«Ἡ γλῶσ­σα ἐκ­φρά­ζει τὸν ἄν­θρω­πο. Καὶ πέ­ρα ἀ­πὸ τὸν ἄν­θρω­πο τὸν λα­ό, τὴ φυ­λή, μί­α με­γά­λη ἀν­θρώ­πι­νη ὁ­μά­δα. Καὶ μό­νο ἀ­πὸ τὴ σπου­δὴ τῆς γλώσ­σας ἑ­νὸς λα­οῦ μπο­ροῦ­με νὰ κα­τα­λή­ξου­με σὲ βέ­βαι­α συμ­πε­ρά­σμα­τα γιὰ τὴν ἰ­δι­ο­μορ­φί­α καὶ γιὰ τὸ βαθ­μὸ τοῦ πο­λι­τι­σμοῦ του. Ὄ­χι μό­νο ἡ μορ­φή, ἀλ­λὰ καὶ ἡ κα­τα­γω­γὴ καὶ ἡ ση­μα­σί­α τοῦ λε­κτι­κοῦ θη­σαυ­ροῦ μαρ­τυ­ρεῖ τὰ εἰ­δι­κώ­τε­ρα καὶ τὰ γε­νι­κό­τε­ρα ἐν­δι­α­φέ­ρον­τα καὶ τὸ βαθ­μὸ τῆς πο­λι­τι­στι­κῆς καλ­λι­έρ­γειας μί­ας ὁ­μά­δας ἀν­θρώ­πων»5, γρά­φει ὁ Ἰ. Μ. Πα­να­γι­ω­τό­που­λος. Στοὺς δύ­σκο­λους και­ροὺς ποὺ ζοῦ­με εἶ­ναι ἐ­πι­τα­κτι­κὴ ἡ ἀ­νάγ­κη νὰ δι­α­τη­ρή­σου­με τὶς ἀ­ξί­ες μας ὡς λα­ὸς καὶ τὴν ἐ­θνι­κή μας ταυ­τό­τη­τα. Γιὰ νὰ κρα­τή­σει ἕ­νας λα­ὸς τὴν πο­λι­τι­σμι­κή του κλη­ρο­νο­μιά, πρέ­πει πρώ­τι­στα νὰ κρα­τή­σει τὴ γλῶσ­σα του. Για­τί ἡ γλῶσ­σα «δὲν εἶ­ναι ἁ­πλὸ ἐρ­γα­λεῖ­ο, εἶ­ναι ἀ­ξί­α, εἶ­ναι κα­τά­κτη­ση, εἶ­ναι ἔρ­γο ζω­ῆς»6. Τὸ «πά­ρεξ ἐ­λευ­θε­ρί­α καὶ γλῶσ­σα» τοῦ Σο­λω­μοῦ, πρέ­πει νὰ εἶ­ναι καὶ σή­με­ρα τὸ σύν­θη­μα καὶ ὁ στό­χος ὅ­λων τῶν Ἑλ­λή­νων. Καὶ μὴ ξε­χνᾶ­με, ὅ­τι ἡ Ἑλ­λη­νι­κὴ γλῶσ­σα εἶ­ναι με­λω­δί­α, εἶ­ναι μου­σι­κή, ὅ­πως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κὰ γρά­φει ὁ Νι­κη­φό­ρος Βρετ­τά­κος:

«Ὅ­ταν κά­πο­τε φύ­γω ἀ­πὸ τοῦ­το τὸ φῶς θὰ ἐ­λι­χθῶ πρὸς τὰ πά­νω, ὅ­πως ἕ­να πο­τα­μά­κι ποὺ μουρ­μου­ρί­ζει. Κι ἂν τυ­χὸν κά­που ἀ­νά­με­σα στοὺς γα­λά­ζιους δι­α­δρό­μους συ­ναν­τή­σω ἀγ­γέ­λους, θὰ τοὺς μι­λή­σω Ἑλ­λη­νι­κά. Ἐ­πει­δή, δὲ γνω­ρί­ζου­νε γλῶσ­σες, μι­λᾶ­νε με­τα­ξύ τους μὲ μου­σι­κή».

 

Βι­βλι­ο­γρα­φί­α

  1. Με­σε­βρι­νός, Ἡ προ­δο­μέ­νη γλῶσ­σα, ἐκδ. Κέ­δρος, Ἀ­θή­να 1974, σελ. 269.
  2. Ἀ­ρι­στο­τέ­λης Νι­κο­λα­ΐδης, Ὁ τρό­πος τῆς γλώσ­σας καὶ ἄλ­λες ἐγ­γρα­φές, Δο­κί­μια, Βι­βλι­ο­πω­λεῖ­ον τῆς «Ἑ­στί­α­ς» Ἰ. Δ. Κολ­λά­ρου & Σί­ας Α.Ε. Ἀ­θή­να χχ, σελ. 41.
  3. Γ. Μπα­μπι­νι­ώ­της, Ἡ Γλῶσ­σα ὡς ἀ­ξί­α. Τὸ πα­ρά­δειγ­μα τῆς Ἑλ­λη­νι­κῆς, ὅ.π. σελ. 3.
  4. Χρ. Τζού­λης, Ἡ­ρω­ϊκὸς κό­σμος, Ἐ­λευ­θε­ρί­α καὶ Γλῶσ­σα, τυπ. Μάγ­γου, Ἀ­θή­να 1966, σελ. 23.
  5. Ἰ. Μ. Πα­να­γι­ω­τό­που­λος, Ὄρ­θι­ες ψυ­χὲς καὶ ἄλ­λα πα­ράλ­λη­λα κεί­με­να, ἐκδ. Φι­λιπ­πό­τη, Ἀθή­να 1980, σελ. 246.
  6. Μα­ρί­α Μα­μα­σού­λα, «Παι­δεί­α καὶ Γλῶσ­σα στὸν Ἅ­γιο Κο­σμᾶ τὸν Αἰ­τω­λό», ἔκδ. Ἰ. Μ. Κου­τλου­μου­σί­ου, 2004.

 

*Φι­λολό­γου – Θε­ο­λό­γου – Δρ. Παι­δα­γω­γι­κῆς

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

nv-author-image

Θεόφιλος Παπαδόπουλος