Το Ρωμαίικο > Παιδεία > Η ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΟΤΟΝΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ

Η ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΝΟΤΟΝΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ

«Ὑπερτιμήθηκε ἡ ἄποψη ὅτι διευκολύνει τοὺς μαθητὲς (τὸ μονοτονικὸ) κάτι ποὺ ἴσως εἶναι ἀντιπαιδαγωγικό. Ὑπάρχει ἄλλωστε καὶ μία παράδοση, ποὺ ἐκφράζει τὴν ἄποψη μεγάλων παιδαγωγῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουν ὅτι τὸ παιδὶ πρέπει νὰ κοπιάζει, γιὰ νὰ γίνει ἄνθρωπος ἱκανός, ὥστε στὴ ζωή του νὰ ἀντιμετωπίσει ὅλες τὶς ἀντιξοότητες. Ὑποστηρίχθηκε ἐπίσης, ὑπὲρ τοῦ μονοτονικοῦ, καὶ ἡ ἄποψη ὅτι διευκολύνονται οἱ τυπογράφοι καὶ οἱ στοιχειοθέτες γενικὰ καὶ ὅτι οἱ ἐκδόσεις, πάλι γενικά, γίνονται οἰκονομικότερες. Παραγνωρίστηκαν, ὅμως, οἱ λόγοι ποὺ ἐπέβαλαν στοὺς Ἀλεξανδρινοὺς χρόνους, τὴν καθιέρωση τῶν τόνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχύουν καὶ σήμερα. Πολλὲς φορὲς τὰ γραπτά μου δὲν διαβάζονται σωστά, ὅταν τυπώνονται στὸ μονοτονικό. Ἂς ἐλπίσουμε ὅτι θὰ ἐπανεξεταστεῖ μελλοντικὰ τὸ θέμα καὶ ὅτι θὰ ἐπικρατήσουν σωφρονέστερες ἀπόψεις».*

Τὸ πρόβλημα τῆς ἀλλοιώσεως τῆς ἐθνικῆς ταυτότητος καὶ τὸν κίνδυνο τῆς γλωσσικῆς ἀφασίας ἐπεσήμανε καὶ ὁ γνωστὸς φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης σὲ μία ἐνδιαφέρουσα ὁμιλία του στὸν Βόλο, στὶς 16-2-1989, ἐνώπιον 1.500 ἀκροατῶν. Εἶπε μεταξὺ ἄλλων:

«.. Ἂν δὲν θέλετε, κύριοί του ὑπουργείου, νὰ κάνετε φωνητικὴ ὀρθογραφία, τότε πρέπει ν’ ἀφήσετε τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα, γιατί αὐτοὶ ποὺ τὰ βάλανε ἤξεραν τί ἔκαναν. Δὲν ὑπῆρχαν στὰ ἀρχαῖα ἑλληνικά, γιατί ἁπλούστατα ὑπῆρχαν μέσα στὶς ἴδιες λέξεις. Αὐτοὶ ποὺ ἔκαναν αὐτὲς τὶς μεταρρυθμίσεις….δὲν ξέρουν τί εἶναι γλῶσσα. Δὲν ξέρουν αὐτὸ ποὺ γνώριζε ἡ κόρη μου στὰ τρία της χρόνια. Αὐτὸ εἶναι μία γλῶσσα. Ἕνα μάγμα, ἕνα πλέγμα, ὅπου οἱ λέξεις παράγονται οἱ μὲν ἀπὸ τὶς δέ, ὅπου οἱ σημασίες γλιστρᾶνε ἀπὸ τὴ μία στὴν ἄλλη, εἶναι μία ὀργανικὴ ἑνότητα ἀπὸ τὴν ὁποία δὲν μπορεῖς νὰ βγάλεις καὶ νὰ κολλήσεις πράγματα … καθισμένος σ’ ἕνα γραφεῖο στὸ ὑπουργεῖο Παιδείας. Ἡ κατάργηση τῶν τόνων καὶ τῶν πνευμάτων εἶναι ἡ κατάργηση τῆς ὀρθογραφίας, ποὺ εἶναι τελικὰ ἡ καταστροφὴ τῆς συνέχειας. Ἤδη τὰ παιδιὰ δὲν μποροῦν νὰ καταλάβουν Καβάφη, Σεφέρη, Ἐλύτη, γιατί αὐτοὶ εἶναι γεμάτοι ἀπὸ τὸν πλοῦτο τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν. Δηλαδὴ πᾶμε νὰ καταστρέψουμε ὅ,τι κτίσαμε. Αὐτὴ εἶναι ἡ δραματικὴ μοῖρα τοῦ σύγχρονου ἑλληνισμοῦ».

Οἱ ἀνησυχίες τοῦ ἀειμνήστου Κ. Καστοριάδη ἤσαν ἀπολύτως δικαιολογημένες. Τὰ παιδιὰ μᾶς κινδυνεύουν νὰ ἀποκοποῦν ἀπὸ τὴν παλαιότερη ἀλλὰ καὶ τὴν πολὺ νεώτερη ἑλληνικὴ γραμματεία, ἐπειδὴ δὲν κατανοοῦν κείμενα γραμμένα μὲ τὸ παραδοσιακὸ τονικὸ σύστημα. Λίγα χρόνια μετὰ τὴν καθιέρωση τοῦ μονοτονικοῦ ὁ ἐκδοτικὸς οἶκος ΕΡΜΗΣ ἔστειλε μερικὰ βιβλία Ἑλλήνων λογοτεχνῶν – δωρεὰν – σὲ ἕνα ἐπαρχιακὸ Γυμνάσιο. Οἱ μαθητὲς τοῦ Σχολείου τὰ ἐπέστρεψαν εὐγενικὰ μὲ τὴν δικαιολογία ὅτι «εἶναι γραμμένα στὸ παλιὸ μονοτονικό»!

Εἶναι δὲ κωμικοτραγικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι σὲ πολλὲς ξένες γλῶσσες γίνεται σεβαστὴ ἡ ἑλληνικὴ δασεῖα, τὴν ὁποία οἱ ὑπερπροοδευτικοὶ Ἕλληνες ἀπεφάσισαν νὰ ἐξοβελίσουν. Στὰ ἀγγλικά, στὰ γαλλικὰ καὶ σὲ ἄλλες εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες γράφουν HELLAS τὴν Ἑλλάδα, HYDROGENE τὸ ὑδρογόνο καὶ γενικὰ συμβολίζουν μὲ τὸ ἀρχικὸ H τὴν ὕπαρξη τῆς δασείας. Στὴν γειτονική μας Βουλγαρία ὑπάρχουν ἐταιρίες καὶ προϊόντα μὲ ὀνόματα ὅπως ΧΕΜΟΥΣ (ἀπὸ τὴν δασυνόμενη λέξη Αἷμος), ΧΕΜΠΡΟΥΣ (ἀπὸ τὴν δασυνόμενη λέξη Ἔβρος) κ.α. Ἔγραφε χαρακτηριστικὰ ὁ καθηγητὴς Γεώργιος Μπαμπινιώτης στὴν «Καθημερινή» της 24-25 Ἰανουαρίου 1982.

«….Θὰ καταδιώκουν ἀκόμη τοὺς «ἂπ-ἕλληνες» Νεοέλληνες τὰ ζωντανὰ φαντάσματα τῶν ἀδικοχαμένων δασειῶν  στὶς ἑκατοντάδες τῶν ἑλληνικῶν λέξεων ποὺ θὰ συναντοῦν κάθε τόσο στὶς ἄλλες εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες. Θὰ τοὺς καταδιώκουν ἡ ἱστορία (HISTORY),  οἱ ἥρωες (HEROES), τὰ σμήνη τῶν ὑδρο- (HYDRO), τῶν ὑπὸ – (HYPO), τῶν ὑπὲρ – (HYPER),  τῶν ὁμο – (HOMO-),  τῶν ἠμι – (HEMI-) καὶ τὸ αἷμα (HEMA -, HEMATO-) τῶν χιλιάδων ἄλλων ἑλληνικῶν λέξεων ποὺ θὰ τοὺς κατηγοροῦν γιὰ ἂπ-ἑλληνισμὸ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας…»

Εἶναι ἀναστρέψιμη ἡ πορεία πρὸς τὸν περαιτέρω εὐτελισμὸ τῆς γλώσσας μας; Πιστεύω πῶς ναί. Ἤδη ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μονοτονικοῦ ἐξεφράσθη ἔντονη ἀνησυχία καὶ ἀντίδραση ἀπὸ διάφορες πλευρές. Ἡ ἐκκλησία μας πάντα πρωτοπόρος σὲ κάθε ἐθνικὸ ἀγῶνα συνέλαβε τὸ μήνυμα καὶ συνέχισε νὰ ἐκδίδει τὰ ἔντυπά της στὸ πολυτονικὸ σύστημα. Τὸ Ἅγιον Ὅρος μὲ ἐκτεταμένη ἀνακοίνωσή του τὸ 1984 ἐξεδήλωσε τὴν ἀνησυχία του γιὰ τὴν πορεία τοῦ γλωσσικοῦ μας ζητήματος. Γνωστοὶ ἢ λιγότερο γνωστοὶ λογοτέχνες, ποιητὲς καὶ ἐκδότες ἀπεφάσισαν νὰ ἐμμείνουν στὸ παραδεδομένο τονικὸ σύστημα καὶ σ’ αὐτοὺς ὀφείλουμε χάριτας, εἰδικὰ ὀφείλουν πολλὰ οἱ νεώτερες ἡλικίες. Μεταξὺ τῶν πνευματικῶν δημιουργῶν ποὺ ἀντέδρασαν ἐγκαίρως ἀναφέρουμε ἐνδεικτικὰ – χωρὶς νὰ μειώνουμε καὶ τὴν συνεισφορὰ τῶν ὑπολοίπων – τὸν Ὀδυσσέα Ἐλύτη, τὸν Ν. Χατζηκυριάκο – Γκίκα, τὸν Χρῆστο Μαλεβίτση, τὸν Δήμ. Μυράτ, τὸν Ν. Γ. Πεντζίκη, τὴν Ἰωάννα Τσάτσου, τὸν μουσικοσυνθέτη καὶ τραγουδιστὴ Διονύση Σαββόπουλο κ.α. Μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἴδαμε ἄλλη μία κίνηση, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ἀντίσταση αὐτὴ συνεχίζεται. Τὸ περιοδικὸ ΝΕΜΕΣΙΣ τῆς δημοσιογράφου κ. Λιάνας Κανέλλη ἀποφάσισε νὰ τυπώνεται μὲ τὸν παραδοσιακὸ τονισμό. Χαρακτηριστικὸ ἐξ ἄλλου εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι πρὸ δύο ἐτῶν ὁ δημοσιογράφος τῆς «Καθημερινῆς» Ἀντώνης Καρκαγιάννης πρότεινε μέσῳ ἄρθρου του στὸν ἐκδότη τῆς ἐφημερίδος νὰ ἐπανέλθει ἡ «Καθημερινὴ» στὸν παραδοσιακὸ τονικὸ σύστημα. Ἡ ἰδέα ἀκόμη δὲν ὑλοποιήθηκε.

 

* Νικηφόρος Βρεττάκος

 

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ,  ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

nv-author-image

Θεόφιλος Παπαδόπουλος