Το Ρωμαίικο > Ορθοδοξία > Ο εγκεφαλικός θάνατος / Κωνσταντίνου Γ. Καρακατσάνη*

Ο εγκεφαλικός θάνατος / Κωνσταντίνου Γ. Καρακατσάνη*

Εἰσαγωγὴ

Ὁ ὅρος «ἐγκεφαλικὸς θάνατος» («εθ», στὸ ἑξῆς) εἰσήχθη τὸ ἔτος 1968 στὴν ἰατρικὴ βιβλιογραφία ὑπὸ τῆς πρὸς τοῦτο (Ad hoc) Ἐπιτροπῆς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Harvard τῶν ΗΠΑ γιὰ τοὺς ἀκόλουθους ὠφελιμιστικοὺς λόγους: α) γιὰ τὴν «ἀνακούφιση» τῶν Μονάδων Ἐντατικῆς Θεραπείας (ΜΕΘ, στὴ συνέχεια) ἀπὸ τοὺς «ἐγκεφαλικῶς νεκροὺς» ἀσθενεῖς («εν», στὴ συνέχεια) β) γιὰ τὴν ὑποβοήθηση τῶν ἰατρῶν στὴν ἄρση τῶν θεραπευτικῶν μέτρων ἀπὸ βαρέως πάσχοντες ἀσθενεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχαν προοπτικὴ βελτιώσεως («futility of care» –«μάταιόν τῆς φροντίδος» καὶ γ) γιὰ τὴν μὴ ὕπαρξη ἀντιρρήσεων λήψεως ζωτικῶν ὀργάνων ἀπὸ «εν» ἀσθενεῖς.

Ἀξιομνημόνευτο εἶναι ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς προαναφερθείσης Ἐπιτροπῆς, καθηγητὴς τῆς Ἀναισθησιολογίας Henry Beecher, σὲ ἑπόμενα δημοσιεύματά του ὑπεστήριξε ὅτι ὁ θάνατος εἶναι ὑποκειμενικὴ ἔννοια, τὴν ὁποίαν οἱ κοινωνίες εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλάζουν! Σημειωτέον ὅτι καὶ ὁ ἔνθερμος ὑποστηρικτὴς τοῦ «εθ» καθηγητὴς τῆς Νευρολογίας James Bernat ἀπεριφράστως ὁμολογεῖ ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τῆς ἐννοίας τοῦ θανάτου ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Harvard πραγματοποιήθηκε μὲ σκοπὸ τὴ διευκόλυνση τῶν μεταμοσχεύσεων ζωτικῶν ὀργάνων ἀπὸ «εν» ἀσθενεῖς.

Ἀπὸ τὰ ἀνωτέρω ἐκτεθέντα καθίσταται σαφὲς ὅτι τὸ ἀντικειμενικὸ βιολογικὸ γεγονὸς τοῦ θανάτου (μὴ ἀναστρέψιμη παύση τῆς ἀναπνευστικῆς καὶ καρδιακῆς λειτουργίας μὲ τὴν ἐπακόλουθη μὴ ἀναστρέψιμη παύση τῶν κυτταρικῶν λειτουργιῶν ἀπὸ τὶς ὁποῖες ἐξαρτᾶται ἡ ζωὴ) ἀντικαταστάθηκε ἀπὸ μία χρησιμοθηρικὴ κοινωνικὴ ἐπινόηση, τὸν «εθ».

Ὁ «εθ» στὴ χώρα μας (καὶ σὲ πολλὲς χῶρες τοῦ κόσμου) ὁρίζεται ὡς ἡ «μὴ ἀναστρέψιμη ἀπώλεια τῆς ἱκανότητας γιὰ αὐτόματη ἀναπνοὴ σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴ μὴ ἀναστρέψιμη ἀπώλεια τῆς ἱκανότητας γιὰ συνείδηση»· οἱ προϋποθέσεις αὐτὲς θεωρεῖται ὅτι πληροῦνται ὅταν ὑπάρχει «νέκρωση τοῦ ἐγκεφαλικοῦ στελέχους». Στὶς ΗΠΑ προϋπόθεση γιὰ τὴ διάγνωση τοῦ «εθ» εἶναι ἡ νέκρωση ὁλοκλήρου τοῦ ἐγκεφάλου (καὶ ὄχι μόνον τοῦ ἐγκεφαλικοῦ στελέχους).

Ἀσάφειες, ἀσυνέπειες καὶ ἀντιφάσεις σχετικὲς μὲ τὴν ἔννοια τοῦ «ἐγκεφαλικοῦ θανάτου»

  1. Πολλοὶ ὑπέρμαχοι τοῦ «εθ» ὑποστηρίζουν ὅτι, ὅταν νεκρωθεῖ τὸ ἐγκεφαλικὸ στέλεχος, τότε ὁλόκληρος ὁ ἐγκέφαλος εἶναι νεκρὸς καὶ κατ’ ἐπέκταση ὁ ἄνθρωπος εἶναι νεκρός· ὑποστηρίζουν ἀκριβέστερα ὅτι στὸν «εν» ἀσθενῆ, ὁ ὁποῖος νοσηλεύεται στὴ ΜΕΘ ὑπάρχει φαινόμενη καὶ ὄχι πραγματικὴ ζωὴ δεδομένου ὅτι οἱ παραμένουσες «φυτικὲς λειτουργίες» τοῦ ὀργανισμοῦ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐπιτελοῦνται–γιὰ ἄλλοτε ἄλλο χρονικὸ διάστημα-γιὰ τὸ λόγο ὅτι ὁ ἀσθενὴς εἶναι συνδεδεμένος μὲ τὸν ἀναπνευστήρα μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιτυγχάνεται ἡ κυκλοφορία ὀξυγονωμένου αἵματος στοὺς ἱστοὺς καὶ στὰ ὄργανα τοῦ ἀνθρώπου, ὑπὸ τὴν αὐτονόητη προϋπόθεση ὅτι διατηρεῖται ἡ καρδιακὴ λειτουργία.

Φρονοῦμε ὅτι ἡ προηγούμενη τοποθέτηση δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ ὅτι ἐμπεριέχει λογικὸ λάθος· ὁ ἀναπνευστήρας ὑποκαθιστᾶ μόνον τὸ μηχανικὸ μέρος τῆς ἀναπνοῆς, δηλαδὴ τὴν παθητικὴ εἰσροὴ στοὺς πνεύμονες ἀέρος καὶ τὴν παθητικὴ ἐκπνοὴ τῶν ἀναπνευστικῶν ἀερίων· σπουδαιότερη συνιστῶσα τῆς λειτουργίας τῆς ἀναπνοῆς ἀποτελεῖ ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν ἀναπνευστικῶν ἀερίων διὰ τῆς τριχοειδο-κυψελικῆς μεμβράνης στοὺς πνεύμονες· ἀκόμη, ὅμως, σπουδαιότερη συνιστῶσα τῆς λειτουργίας τῆς ἀναπνοῆς ἀποτελεῖ ἡ ὀξείδωση τῶν θρεπτικῶν οὐσιῶν (ὑδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λίπη). Οἱ δύο τελευταῖες συνιστῶσες τῆς λειτουργίας τῆς ἀναπνοῆς διατηροῦνται ἱκανοποιητικῶς σὲ πολλοὺς «εν» ἀσθενεῖς. Περαιτέρω, ζωντανὸς παραμένει ὁ ἀσθενὴς γιὰ ὅσο χρονικὸ διάστημα ὁ ὀργανισμὸς διατηρεῖ τὴν ἱκανότητά του νὰ συνθέτει κυρίως τὴν τριφωσφορικὴ ἀδενοσίνη (ΑΤP) ἀπὸ τὴ διάσπαση τῆς ὁποίας ὁ ὀργανισμὸς προσπορίζεται τὴν ἐνέργεια γιὰ τὴν ἐπιτέλεση τῶν κυτταρικῶν λειτουργιῶν.

Ἡ προαναφερθεῖσα θεώρηση ὅτι, δηλαδή, στὸν «εν» ἀσθενῆ εἶναι φαινόμενη καὶ ὄχι πραγματικὴ ἡ ὕπαρξη ζωῆς ἐμπεριέχει σοβαρὸ λογικὸ λάθος· ὁ λόγος εἶναι ὅτι τὸ κύριο καὶ οὐσιαστικὸ κριτήριο ὑπάρξεως ζωῆς εἶναι ὄχι ἐὰν ὁ ἀσθενὴς διατηρεῖ τὴν ἱκανότητά του νὰ ἐκπτύσσει τὸν θωρακικό του κλωβό, ἀλλὰ ἐὰν διατηρεῖ τὴν ἱκανότητα νὰ συνθέτει, διασπᾶ καὶ νὰ ἀνασυνθέτει τὸ «ἐνεργειακὸ νόμισμα» τοῦ ὀργανισμοῦ–τὴν τριφωσφορικὴ ἀδενοσίνη–ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιτέλεση τῶν κυτταρικῶν λειτουργιῶν! Οἱ «εν» ἀσθενεῖς εἶναι ζῶντες, διότι διατηρεῖται ἡ λειτουργία συνθέσεως, διασπάσεως καὶ ἐπανασυνθέσεως τοῦ ATP!

  1. Τὴν δεκαετία τοῦ 1970 πραγματοποιήθηκε στὶς ΗΠΑ ἡ μεγαλύτερη μέχρι σήμερα πολυκεντρικὴ μελέτη -NINCDS[1]– (συμμετεῖχαν ἐννέα Ἰατρικὲς Σχολὲς) ἐπὶ πεντακοσίων τριῶν ἀσθενῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπασχον ἀπὸ ἀπνοϊκὸ κῶμα. Ὁ σκοπὸς τῆς προοπτικῆς αὐτῆς μελέτης ἦταν νὰ ἐλεγχθεῖ κατὰ πόσον τὰ κριτήρια, τὰ ὁποῖα εἰσηγήθηκε ἡ Ad hoc Ἐπιτροπὴ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Harvard συνεσχετίζοντο μὲ παθολογο-ἀνατομικὴ ἀπόδειξη ὁλικῆς καταστροφῆς τοῦ ἐγκεφάλου. Μεταξὺ τῶν πολλῶν συμπερασμάτων, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἦταν καὶ τὰ ἀκόλουθα:

α) Ἐνῷ ἦταν εὔκολη ἡ ταυτοποίηση τοῦ ἀναστρεψίμου κώματος, δὲν ἦταν εὔκολη ἡ ταυτοποίηση τοῦ «νεκροῦ ἐγκεφάλου» μὲ τὴ χρήση μόνον κλινικῶν σημείων καὶ ἠλεκτρο-ἐγκεφαλογραφικῶν κριτηρίων.

β) Τὰ κριτήρια διαγνώσεως τοῦ «εθ» εἶναι αὐθαίρετα.

  1. Ὁ εἰσηγητὴς τοῦ πρωτοκόλλου διαγνώσεως τοῦ «εθ», καθηγητὴς καὶ πρόεδρος τῆς Ἀμερικανικῆς Νευρολογικῆς Ἀκαδημίας, E. Wijdicks, ἔχει ὑποπέσει σὲ διάφορες ἀντιφάσεις μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἀκόλουθη: Τὸ ἔτος 1995-ὅποτε καὶ διετύπωσε τὶς κατευθυντήριες ὁδηγίες γιὰ τὴ διάγνωση τοῦ “εθ”-ὑπεστήριζε ὅτι ἡ ὕπαρξη σταθερῆς αἱμοδυναμικῆς καταστάσεως καὶ ἡ ἀπουσία ὁποίου διαβήτου-χωρὶς μάλιστα φαρμακολογικὴ ὑποστήριξη-εἶναι γεγονότα συμβατὰ μὲ τὴ διάγνωση τοῦ “εθ”[2], ἐνῷ τὸ ἔτος 2001 ἔγραφε ὅτι πρέπει νὰ ἀμφιβάλλει κάποιος γιὰ τὴ διάγνωση τοῦ “εθ”, ὅταν ἡ αἱμοδυναμικὴ κατάσταση τοῦ ἀσθενοῦς εἶναι σταθερή[3].
  2. Ἡ δοκιμασία τῆς ἀπνοίας θεωρεῖται ἡ πλέον ἀξιόπιστη δοκιμασία (test) γιὰ τὴ διάγνωση τοῦ «θανάτου τοῦ ἐγκεφαλικοῦ στελέχους»-καί, κατ’ ἐπέκταση, γιὰ τὴ διάγνωση τοῦ «εθ»·ἐκτιμᾶται ὅμως ὅτι αὐτὴ εἶναι δυνητικὰ ἐπιβλαβὴς γιὰ ἕναν ἤδη σοβαρῶς βεβλαμμένο ἐγκέφαλο καὶ γιὰ τὸν λόγο αὐτὸν ἔχει χαρακτηρισθεῖ ὡς ἀνήθικη![4]
  3. Ἀναφέρονται-μάλιστα ἀπὸ τὸν ὡς ἄνω καθηγητὴ Wijdicks-πολλὲς περιπτώσεις ἐσφαλμένης διαγνώσεως “εθ” ἐπὶ παιδιατρικῶν ἀσθενῶν[5] .
  4. Ἡ Ἀμερικανικὴ Σχολὴ χρησιμοποιεῖ τὶς ἴδιες διαγνωστικὲς κλινικὲς δοκιμασίες μὲ ἐκεῖνες, τὶς ὁποῖες χρησιμοποιεῖ ἡ Ἀγγλικὴ Σχολὴ γιὰ τὴ διάγνωση τοῦ «θανάτου τοῦ ἐγκεφαλικοῦ στελέχους»· αὐτὸ συμβαίνει παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι γιὰ τὴν Ἀμερικανικὴ Σχολὴ ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιὰ τὴ διάγνωση τοῦ «ἐθ» εἶναι ἡ διάγνωση τοῦ θανάτου ὁλοκλήρου του ἐγκεφάλου· ἡ διάγνωση, ὅμως, τοῦ θανάτου ὁλοκλήρου τοῦ ἐγκεφάλου μὲ τὴν παρὰ τὴν κλίνη τοῦ ἀσθενοῦς νευρολογικὴ ἐξέταση εἶναι ἀνέφικτη, διότι ἐφ’ ὅσον τὸ ἐγκεφαλικὸ στέλεχος εἶναι κατεστραμμένο ἢ μὴ λειτουργοῦν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλεγχθοῦν οἱ κατιοῦσες ἢ ἀνιοῦσες νευρικαὶ ὁδοὶ ἀπὸ τὸν φλοιὸ τοῦ ἐγκεφάλου πρὸς τὴν περιφέρεια καὶ ἀντιστρόφως[6].
  5. Ἐπὶ «εν» ἀσθενῶν ὑπάρχει αὐτόνομη καρδιακὴ λειτουργία (μετὰ ἢ ἄνευ φαρμακολογικῆς ὑποστηρίξεως), ἐνδείξεις ὑπάρξεως ὑποθαλαμι­κῆς-ὑποφυσιακῆς λειτουργίας, ὁρισμένη ἠλεκτρο-ἐγκεφαλογραφικὴ δρα­στηριότητα στὸ 20% ἐξ αὐτῶν, σταθερὴ αἱμοδυναμικὴ κατάσταση σὲ μεγάλα ποσοστά, ἱκανοποιητικὴ νεφρικὴ λειτουργία, ἐπούλωση τραυμά­των, ἀντιμετώπιση λοιμώξεων, σπανιότερα ἀνάδυση ὠρισμένων ἀντανα­κλαστικῶν τοῦ ἐγκεφαλικοῦ στελέχους (τὸ ὁποῖο ὡστόσο ἔχει χαρακτηρι­σθῆ ὡς νεκρό), σὲ μεγάλο ποσοστὸ παρατηρεῖται αἱμοδυναμικὴ ἀπόκριση καὶ δακρύρροια κατὰ τὴν τομὴ τῶν κοιλιακῶν τοιχωμάτων γιὰ λήψη τῶν ὀργάνων τῶν ἀσθενῶν αὐτῶν καὶ παρουσία ἀναποτελεσματικῶν κινήσε­ων, οἱ ὁποῖες προσομοιάζουν πρὸς ἀγωνιώδη ἀναπνοή· ἀκόμη ἔχουν περιγραφὴ δέκα τρεῖς περιπτώσεις «εν» ἐγκύων ἀσθενῶν, οἱ ὁποῖες συντη­ρούμενες σὲ ΜΕΘ-μέχρι ἑκατὸν ἑπτὰ ἡμέρες-ἔχουν γεννήσει μὲ καισαρικὴ τομὴ φυσιολογικὰ νεογνά[7].
  6. Συμφώνως πρὸς τὰ κριτήρια τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Harvard καὶ ἐκείνων τῆς Minnesota, στοὺς «εν» ἀσθενεῖς πρέπει νὰ ἀπουσιάζει ὁποιαδήποτε κίνηση, αὐτόματη ἢ προκλητὴ ἀπὸ ὁπουδήποτε προερχομένη. Κατὰ τὴ διάρκεια ὅμως τῶν σαράντα πέντε ἐτῶν ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς στὴν ἰατρικὴ ὁρολογία τῆς ἐννοίας τοῦ «εθ» ἔχει παρατηρηθεῖ ἡ ὕπαρξη πολλῶν κινήσεων σὲ «εν» ἀσθενεῖς, οἱ ὁποῖες ἔχουν χαρακτηρισθῆ ὡς νωτιαῖα ἀντανακλαστικὰ ἢ ὡς «ἡμισκόπιμες» καὶ «ἡμικατευθυνόμενες» κινήσεις. Ἔχει διατυπωθεῖ αἰτιολογημένη ἐπιφύλαξη κατὰ πόσον ὠρι­σμένες ἀπὸ τὶς κινήσεις αὐτὲς ἀποτελοῦν νωτιαῖα ἀντανακλαστικὰ ἢ ἀντιπροσωπεύουν κινήσεις προερχόμενες ἀπὸ ἕνα μερικῶς λειτουργοῦν ἐγκεφαλικὸ στέλεχος[8]. Σημειωτέον ὅτι οὐδέποτε ἔχουν παρατηρηθεῖ «ἀντανακλαστικοὶ αὐτοματισμοὶ» σὲ ἀσθενεῖς μὲ βλάβες κατὰ τὸ ἀνώτερο τμῆμα τοῦ νωτιαίου μυελοῦ[9].
  7. Σὲ πρόσφατη παθολογο-ἀνατομικὴ μελέτη ἐπὶ «εν» ἄσθενων, οἱ ὁποῖοι εὐρίσκοντο στὸν ἀναπνευστήρα μέχρι 36 ὧρες διαπιστώθηκε ὅτι στὸ στέλεχος τοῦ ἐγκεφάλου ὑπῆρχον ἤπιες ἰσχαιμικὲς ἀλλοιώσεις τῶν νευρώνων σὲ ποσοστὸ περὶ τὸ 60%[10] σημειωτέον ὅτι στοὺς ἀσθενεῖς αὐτοὺς θεωρεῖται «νεκρὸ» τὸ ἐγκεφαλικὸ στέλεχος!
  8. Συμφώνως μὲ τὸν ὁρισμὸ τοῦ «εθ», ὅπως προαναφέρθηκε, στοὺς ἀσθενεῖς αὐτοὺς ὑπάρχει-ἐκτὸς ἀπὸ τὴν μὴ ἀναστρέψιμη ἀπώλεια τῆς ἱκανότητος γιὰ αὐτόματη ἀναπνοὴ-καὶ μὴ ἀναστρέψιμη ἀπώλεια τῆς ἱκανότητος γιὰ συνείδηση»· αὐτὰ ἰσχυρίζονται παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ περιεχόμενο τῆς συνειδήσεως (content of consciousness) δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθεῖ μὲ ὁποιαδήποτε ἰατρικὴ μέθοδο.
  9. Προκειμένου νὰ τεκμηριωθεῖ ἡ διάγνωση τοῦ «εθ» ἀπαραίτητη προϋπόθεση εἶναι νὰ ἀποδειχθεῖ ὅτι ἡ ἀπώλεια ὅλων τῶν νευρολογικῶν λειτουργιῶν τοῦ ἐγκεφάλου εἶναι μὴ ἀναστρέψιμη· συμφώνως ὅμως πρὸς τὸν ἀνωτέρω ἀναφερθέντα καθηγητὴ Wijdicks[11] καὶ τὸν συγγραφέα τοῦ ἄρθρου συντάξεως τοῦ περιοδικοῦ Nature[12] ὑπάρχει ἀνεπαρκὴς μαρτυρία προκειμένου νὰ τεκμηριωθεῖ ὅτι αὐτὲς ἔχουν ὁριστικῶς ἀπολεσθεῖ· αὐτὴ ὅμως ἡ παραδοχὴ ἀκυρώνει τὴ διάγνωση τοῦ ‘«εθ».
  10. Τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἔχουν ἀνακτηθεῖ νευρολογικὲς λειτουργίες σὲ «εν» ἀσθενεῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντηθεῖ· ὁ λόγος εἶναι ὅτι, ὅταν διαγνωσθεῖ ἡ ὕπαρξη «εν», ὁ ἀσθενὴς εἴτε ὁδηγεῖται στὸ χειρουργεῖο γιὰ ἀφαίρεση τῶν ζωτικῶν του ὀργάνων εἴτε τοῦ ἀφαιρεῖται ἡ ὑποστήριξη (ὁπότε πάλι καταλήγει) στὴν περίπτωση κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε ἐκφράσει ἐπιθυμία νὰ δωρίσει τὰ ὄργανά του. Ὁπωσδήποτε, ἔχουν δημοσιευθεῖ παλαιότερα στὴν ἰατρικὴ βιβλιογραφία περιπτώσεις «εν» βρεφῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέκτησαν γιὰ ἑβδομάδες ἢ μῆνες μέρος τῶν νευρολογικῶν τῶν λειτουργιῶν[13].
  11. Ἐπιπροσθέτως, πολὺ σημαντικὸ εἶναι καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι στὴ «Λευκὴ Βίβλο» τοῦ Ἐθνικοῦ Συμβουλίου Βιοηθικῆς τῶν Η.Π.Α., ἡ ὁποία ἐξεδόθη τὸ ἔτος 2008, ἀντικατέστησαν τὸν ὅρο τοῦ «εν» μὲ τὸν ὅρο «ὁλικὴ ἀνεπάρκεια τῶν λειτουργιῶν τοῦ ἐγκεφάλου» ἀκυρώνοντας συγχρόνως καὶ τὴν ἰσχύουσα θεωρητικὴ βάση τοῦ νευρολογικοῦ κριτηρίου τοῦ «εν» , ὅτι δηλαδὴ ὁ ἐγκέφαλος εἶναι τὸ ὄργανο μὲ τὸ ὁποῖο ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀπαρτιωτικὴ ἑνότητα τοῦ σώματος[14].

Συνέπειες τῆς ἐννοίας τοῦ «ἐγκεφαλικοῦ θανάτου»

α) Ὅπως εἶναι γνωστό, στὸν πρόσφατο Νόμο σχετικῶς μὲ τὴ δωρεὰ ὀργάνων νομοθετήθηκε καὶ ἡ ἔννοια τῆς «εἰκαζόμενης συναίνεσης»· μὲ αὐτὴ τὴ νομοθετικὴ ρύθμιση θεωροῦνται δωρητὲς ὀργάνων ὅλοι οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀποστείλει ὑπεύθυνη δήλωση πρὸς τὸν Ἐθνικὸ Ὀργανισμὸ Μεταμοσχεύσεων μὲ τὴν ὁποίαν ἐκφράζουν τὴν ἀντίθεση τους στὴ λήψη ὀργάνων ἀπὸ τὸ σῶμα τοὺς μετὰ τὸν θάνατό τους (σημειωτέον ὅτι μὲ τὴ λέξη «θάνατο» ἐννοοῦν τὸν «ἐγκεφαλικὸ θάνατο»). Ἡ ἐπινόηση τῆς «εἰκαζόμενης συναίνεσης» προῆλθε ἀπὸ τὴ θεώρηση συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν «τὰ ὄργανα τῶν Ἑλλήνων ἀποτελοῦν ἐθνικὸ πλοῦτο», τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ διαχειρίζονται οἱ ἑκάστοτε κρατοῦντες, ἀναθέτοντες μάλιστα τὶς σχετικὲς δραστηριότητες σὲ Νομικὰ Πρόσωπα Ἰδιωτικοῦ Δικαίου, ὅπως ἤδη συμβαίνει μὲ τὸν Ἐθνικὸ Ὀργανισμὸ Μεταμοσχεύσεων καὶ τὶς μονάδες ἀφαιρέσεως ὀργάνων (ἰδιωτικὲς κλινικές)!

β) Προκειμένου νὰ αὐξηθεῖ ἡ δεξαμενὴ τῶν πρὸς μεταμόσχευση ὀργάνων-δεδομένης μάλιστα τῆς σχετικῆς ἐλλείψεως τῶν ἐν σχέσει πρὸς τὶς ὑπάρχουσες ἀνάγκες-ὁρισμένοι εἰσηγήθηκαν νὰ ἐπιτραπεῖ ἡ ἀγοραπωλησία ἀνθρωπίνων ὀργάνων, καθορίσαντες μάλιστα καὶ ἐνδεικτικὲς τιμές!

γ) Ὑποστηρίχθηκε ἀκόμη ὅτι εἶναι δυνατὴ χωρὶς νομικοὺς περιορισμοὺς ἡ διενέργεια δυνητικῶς ἐπικινδύνων πειραμάτων σὲ ἀνθρώπους,  «εν» ἀσθενεῖς, οἱ ὁποῖοι οὕτως ἢ ἄλλως θεωροῦνται νεκροί.

δ) Ὑπῆρξαν, τέλος, σκέψεις γιὰ ἄσκηση τῶν φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς σὲ σώματα «εν»  ἀσθενῶν ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν πρακτικῶν ἀσκήσεων τοῦ μαθήματος τῆς Ἀνατομίας!

Μορφὴ ἐξαπάτησης τοῦ κοινοῦ ἡ ἐπινόηση τῆς ἐννοίας τοῦ «ἐγκεφαλικοῦ θανάτου»;

Σὲ ἄρθρο συντάξεως τοῦ παγκοσμίως γνωστοῦ καὶ ἐγκυρωτάτου  ἐπιστημονικοῦ Περιοδικοῦ Nature[15] μὲ τίτλο «Delimiting death» ἀναγράφεται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγυηθεῖ πλήρως κάποιος-προκειμένου γιὰ τὸν ὁρισμὸ τοῦ «ἐγκεφαλικοῦ θανάτου»-ὅτι ὑπάρχει μὴ ἀναστρέψιμη διακοπή, ὅλων τῶν λειτουργιῶν, ὁλοκλήρου τοῦ ἐγκεφάλου».

Εἶναι πολὺ ἀξιοσημείωτο τὸ γεγονὸς ὅτι στὴ «Λευκὴ Βίβλο» τοῦ Ἐθνικοῦ Συμβουλίου Βιοηθικῆς τῶν Η.Π.Α., ἡ ὁποία ἐξεδόθη τὸ ἔτος 2008, ἡ ταύτιση τοῦ «εν» μὲ τὸν «θάνατο τοῦ ἐγκεφαλικοῦ στελέχους» θεωρεῖται «ἐννοιολογικῶς ὕποπτη καὶ κλινικῶς ἐπικίνδυνη»[16].

Ἐξαιρετικὴ ἐπίσης ἐντύπωση προκαλεῖ ἡ εἰσήγηση τοῦ ἄρθρου συντάξεως τοῦ προαναφερθέντος ἐγκυροτάτου Περιοδικοῦ Nature στὸ ὁποῖο ὁ συγγραφεὺς-συζητῶν τὸ θέμα τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ θανάτου-ἀναγράφει ὅτι «ἔχει ἔλθει ὁ καιρὸς γιὰ ἐπανασχεδιασμὸ τῶν νόμων οἱ ὁποῖοι ὠθοῦν τοὺς ἰατροὺς σὲ μία μορφὴ ἀπάτης»[17]!!!

Σχετικὲς θέσεις Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου (ΔΙΣ) τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (14-2-2002)

Σὲ ἀνακοινωθὲν τῆς ΔΙΣ τὸ ἔτος 2002 ἀναγράφoνται μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἀκόλουθα, τὰ ὁποῖα φρονοῦμε ὅτι ἔχουν ἐφαρμογὴ ὄχι μόνον γιὰ τὴν «εὐθανασία» ἀλλὰ καὶ γιὰ τὶς «δωρεὲς» ὀργάνων ἀπὸ «εν»  ἀσθενεῖς:

α) «Οἱ ἄνθρωποι προσευχόμαστε, δὲν ἀποφασίζουμε γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὸν θάνατο…».

β) «…κάθε θάνατο ποὺ ἀποτελεῖ ἀποτέλεσμα ἀνθρώπινων ἀποφάσεων καὶ ἐπιλογῶν-ὅσο “καλὸς” κι’ ἂν ὀνομάζεται-τὸν ἀπορρίπτει ὡς “ὕβριν” κατὰ τοῦ Θεοῦ…».

γ) «Κάθε ἰατρικὴ πράξη, ποὺ δὲν συντελεῖ στὴν παράταση τῆς ζωῆς, ἀλλὰ προκαλεῖ ἐπίσπευση τῆς στιγμῆς τοῦ θανάτου τὴν καταδικάζει ὡς ἀντιδεοντολογικὴ καὶ προσβλητική τοῦ ἰατρικοῦ λειτουργήματος».

*Καθηγητοῦ Πυρηνικῆς Ἰατρικῆς, Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Α.Π.Θ.

[1]. The NINCDS Collaborative Study of Brain Death. NIH Publication No, 81-2286, December 1980.

[2].Wijdicks EFM. Determining brain death in adults. Neurology 1995;45: 1003.

[3].Wijdicks EFM..The diagnosis of brain death. NEJM 2001;345(8): 616-618.

[4]. Coimbra C. Implications of ischemic penumbra for the diagnosis of brain death. Braz J Med and Biol Research 1999; 32: 1479-1487· Tibbals James. A critique of the apneic oxygenation test for the diagnosis of ” brain death”. Ped Crit Care Med 2010; 11(4): 475-478.

[5]. Wijdicks EFM et al. Letter to the Editor. Neurology 1999; 53: 1369-1370.

[6]. Karakatsanis KG. ” Brain Death”: Should it be reconsidered? Spinal Cord 2008; 46: 396-401.

[7]. Farragher RA, Laffey JG. Maternal Brain Death and Somatic Support. Neurocritical Care 2005; 3: 99-106.

[8]. Karakatsanis KG. ” Brain Death”: Should it be reconsidered? Spinal Cord 2008; 46: 396- 401.

[9]. Awada A. Uncommon reflex automatisms after brain death. Rev Neurol (Paris) Oct 1995; 151(10): 586-588.

[10]. Wijdicks EFM, Pfeifer EA. Neuropathology of brain death in the modern transplant era. Neurology 2005; 70: 1234-1237.

[11]. Wijdicks EFM. Evidence-based guidelines update. Determining brain death in adults. Neurology 2010; 74: 1911-1918.

[12]. Nature 2009, Editorial, vol. 461, 1st October.

[13]. Καρακατσάνης ΚΓ. «ἐγκεφαλικὸς θάνατος» καὶ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΟΡΓΑΝΩΝ. 3η ἔκδοση, Ἁγιοτόκος Καππαδοκία, Θεσσαλονίκη 2008, σελ. 88-89.

[14]. Controversies in the Determination of Death, A White Paper by the President’s Council on Bioethics, December 2008, Washington, DC, p. 60.

[15]. Nature 2009, Editorial, vol. 461, 1st October.

[16]. Controversies in the Determination of Death, A White Paper by the President’s Council on Bioethics, December 2008, Washington, DC, p. 66.

[17]. Nature 2009, Editorial, vol. 461, 1st October.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

nv-author-image

Θεόφιλος Παπαδόπουλος