«Ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο Χριστός» / Ιωάννου Κ. Νεονάκη MD, MSc, PhD

Μετά την ίδρυση του Νεοελληνικού κράτους μια σειρά αιτιών, όπως ήταν η βαυαροκρατία, η επίδραση και ηγεμονία σπουδασμένων στην εσπερία και δυτικοφρόνων λογίων Ελλήνων, η επιρροή της (τότε σε πολλά σημεία εκδυτικισμένης) ρώσικης θεολογίας, αλλά και η δράση ιεραποστολών από τις δυτικές εκκλησίες θα οδηγήσουν την ορθόδοξη θεολογία του τόπου μας σε μια μακρά περίοδο «βαβυλώνιας αιχμαλωσίας» από τις κακοδοξίες της Δύσης. Η ορθόδοξη θεολογία εν πολλοίς απώλεσε την αγιοπατερική αυθεντικότητά της και η ορθόδοξη παράδοση της ησυχαστικής, φιλοκαλικής και λατρευτικής-μυστηριακής ζωής αλλοιώθηκε. Ο κεντρικός άξονας της Ορθοδοξίας που είναι η κάθαρση, ο φωτισμός και η θέωση του ανθρώπου αγνοήθηκε.

Η θεοπτία, η εμπειρία της θεώσεως ως της μόνης ασφαλούς μεθόδου προσέγγισης του Θεού εγκαταλείφθηκε για να προσληφθούν παπικοί και προτεσταντικοί τρόποι όπως ο φιλοσοφικός στοχασμός ή ο εγκλωβισμός σε μιαν επιφανειακή και χωρίς Αγιοπνευματική Χάρη μελέτη της Βίβλου. Ο σχολαστικισμός, η λογικοκρατία, η νομικίστικη αντίληψη των πραγμάτων, ο ιδεαλισμός και ο ηθικισμός παρεισέφρησαν έντονα στην ορθόδοξη σκέψη και οδήγησαν (εν πολλοίς ακόμα και σήμερα) σε στρεβλώσεις την ορθόδοξη παράδοση και βιωτή μας.

Έπρεπε να φτάσομε σχεδόν στη δεκαετία του 1970 για να συνειδητοποιηθεί το μέγεθος της πνευματικής αυτής αιχμαλωσίας και να αρχίσει μια συστηματική προσπάθεια αποκάθαρσης και αναβάπτισης στα νάματα της αγιοπατερικής μας αλήθειας. Το Άγιον Όρος αλλά και εν γένει ο μοναχισμός άρχισε και πάλι να ακμάζει, οσιακές μορφές εμφανίστηκαν και μια σειρά θεολόγων προσπάθησε να αναδείξει και να διορθώσει τα λάθη. Από τους βασικούς συντελεστές αυτής της αναγέννησης ήταν ένας μεγάλος θεολόγος, ο εκλιπών καθηγητής Δογματικής της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης π. Ιωάννης Ρωμανίδης. Η προσφορά του ήταν τόσο μεγάλη, ώστε ο καθ. π. Γεώργιος Μεταλληνός να διακρίνει στα σύγχρονα θεολογικά πράγματα προ και μετά Ρωμανίδη εποχή.

Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1927 από ευσεβείς γονείς πρόσφυγες από την Καππαδοκία και μετοίκησε όντας ημερών με την οικογένεια του στη Νέα Υόρκη, όπου και μεγάλωσε. Σπούδασε στα μεγαλύτερα πανεπιστημιακά κέντρα, ταξίδευσε δίνοντας ομιλίες σε όλο τον κόσμο και δίδαξε σε πολλές Θεολογικές Σχολές. Κοιμήθηκε στην Αθήνα το 2001. Από τα πολλά του πονήματα, τα βιβλία του «Προπατορικό Αμάρτημα» και «Ρωμηοσύνη, Ρωμανία, Ρούμελη» θεωρούνται τομές.

Από τους πιο σπουδαίους και συστηματικούς μελετητές του π. Ρωμανίδη ανεδείχθη ο μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου π. Ιερόθεος Βλάχος. Προ ολίγων μηνών εξέδωσε ένα σημαντικό βιβλίο για το έργο του με τίτλο: «π. Ιωάννης Σ. Ρωμανίδης. Ένας κορυφαίος δογματικός θεολόγος της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας» (2012), όπου μεταξύ άλλων παρουσιάζει τις θέσεις του π. Ιωάννου σε μια σειρά ζητημάτων. Οι θέσεις του εν πολλοίς προϋπάρχουν στην Αγιοπατερική μας Παράδοση. Όμως αυτός τις ανέδειξε, τις επαναδιατύπωσε και τις αποκάθαρε από τυχών στρεβλώσεις.

Πολλές ήταν οι θέσεις που μού έκαναν εντύπωση και οι οποίες με βοήθησαν να διορθώσω εσφαλμένες μου αντιλήψεις. Θα άξιζε να αναφερθεί κανείς διεξοδικά στις μεγάλες διαφορές της ορθόδοξης από τις δυτικές παραδόσεις. Εδώ όμως λόγω χώρου θα αναφερθούμε μόνο σε μια  μικρή, αλλά θεωρώ σημαντική δογματική παρατήρηση, η οποία πιστεύω ότι θα βοηθήσει πολλούς ορθοδόξους που έχουν λάθος εικόνα για το θέμα, όπως είχα εξάλλου και εγώ.

Μέχρι τώρα, δεν θα το έλεγα ακριβώς ότι έθετα στο περιθώριο την Παλαιά Διαθήκη, αλλά εν πάση περιπτώσει δεν την θεωρούσα τόσο σημαντική από σωτηριολογική άποψη. Είχα την υποσυνείδητη εν πολλοίς αντίληψη ότι το περιεχόμενό της δεν με αφορά άμεσα. Τη θεωρούσα απλώς ως προπαρασκευή της Καινής Διαθήκης, πάνω στην οποία θα έπρεπε να δοθεί όλο το βάρος. Εθεωρούσα ότι επρόκειτο απλώς για την Ιστορία των Εβραίων και με παραξένευαν οι πολλές σκανδαλώδεις καταστάσεις και  το πλήθος των κανόνων πολλές φορές ακατανόητων για μένα.

Εκεί δε που σήκωνα ψηλά τα χέρια από την αδυναμία μου να τον προσεγγίσω, ήταν ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης. Ποιος ήταν αυτός ο αυστηρός Θεός και μάλιστα με τα τόσα πολλά ονόματα; Ο Ων, ο Θεός του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, ο Γιαχβέ, ο Κύριος Σαβαώθ, ο Μεγάλης Βουλής Άγγελος, η Σοφία του Θεού, το Πνεύμα Κυρίου. Ποιος ήταν αυτός ο Θεός; Ομολογώ ότι αδυνατούσα να καταλάβω και εξομολογούμαι ότι είτε απωθούσα από το μυαλό μου το ερώτημα, είτε ταύτιζα το Θεό αυτό με το Πρώτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος δηλαδή τον Πατέρα.

Και ήταν φυσικό να φτάνω σ’ αυτά τα αδιέξοδα καθώς προσέγγιζα την Παλαιά Διαθήκη ιστορικά και ηθικιστικά και καθόλου θεολογικά και μάλιστα χριστολογικά. Γιατί αυτό που μας λέει η Ορθοδοξία είναι ότι ο Μεγάλης Βουλής Άγγελος, ο Θεός που μίλησε στο Μωυσή, ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο ίδιος ο Χριστός. Ο Χριστός ο οποίος στην Παλαιά Διαθήκη εμφανίζεται ως άσαρκος Λόγος, ενώ στην Καινή Διαθήκη ως σεσαρκωμένος Λόγος. Έτσι, η μόνη διαφορά μεταξύ Παλαιάς και Καινής Διαθήκης είναι η ενανθρώπηση του Λόγου.

Ο Λόγος, ο οποίος ως απόλυτη ανιδιοτελής αγάπη προσλαμβάνει τη φύση μας, σκηνώνει εν ημίν, και, αφού το θελήσαμε έτσι, σταυρώνεται και καταργεί και το θάνατο. Η ενανθρώπηση Του είναι ανεξάρτητη της πτώσης μας. Η ενανθρώπηση Του θα γινόταν ακόμη και εάν δεν είχαμε πέσει. Ήθελε από την αρχή να μας προσφέρει ως δώρο μια νέα οντολογική διάσταση, τη θεανθρώπινη.  Μια νέα οντολογική διάσταση για όλους μας. Και προετοιμάζει το δρόμο. Και μας βλέπει που πέφτομε και θέλει να έρθει γρήγορα ως πατέρας, όχι μόνο να μάς σηκώσει στην πρότερη κατάσταση, αλλά να στρώσει και το τραπέζι χαράς της νέας οντολογικής σχέσης.

Όλες οι θεοφάνειες προς τον άνθρωπο είναι πάντα θεοφάνειες Χριστού. Ο Χριστός είναι αυτός που αποκαλύπτει και στους Προφήτες στην Παλαιά Διαθήκη και στους Αποστόλους στην Καινή, και στους Αγίους Πατέρες έκτοτε τη δόξα Του. Δόξα μέσα στην οποία βέβαια πάντα κατοικεί η Αγία Τριάδα. Ή για να το πούμε πιο αποφατικά με τα λόγια του μεγάλου δογματικού «οι θεούμενοι βλέπουν αοράτως και γνωρίζουν υπεραισθητώς και υπερνοήτως την δόξαν της Αγίας Τριάδος, δηλαδή δια του φωτός Λόγου βλέπουν εν τω φωτί Πνεύματι το αρχέτυπο φως, ήτοι τον Πατέρα».

Ο Χριστός παντού. Ο Χριστός πάντα. Ο Χριστός δίπλα μας, από το πρώτο βήμα της ανθρωπότητος, σε κάθε μας βήμα μέχρι το αεί, μέχρι το αιώνιο. Ο Χριστός για όλους μας από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο που θα γεννηθεί. Ο Χριστός για τον καθένα μας ξεχωριστά, για τον καθένα μας μοναδικά και ανεπανάληπτα. Ο Χριστός από το «μη είναι» μας, στην κάθε μας στιγμή, στην αιωνιότητα μας. Ο Χριστός ο αΐδιος, ο αναλλοίωτος, ο αυτός. Τα πάντα ενοποιούνται. Τα πάντα φωτίζονται. Τα πάντα μεταμορφώνονται.

Και η Αγία Γραφή ως μία, ενιαία και παντού το ίδιο σημαντική. Από την πρώτη λέξη της Παλαιάς Διαθήκης μέχρι την τελευταία λέξη της Καινής. Τα υπόλοιπα για το πώς και το γιατί των σκανδάλων, των πολέμων, των κανόνων και όλων των άλλων ζητημάτων της Παλαιάς Διαθήκης ας αποτελέσουν αφετηρία για την προσωπική έρευνα και μελέτη του κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται ειλικρινώς να μάθει. Εύκολα εξάλλου θα βρει τις απαντήσεις. Πλήθος Αγίων Πατέρων έχουν ασχοληθεί με αυτά τα ζητήματα και τα έχουν πολλαπλώς και αγιοπνευματικώς αναλύσει και ερμηνεύσει.

 

Θα χαρούμε να ακούσουμε τις σκέψεις σας

Αφήστε ένα σχόλιο

Το Ρωμαίικο
Logo

Ραδιόφωνο του Ρωμαίικου