Αρχική » Ορθοδοξία » Τῌ ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ Ἐν ᾗ καὶ ὅτι, πρώτη τὸν Κύριον ἡ Θεοτόκος εἶδεν ἐκ νεκρῶν ἀναστάντα

Ορθοδοξία

Τῌ ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ Ἐν ᾗ καὶ ὅτι, πρώτη τὸν Κύριον ἡ Θεοτόκος εἶδεν ἐκ νεκρῶν ἀναστάντα

Θεόφιλος Παπαδόπουλος

4 Μαΐου, 2025

0

ΑποθήκευσηΑποθηκεύτηκεΚαταργήθηκε 0

1. Ἡ τοῦ Κυ­ρί­ου ἀ­νά­στα­σις τῆς ἀν­θρω­πί­νης φύ­σε­ώς ἐ­στιν ἀ­να­νέ­ω­σις καὶ τοῦ πρώ­του δι­ὰ τὴν ἁ­μαρτί­αν θα­νά­τῳ κα­τα­πο­θέν­τος Ἀ­δὰμ καὶ δι­ὰ θα­νά­του πρὸς γῆν ὅ­θεν ἐ­πλά­σθη πα­λιν­δρο­μή­σαν­τος ἀ­να­ζώ­ω­σις καὶ ἀ­νά­πλα­σις καὶ πρὸς ζω­ὴν ἀ­θά­να­τον ἐ­πα­νέ­λευ­σις. Ὥ­σπερ οὖν ἐ­κεῖ­νον τὴν ἀρ­χὴν πλατ­τό­με­νον καὶ ζω­ού­με­νον εἶ­δεν οὐ­δεὶς ἀν­θρώ­πων, οὔ­πω γὰρ ἐν ἐ­κεί­νῃ τῇ ὥ­ρᾳ τῶν ἀν­θρώ­πων τις ἦν, με­τὰ δὲ τὸ λα­βεῖν πνο­ὴν ζώ­σης δι’ ἐμ­φυ­σή­μα­τος θεί­ου πρώ­τη τῶν ἄλ­λων εἶ­δε γυ­νή, πρώ­τη γὰρ Εὔ­α μετ΄ ἐ­κεῖ­νον ἦν ἐν ἀν­θρώ­ποις, οὕ­τω καὶ τὸν δεύ­τε­ρον Ἀ­δάμ, ὅς ἐ­στιν ὁ Κύ­ρι­ος, ἀ­νι­στά­με­νον ἐκ νε­κρῶν εἶ­δεν οὐ­δεὶς ἀν­θρώ­πων, πα­ρῆν γὰρ οὐ­δεὶς τῶν οἰ­κεί­ων, οἵ τε τὸ μνῆ­μα φυ­λάσ­σον­τες στρα­τι­ῶ­ται τῷ φό­βῳ σει­σθέν­τες ὡ­σεὶ νε­κροὶ γε­γό­να­σι, με­τὰ δὲ τὸ ἀ­να­στῆ­ναι πρώ­τη τῶν ἄλ­λων εἶ­δε γυ­νή, κα­θά­περ ἠ­κού­σα­μεν εὐ­αγ­γε­λι­ζο­μέ­νου τοῦ Μάρ­κου σή­με­ρον· «ἀ­να­στάς,» γάρ, φη­σίν, «ὁ Ἰ­η­σοῦς πρωΐ πρώ­τη σαβ­βά­του, ἐ­φά­νη πρῶ­τον Μα­ρί­ᾳ τῇ Μα­γδα­λη­νῇ».
2. Δο­κεῖ μὲν οὖν σα­φῶς εἰ­πεῖν ὁ εὐ­αγ­γε­λι­στὴς καὶ τὴν ὥ­ρα καθ’ ἣν ἀ­νέ­στη ὁ Κύ­ρι­ος, ὅ­τι πρωΐ, καὶ ὅ­τι πρῶ­τον ὤ­φθη τῆς ἀ­να­στά­σε­ως. Οὐχ οὕ­τω δέ φη­σιν, ὡς δῆ­λον ἔ­σται μι­κρὸν ἐ­πι­στή­σα­σι· μι­κρὸν γὰρ ἀ­νω­τέ­ρω καὶ οὗ­τος τοῖς ἄλ­λοις εὐ­αγ­γε­λι­σταῖς ὁ­μο­λό­γως ἐλ­θεῖν φη­σι τὴν Μα­ρί­αν ταύ­την με­τὰ καὶ τῶν ἄλ­λων Μυ­ρο­φό­ρων ἐ­πὶ τὸν τά­φον καὶ πρό­τε­ρον, καὶ και­νὸν αὐ­τὸν ἰ­δεῖν καὶ ἀ­πελ­θεῖν· ὥ­στε πολ­λῷ πρό­τε­ρον τῆς πρω­ΐ­ας, καθ’ ἣν αὐ­τὸν εἶ­δεν, ἀ­νέ­στη ὁ Κύ­ρι­ος. Ἐ­πι­ση­μαι­νό­με­νος δὲ καὶ τὸν και­ρὸν ἐ­κεῖ­νον, οὐχ ἁ­πλῶς εἶ­πε πρωΐ, κα­θά­περ ἐν­ταῦ­θα, ἀλ­λὰ λί­αν πρω­ΐ· οὐ­κοῦν καὶ ἀ­να­το­λὴ ἡ­λί­ου ἐ­κεῖ τὴν ἐ­πὶ τοῦ ὁ­ρί­ζον­τός φη­σι προ­στρέ­χου­σαν ἀ­μυ­δρὰν φαῦ­σιν, ἣν καὶ ὁ Ἰ­ω­άν­νης δη­λῶν, ἐλ­θεῖν, φη­σί, τὴν Μα­γδα­λη­νὴν Μα­ρί­α πρωΐ, σκο­τί­ας ἔ­τι οὔ­σης εἰς τὸ μνη­μεῖ­ον καὶ ἰ­δεῖν τὸν λί­θον ἠρ­μέ­νον ἐκ τοῦ μνη­μεί­ου.
3. Οὐκ ἦλ­θε δὲ τό­τε πρὸς τὸ μνῆ­μα μό­νον αὓ­τη, κα­τὰ τὸν Ἰ­ω­άν­νην, ἀλ­λὰ καὶ ἀ­πῆλ­θε τοῦ μνή­μα­τος, μή­πω τὸν Κύ­ρι­ον ἰ­δοῦ­σα· τρέ­χει γὰρ καὶ ἔρ­χε­ται πρὸς τὸν Πέ­τρον καὶ Ἰ­ω­άν­νην, καὶ ἀ­παγ­γέλ­λει οὐχ ὅ­τι ἀ­νέ­στη ὁ Κύ­ρι­ος, ἀλλ’ ὅ­τι ἤρ­θη ἀ­πὸ τοῦ τά­φου, ὥ­στε τὴν ἀ­νά­στα­σιν οὔ­πω ᾒ­δει· λεί­πε­ται δὴ τῇ Μα­ρί­ᾳ οὐχ ἁ­πλῶς πρώ­τῃ τὸν Κύ­ρι­ον ἐ­πι­φα­νῆ­ναι, ἀλ­λὰ με­τὰ τὴν ἀ­κραιφ­νῆ τῆς ἡ­μέ­ρας ὥ­ραν. Ἔστι δή τε συ­νε­σκι­α­σμέ­νως πα­ρὰ τῶν εὐ­αγ­γε­λι­στῶν ἀ­παγ­γε­λό­με­νον, ὅ­περ ἀ­να­κα­λύ­ψω πρὸς τὴν ὑ­με­τέ­ραν ἀ­γά­πην. Τὸ γὰρ τῆς τοῦ Κυ­ρί­ου ἀ­να­στά­σε­ως εὐ­αγ­γέ­λι­ον πρώ­τη πάν­των ἀν­θρώ­πων, κα­θά­περ καὶ προ­σῆ­κον ὑ­πῆρ­χε καὶ δί­και­ον, ἡ Θε­ο­τό­κος πα­ρὰ τοῦ Κυ­ρί­ου ἐ­δέ­ξα­το καὶ αὕτη τοῦ­τον ἀ­να­στάν­τα πρὸ πάν­των εἶ­δεν καὶ τῆς αὐ­τοῦ θεί­ας ὁ­μι­λί­ας ἀ­πή­λαυ­σε, καὶ οὐκ εἶ­δεν ὀ­φθαλ­μοῖς μό­νον αὐ­τὸν καὶ αὐ­τή­κο­ος αὐ­τοῦ γέ­γο­νεν, ἀλ­λὰ καὶ χερ­σὶν ἥ­ψα­το πρώ­τη καὶ μό­νη τῶν ἀ­χράν­των ἐ­κεί­νου πο­δῶν, κἂν οἱ εὐ­αγ­γε­λι­σταὶ ταῦ­τα πάν­τα φα­νε­ρῶς οὐ λέ­γου­σι, μὴ θέ­λον­τες ­την Μη­τέ­ρα προ­φέ­ρειν εἰς μαρ­τυ­ρί­αν, ἵ­να μὴ τοῖς ἀ­πί­στοις ὑ­πο­ψί­ας ἀ­φορ­μὴν δῶ­σιν. Ἐ­πεὶ δὲ νῦν ἡ­μῖν χά­ρι­τι τοῦ ἀ­να­στάν­τος πρὸς πι­στοὺς ὁ λό­γος καὶ ἡ τῆς ἑ­ορ­τῆς ὑ­πό­θε­σις τὰ τῶν Μυ­ρο­φό­ρων ἐ­πεί­γει δι­ευ­κρι­νεῖν, λό­γον δι­δόν­τος τοῦ εἰ­πόν­τος «οὐ­δὲν κρυ­πτὸν ὅ οὐ φα­νε­ρὸν γε­νή­σε­ται», καὶ τοῦ­το φα­νε­ρω­θή­σε­ται.
4. Μυ­ρο­φό­ροι τοί­νυν εἰ­σὶν αἱ συ­να­κο­λου­θοῦ­σαι με­τὰ τῆς τοῦ Κυ­ρί­ου Μη­τρὸς καὶ τῷ και­ρῷ τοῦ σω­τη­ρί­ου πά­θους συμ­πα­ρα­μεί­να­σαι καὶ τὸ τοῦ Κυ­ρί­ου σῶ­μα μυ­ρί­σαι σπου­δά­σα­σαι. Τοῦ γὰρ Ἰ­ω­σὴφ καὶ τοῦ Νι­κο­δή­μου αἰ­τη­σάν­των καὶ λα­βόν­των πα­ρὰ τοῦ Πι­λά­του τὸ δε­σπο­τι­κὸν σῶ­μα καὶ κα­θε­λόν­των ἀ­πὸ τοῦ σταυ­ροῦ καὶ πε­ρι­σχόν­των σιν­δό­σι σὺν ἀ­ρώ­μα­σι κολ­λω­δε­στά­τοις ­καί λα­ξευ­τῷ μνη­μεί­ῳ ἐν­θέν­των καὶ λί­θον ἐ­πι­θέν­των μέ­γαν ἐ­πὶ τῇ θύ­ρᾳ τοῦ μνη­μεί­ου, θε­ω­ροῦ­σαι κα­τὰ τὸν εὐ­αγ­γε­λι­στὴν Μᾶρ­κον πα­ρῆ­σαν Μα­ρί­α ἡ Μα­γδα­λη­νὴ καὶ ἡ ἄλ­λη Μα­ρί­α, κα­θή­με­ναι ἀ­πέ­ναν­τι τοῦ τά­φου, δι­ὰ τοῦ εἰ­πεῖν, καὶ ἡ ἄλ­λη Μα­ρί­α, τὴν Θε­ο­μή­το­ρα πάν­τως ὑ­πο­φαί­νων· καὶ Ἰ­α­κώ­βου γὰρ καὶ Ἰ­ω­σῆ αὓ­τη ἐ­κα­λεῖ­το μή­τηρ, ὡς ἐξ Ἰ­ω­σὴφ τοῦ Μνή­στο­ρος ἐ­κεί­νων ὄν­των· «κα­τα­κο­λου­θή­σα­σαι δὲ γυ­ναῖ­κες, αἵ­τι­νες ἦ­σαν συ­νε­λη­λυ­θυῖ­αι αὐ­τῷ ἐκ τῆς Γα­λι­λαί­ας, ἐ­θε­ά­σαν­το τὸ μνη­μεῖ­ον καὶ ὡς ἐ­τέ­θη τὸ σῶ­μα αὐ­τοῦ· ἦ­σαν δὲ ἡ Μα­γδα­λη­νὴ Μα­ρί­α καὶ Ἰ­ω­άν­να καὶ Μα­ρί­α Ἰ­α­κώ­βου καὶ αἱ λοι­παὶ σὺν αὐ­ταῖς».
5. Ὑ­πο­στρέ­ψα­σαι δέ, φη­σίν, ἠ­γό­ρα­σαν ἀ­ρώ­μα­τα καὶ μύρα· οὔ­πω γὰρ ἔ­γνω­σαν ἀ­κρι­βῶς, ὅ­τι αὐ­τός ἐ­στιν ἀ­λη­θῶς ἡ ὀ­σμὴ τῆς ζω­ῆς, τοῖς αὐ­τῷ προ­σι­οῦ­σι πι­στῶς, ὥ­σπερ ὀ­σμὴ θα­νά­του τοῖς ἀ­πει­θοῦ­σιν εἰς τέ­λος καὶ ὀ­σμὴ ἱ­μα­τί­ων αὐ­τοῦ, του­τέ­στιν αὐ­τοῦ τοῦ σώ­μα­τος, ὑ­πὲρ πάν­τα τὰ ἀ­ρώ­μα­τα καὶ μύ­ρον ἐκ­κε­νω­θὲν ὄ­νο­μα αὐ­τῷ, δι’ οὗ καὶ τὴν οἰ­κου­μέ­νην θεί­ας εὐ­ω­δί­ας ἐ­νέ­πλη­σεν, ἀλλ’ ἑ­τοι­μά­ζου­σι μύρα τε καὶ ἀ­ρώ­μα­τα, τοῦ­το μὲν εἰς τι­μὴν τοῦ κει­μέ­νου, τοῦ­το δὲ καὶ πα­ρα­μυ­θί­αν πρὸς δυ­σω­δί­αν μυ­δῶν­τος τοῦ σώ­μα­τος δι­ὰ τῆς ἀ­λοι­φῆς τού­των τοῖς βου­λο­μέ­νοις προ­σε­δρεύ­ειν ἐ­πι­νοῦ­σαι.
6. Ἐ­τοι­μά­σα­σαι τοί­νυν τὰ μύρα καὶ τὰ ἀ­ρώ­μα­τα, τὸ μὲν Σάβ­βα­τον ἠ­σύ­χασαν κα­τὰ τὴν ἐν­το­λήν· οὔ­πω γὰρ τὰ ἀ­λη­θι­νὰ σάβ­βα­τα συ­νῆ­καν, οὐδ’ ἐ­κεῖ­νο τὸ ὑ­πε­ρευ­λο­γη­μέ­νον σάβ­βα­τον ἐ­πέ­γνω­σαν, τὸ με­τά­γον ἡ­μῶν τὴν φύ­σιν ἀ­πὸ τῶν τοῦ Ἅ­δου κευθ­μώ­νων ἐ­πὶ τὸ παμ­φα­ὲς καὶ θεῖ­ον καὶ οὐ­ρά­νι­ον ὕ­ψος· «τῇ δὲ μι­ᾷ τῶν σαβ­βά­των, ὄρ­θρου βα­θέ­ος», ὡς ὁ Λου­κᾶς φη­σιν, «ἦλ­θον ἐ­πὶ τὸ μνῆ­μα, φέ­ρου­σαι ἃ ἡ­τοί­μα­σαν ἀ­ρώ­μα­τα», ὁ δὲ Ματ­θαῖ­ος «ὀ­ψὲ σαβ­βά­των», φη­σί, «τῇ ἐ­πι­φω­σκού­σῃ εἰς μί­αν σαβ­βά­των» καὶ δύ­ο εἶ­ναι τὰς προ­σελ­θού­σας, ὁ δὲ Ἰ­ω­άν­νης «πρωΐ σκο­τί­ας ἔ­τι οὔ­σης» καὶ μί­αν εἶ­ναι τὴν Μα­γδα­λη­νὴν Μα­ρί­αν τὴν προ­σελ­θοῦ­σαν, ὁ δὲ Μᾶρ­κος «λί­αν πρωΐ τῆς μι­ᾶς σαβ­βά­των» καὶ τρεῖς εἶ­ναι τὰς προ­σελ­θού­σας. Μί­αν μὲν οὖν σαβ­βά­των οἱ εὐ­αγ­γε­λι­σταὶ πάν­τες τὴν Κυ­ρι­α­κήν φα­σιν· ὀ­ψὲ δὲ σαβ­βά­των καὶ ὄρ­θρον βα­θὺν καὶ πρωΐ λί­αν καὶ πρωΐ σκο­τί­ας ἔ­τι οὔ­σης, τὸν πε­ρὶ τὸν ὄρ­θρον σύμ­μι­κτον φω­τός τε καὶ σκό­τους χρό­νον· οὗ­τος δέ ἐ­στιν ἀ­φοῦ τὸ τοῦ ὁ­ρί­ζον­τος ἑ­ῷ­ον αὐ­γά­ζε­σθαι ἄρ­ξε­ται, τὴν ἡ­μέ­ραν προ­κα­ταγ­γέ­λων. Ἴ­δοι δ’ ἄν τις ἐξ ἀ­πό­πτου πρὸς τοῦ­το βλέπων ἀρ­χό­με­νον με­τα­χρών­νυ­σθαι φω­τὶ πε­ρί­που τὴν ἐ­νά­την τῆς νυ­κτὸς ὥ­ραν, ὡς εἶ­ναι τὰς ὑ­πο­λοί­πους μέ­χρις ἡ­μέ­ρας ἀ­κραιφ­νοῦς ὥ­ρας τρεῖς.
7. Δο­κοῦ­σι δὲ πως οἱ εὐ­αγ­γε­λι­σταὶ δι­α­φω­νεῖν ἐ­πί τε τοῦ και­ροῦ τού­του καὶ τοῦ τῶν γυ­ναι­κῶν ἀ­ριθ­μοῦ, ἐ­πει­δή περ, ὡς ἔ­φην, αἱ Μυ­ρο­φό­ροι πολ­λαί τε ἦ­σαν καὶ οὐχ ἅ­παξ, ἀλ­λὰ καὶ δὶς καὶ τρίς, ἦλ­θον ἐ­πὶ τὸν τά­φον, συ­ναλ­λή­λαις μέν, οὐ­χὶ ταῖς αὐ­ταῖς δέ, καὶ κα­τὰ τὸν ὄρ­θρον μὲν πᾶ­σαι, οὐ τὸν αὐ­τὸν δὲ χρό­νον ἐπ’ ἀ­κρι­βεί­ας, ἡ δὲ Μα­γδα­λη­νὴ καὶ μο­νω­θεῖ­σα τῶν ἄλ­λων πά­λιν ἦλ­θε καὶ πα­ρέ­μει­νεν ἐ­πὶ πλέ­ον. Ἕ­κα­στος οὖν τῶν εὐ­αγ­γε­λι­στῶν, μί­αν ἒ­στιν ὧν προ­σέ­λευ­σιν εἰ­πών, τὰς ἄλ­λας πα­ρῆ­κεν. Ὡς δὲ ἐ­γὼ συμ­βάλ­λω τε καὶ συ­νά­γω πα­ρὰ τῶν εὐ­αγ­γε­λι­στῶν ἁ­πάν­των, κα­θὰ καὶ τοῦ­το προ­εῖ­πον, πρώ­τη πάν­των ἡ Θε­ο­τό­κος ἦλ­θεν ἐ­πὶ τὸν τοῦ Υἱ­οῦ καὶ Θε­οῦ τά­φον, τὴν Μα­γδα­λη­νὴν Μα­ρί­αν ἐ­πά­γο­μεν. Καὶ τοῦ­το μά­λι­στα δι­δά­σκο­μαι πα­ρὰ τοῦ εὐ­αγ­γε­λι­στοῦ Ματ­θαί­ου. «Ἦλ­θε» γάρ, φη­σίν, «ἡ Μα­γδα­λη­νὴ Μα­ρί­α καὶ ἡ ἄλ­λη Μα­ρί­α, ἥ­τις ἦν πάν­τως ἡ Θε­ο­μή­τωρ, θε­ω­ρῆ­σαι τὸν τά­φον. Καὶ ἰ­δοὺ σει­σμὸς ἐ­γέ­νε­το μέ­γας· ἄγ­γε­λος γὰρ Κυ­ρί­ου κα­τα­βὰς ἐξ οὐ­ρα­νοῦ, προ­σελ­θὼν ἀ­πε­κύ­λι­σε τὸν λί­θον ἀ­πὸ τῆς θύ­ρας τοῦ μνη­μεί­ου καὶ ἐ­κά­θη­το ἐ­πά­νω αὐ­τοῦ· ἦν δὲ ἡ ἰ­δέ­α αὐ­τοῦ ὡς ἀ­στρα­πὴ καὶ τὸ ἔν­δυ­μα αὐ­τοῦ λευ­κὸν ὡ­σεὶ χι­ών, ἀ­πὸ δὲ τοῦ φό­βου αὐ­τοῦ ἐ­σεί­σθη­σαν οἱ τη­ροῦν­τες καὶ ἐ­γέ­νον­το ὡ­σεὶ νε­κροί».
8. Πᾶ­σαι οὖν αἱ ἄλ­λαι γυ­ναῖ­κες με­τὰ τὸν σει­σμὸν ἦλ­θον καὶ τῶν φυ­λά­κων τὴν φυ­γήν, καὶ τὸν τά­φον ἀ­νεῳ­γμ­έν­ον εὗ­ρον καὶ τὸν λί­θον ἀ­πο­κε­κυ­λι­σμέ­νον· ἡ δὲ Παρ­θε­νο­μή­τωρ πα­ρῆν τοῦ σει­σμοῦ γι­νο­μέ­νου, καὶ ἀ­πο­κε­κυ­λι­σμέ­νου τοῦ λί­θου καὶ τοῦ τά­φου ἀ­νοι­γο­μέ­νου καὶ τῶν τη­ρούν­των πα­ρόν­των, εἰ καὶ κα­τα­σε­σει­σμέ­νων τῷ φό­βῳ· δι­ὸ καὶ με­τὰ τὸν σει­σμὸν ἀ­να­σφή­λαν­τες πρὸς φυ­γὴν εὐ­θὺς ἔ­βλε­ψαν, ἡ δὲ Θε­ο­μή­τωρ ἀ­δε­έ­στε­ρον ἐνε­τρύ­φα τῇ θέ­ᾳ. Ἐ­μοὶ δὲ δο­κεῖ καὶ δι’ αὐ­τὴν πρώ­την τὸν ζω­η­φό­ρον ἐ­κεῖ­νον ἀ­νοι­γῆ­ναι τά­φον (δι’ αὐ­τὴν γὰρ πρώ­την καὶ δι’ αὐ­τῆς πάν­τα ἡ­μῖν ἀ­νέ­ῳ­κται, ὅ­σα ἐ­πὶ τοῦ οὐ­ρα­νοῦ ἄ­νω καὶ ὅ­σα ἐ­πὶ τῆς γῆς κά­τω) καὶ δι’ αὐ­τὴν τὸν ἄγ­γε­λον οὕ­τως ἀ­στρά­πτειν, ὡς καὶ τῆς ὥ­ρας ἔ­τι σκό­τῳ κα­τε­χο­μέ­νης ὑ­πὸ δα­ψι­λεῖ ταύ­την τῷ τοῦ ἀγ­γέ­λου φω­τὶ μὴ τὸν τά­φον ἰ­δεῖν κε­νὸν μό­νον, ἀλ­λὰ καὶ τὰ ἐν­τά­φι­α κα­τὰ κό­σμον τε κεί­με­να καὶ πο­λυ­ει­δῶς μαρ­τυ­ροῦν­τα τῷ ἐν­τα­φι­α­σθέν­τι τὴν ἔ­γερ­σιν.
9. Ἦν δὲ ἄ­ρα καὶ ὁ εὐ­αγ­γε­λι­στὴς ἄγ­γε­λος αὐ­τὸς ἐ­κεῖ­νος ὁ Γα­βρι­ήλ. Ὡς γὰρ εἶ­δε ταύ­την οὗ­τος ἐ­πει­γο­μέ­νην ἐ­πὶ τὸν τά­φον, ὁ τὴν ἀρ­χὴν πρὸς αὐ­τὴν εἰ­πών, «μὴ φο­βοῦ Μα­ρι­άμ, εὗ­ρες γὰρ χά­ριν πα­ρὰ τῷ Θε­ῷ», σπεύ­δει καὶ νῦν καὶ κα­τα­βαί­νει τὸ αὐ­τὸ πά­λιν τῇ ἀ­ει­παρ­θέ­νῳ προ­σφθέγ­ξα­σθαι καὶ τὴν ἐκ νε­κρῶν ἀ­νά­στα­σιν τοῦ ἐξ αὐ­τῆς γεν­νη­θέν­τος ἀ­σπό­ρως εὐ­αγ­γε­λί­σα­σθαι καὶ τὸν λί­θον ἆ­ραι καὶ ὑ­πο­δεῖ­ξαι κε­νὸν τόν τε τά­φον καὶ τὰ ἐν­τά­φι­α καὶ οὕ­τω πι­στώ­σα­σθαι ταύ­τῃ τὸ εὐ­αγ­γέ­λι­ον. «Ἀ­πο­κρι­θεὶς» γάρ, φη­σίν, «ὁ ἄγ­γε­λος εἶ­πε ταῖς γυ­ναι­ξί· μὴ φο­βεῖ­σθε ὑ­μεῖς, Ἰ­η­σοῦν ζη­τεῖ­τε τὸν ἐ­σταυ­ρω­μέ­νον; Ἠ­γέρ­θη· ἲδε ὁ τό­πος ὅ­που ἔ­κει­το ὁ Κύ­ρι­ος»· εἰ γὰρ καὶ τοὺς φύ­λα­κας, φη­σίν, ὁ­ρᾶ­τε κα­τα­σει­σθέν­τας τῷ φό­βῳ, ἀλλ’ ὑ­μεῖς μὴ φο­βεῖ­σθε· οἶ­δα γὰρ ὅ­τι Ἰ­η­σοῦν τὸν ἐ­σταυ­ρω­μέ­νον ζη­τεῖ­τε· ἠ­γέρ­θη, οὐκ ἒ­στιν ὧ­δε. Οὗ­τος γὰρ οὐ μό­νον ἅδου καὶ θα­νά­του καὶ τά­φου κλεί­θροις καὶ μο­χλοῖς καὶ σφρα­γί­σιν ἐ­στὶν ἀ­κά­θε­κτος, ἀλ­λὰ καὶ τῶν ἀ­θα­νά­των ἡ­μῶν καὶ οὐ­ρα­νί­ων ἀγ­γέ­λων ὑ­πάρ­χει Κύ­ρι­ος, καὶ μό­νος οὗ­τός ἐ­στιν ὁ τοῦ παν­τὸς Κύ­ρι­ος · «ἴ­δε­τε γάρ», φη­σί, «τὸν τό­πον ὅ­που ἔ­κει­το ὁ Κύ­ρι­ος· καὶ τυ­χὸν πο­ρευ­θεῖ­σαι εἴ­πα­τε τοῖς μα­θη­ταῖς αὐ­τοῦ, ὅ­τι ἠ­γέρ­θη ἀ­πὸ τῶν νε­κρῶν».
10. «Ἐ­ξελ­θοῦ­σαι δέ», φη­σί, «με­τὰ φό­βου καὶ χα­ρᾶς με­γά­λης». Ἐ­μοὶ δο­κεῖ πά­λιν, τὸν μὲν φό­βον ἔ­τι τὴν Μα­γδα­λη­νὴν Μα­ρί­αν ἔ­χειν καὶ τὰς μέ­χρι τό­τε συ­νελ­θού­σας τῶν ἄλ­λων γυ­ναι­κῶν· οὐ γὰρ συ­νῆ­καν τῶν εἰ­ρη­μέ­νων πα­ρὰ τοῦ ἀγ­γέ­λου τὴν δύ­να­μιν, οὐ­δὲ τοῦ φω­τὸς ἀν­τι­λα­βέ­σθαι τε­λέ­ως ἴ­σχυ­σαν, ὡς ἰ­δεῖν καὶ κα­τα­μα­θεῖν ἀ­κρι­βῶς· τὴν δὲ Θε­ο­μή­το­ρα τὴν με­γά­λην κτή­σα­σθαι χα­ράν, τὰ πα­ρὰ τοῦ ἀγ­γέ­λου συ­νῆ­σαν καὶ τοῦ φω­τὸς γε­νο­μέ­νην ὅ­λην, ὡς κε­κα­θαρ­μέ­νην ἄ­κρως καὶ κε­χα­ρι­τω­μέ­νην θεί­ως, καὶ δι­ὰ πάν­των βε­βαί­ως τὸ ἀ­λη­θὲς καὶ γνω­ρί­σα­σαν καὶ τῷ ἀρχαγ­γέ­λῳ πι­στεύ­σα­σαν, ἐ­πεὶ καὶ πι­στὸς οὗ­τος ἐκ πολ­λοῦ ταύ­τῃ δι­ὰ τῶν ἔρ­γων ἐ­φά­νη. Πῶς δὲ καὶ πα­ρὰ τῶν γε­νο­μέ­νων αὐ­τῆς πα­ρού­σης, οὐκ ἂν συ­νῆ­κεν ἡ θε­ό­σο­φος Παρ­θέ­νος τὸ τε­λε­σθέν, σει­σμὸν ἰ­δοῦ­σα, καὶ τοῦ­τον μέ­γαν, ἄγ­γε­λον κα­τερ­χό­με­νον οὐ­ρα­νό­θεν, καὶ τοῦ­τον ἀ­στρα­πη­φό­ρον, τήν τε τῶν τη­ρούν­των νέ­κρω­σιν καὶ τοῦ λί­θου τὴν με­τά­θε­σιν καὶ τοῦ τά­φου τὴν κέ­νω­σιν καὶ τῶν ἐν­τα­φί­ων τὸ μέ­γα θαῦ­μα, ἀ­δι­α­λύ­των ἅ­μα καὶ σμύρ­νῃ καὶ ἀ­λό­ῃ συ­νε­χο­μέ­νων καὶ κε­νῶν ὁ­ρω­μέ­νῳ τοῦ σώ­μα­τος, καὶ πρὸς τού­τοις τὴν πρὸς αὐ­τὴν πα­ρὰ τοῦ ἀγ­γέ­λου χαρ­μό­συ­νον θέ­αν καὶ ἀγ­γε­λί­αν; Ἀλλ’ ἐ­ξελ­θοῦ­σαι με­τὰ τὸν εὐ­αγ­γε­λι­σμὸν τοῦ­τον, ἡ μὲν Μα­γδα­λη­νὴ Μα­ρί­α, ὡς ἂν εἰ μη­δὲ ἤ­κου­σε τοῦ ἀγ­γέ­λου, μηδ’ ἐ­κεί­νου δή­που δι’ αὐ­τὴν φθεγ­ξα­μέ­νου, τὴν τοῦ τά­φου κέ­νω­σιν ἑ­ξα­κρι­βοῦται μό­νην, τῶν ἐν­τα­φί­ων μη­δέ­να λό­γον ποι­η­σα­μέ­νη· καὶ τρέ­χει πρὸς Σί­μω­να Πέ­τρον καὶ τὸν ἄλ­λον μα­θη­τήν, ὡς ὁ Ἰ­ω­άν­νης φη­σίν.
11. Ἡ δὲ θε­ο­μή­τωρ Παρ­θέ­νος ἑ­τέ­ραις γυ­ναι­ξί συ­να­φθεῖ­σα, ὅ­θεν ἦλ­θεν ἐ­πα­νήρ­χε­το πά­λιν· καὶ ἰ­δού, κα­θά­περ ὁ Ματ­θαῖ­ος φη­σίν, «ὁ Ἰ­η­σοῦς ὑ­πήν­τη­σεν αὐ­ταῖς λέ­γων, χαί­ρε­τε». Ὁ­ρᾶ­τε ὅ­τι καὶ πρὸ τῆς Μα­γδα­λη­νῆς Μα­ρί­ας ἡ Θε­ο­μή­τωρ εἶ­δε τὸν δι­ὰ τὴν ἡ­με­τέ­ραν σω­τη­ρί­αν σαρ­κὶ καὶ πα­θόν­τα καὶ τα­φέν­τα καὶ ἀ­να­στάν­τα; «Αἱ δὲ προ­σελ­θοῦ­σαι», φη­σίν, «ἐ­κρά­τη­σαν αὐ­τοῦ τοὺς πό­δας καὶ προ­σε­κύ­νη­σαν αὐ­τῷ». Κα­θά­περ δὲ τὸ εὐ­αγ­γέ­λι­ον τῆς ἀ­να­στά­σε­ως με­τὰ τῆς Μα­γδα­λη­νῆς Μα­ρί­ας ἡ Θε­ο­τό­κος πα­ρὰ τοῦ ἀγ­γέ­λου ἀ­κού­σα­σα μό­νη συ­νῆ­κε τῶν εἰ­ρη­μέ­νων τὴν δύ­να­μιν, οὕ­τω καὶ με­τὰ τῶν ἄλ­λων γυ­ναι­κῶν, ὑ­παν­τή­σα­σα τῷ Υἱ­ῷ καὶ Θε­ῷ, πρώ­τη τῶν ἄλ­λων ἁ­πα­σῶν καὶ εἶ­δε καὶ ἐ­πέ­γνω τὸν ἀ­να­στάν­τα καὶ προ­σπε­σοῦ­σα τῶν αὐ­τοῦ ἥ­ψα­το πο­δῶν καὶ ἀ­πό­στο­λος αὐ­τοῦ πρὸς τοὺς Ἀ­πο­στό­λους ἐ­γέ­νε­το. Ὅ­τι δὲ ἡ Μα­γδα­λη­νὴ Μα­ρί­α οὐ συ­νῆν τῇ τοῦ Θε­οῦ Μη­τρί, ἡ­νί­κα πα­ρὰ τοῦ τά­φου ἐ­πα­νι­ού­σῃ ὑπήν­τη­σε καὶ ἐ­πε­φά­νη καὶ προ­σε­λά­λη­σεν αὐ­τῇ ὁ Κύ­ρι­ος, δι­δα­σκό­με­θα πα­ρὰ τοῦ Ἰ­ω­άν­νου· «τρέ­χει γάρ», φη­σίν, «αὓ­τη πρὸς Σί­μω­να Πέ­τρον καὶ πρὸς τὸν ἄλ­λον μα­θη­τήν, ὃν ἐ­φί­λει ὁ Ἰ­η­σοῦς, καὶ λέ­γει αὐ­τοῖς, ἦ­ραν τὸν Κύ­ρι­ον ἐκ τοῦ μνη­μεί­ου καὶ οὐκ οἴ­δα­μεν ποῦ ἔ­θη­καν αὐ­τόν». Πῶς γάρ ἂν εἴ­περ εἶ­δε καὶ χερ­σὶν ἥ­ψα­το καὶ συν­τυγ­χά­νον­τος ἤ­κου­σε, τοι­αῦ­τα ἔ­λε­γεν, ὅ­τι ἦ­ραν καὶ με­τέ­θη­καν, ὅ­που δέ, οὐκ οἴ­δα­μεν; Ἀλ­λὰ με­τὰ τὸν Πέ­τρου καὶ Ἰ­ω­άν­νου δρό­μον ἐ­πὶ τὸν τά­φον καὶ τὴν θέ­αν τῶν ὀ­θο­νί­ων καὶ τὴν ἐ­πά­νο­δον, «Μα­ρί­α δὲ εἰ­στή­κει», φη­σί, «πρὸς τῷ μνη­μεί­ῳ κλαί­ου­σα ἔ­ξω».
12. Ὁ­ρᾶ­τε ὡς μὴ μό­νον οὔ­πω εἶ­δεν, ἀλλ’ οὐ­δὲ δι’ ἀ­κο­ῆς ἐ­πλη­ρο­φο­ρή­θη; Καὶ τῶν ἐ­πι­φαι­νο­μέ­νων δὲ ταύ­την ἐ­ρω­τη­σάν­των ἀγ­γέ­λων, «γύ­ναι, τὶ κλαί­εις», ἐ­κεί­νη πά­λιν ὡς πε­ρὶ νε­κροῦ ἀ­πο­κρί­νε­ται· ὡς δὲ στρα­φεῖ­σα τὸν Ἰ­η­σοῦν εἶ­δεν, οὐ­δὲ πά­λιν συ­νῆ­κεν, ἀλλ’ ἐ­ρω­τω­μέ­νη καὶ παρ’ αὐ­τοῦ, τὶ κλαί­ει, τὰ πα­ρα­πλή­σι­α φθέγ­γε­ται, ἕ­ως οὗ ἐξ ὀ­νό­μα­τος ἐ­κεῖ­νος αὐ­τὴν κα­λέ­σας, ἑ­αυ­τὸν πα­ρέ­στη­σεν ὄν­τα. Τό­τε δὴ προ­σπε­σοῦ­σα καὶ αὐ­τὴ καὶ ζη­τοῦ­σα τὸν ἀ­σπα­σμὸν τοῖς ἐ­κεί­νου πο­σὶ προ­σε­νεγ­κεῖν, ἤ­κου­σε παρ’ αὐ­τοῦ, μή μου ἅ­πτου· παρ’ οὗ μαν­θά­νο­μεν, ὡς ἡ­νί­κα πρό­τε­ρον ὤ­φθη τῇ τε Μη­τρὶ καὶ ταῖς συ­νού­σαις αὐ­τῇ γυ­ναι­ξίν, αὐ­τῇ μό­νῃ καὶ τῶν πο­δῶν ἅ­ψα­σθαι πα­ρέ­σχεν, εἰ καὶ ὁ Ματ­θαῖ­ος κοι­νο­ποι­εῖ­ται καὶ ταῖς ἄλ­λαις γυ­ναι­ξί τοῦ­το, μὴ θέ­λων δι’ ἣν τὴν ἀρ­χὴν ἔ­φη­μεν αἰ­τί­αν, φα­νε­ρῶς τὴν Μη­τέ­ρα προ­ά­γειν ἐ­πὶ τῶν τοι­ού­των.
13. Ἐ­πεὶ δὲ με­τὰ τὸ πρώ­την ἐλ­θεῖν ἐ­πὶ τὸν τά­φον τὴν ἀ­ει­πάρ­θε­νον Μα­ρί­αν καὶ πρώ­την τὸ εὐ­αγ­γέ­λι­ον τῆς ἀ­να­στά­σε­ως δέ­ξα­σθαι πολ­λαὶ συ­νῆλ­θον καὶ τὸν λί­θον εἶ­δον ἀ­πο­κε­κυ­λι­σμέ­νον κἀ­κεῖ­ναι καὶ τῶν ἀγ­γέ­λων ἤ­κου­σαν, ἐ­πα­νι­οῦ­σαι με­τὰ τὴν τοι­αύ­την ἀ­κο­ὴν καὶ θέ­αν ἐ­με­ρί­σθη­σαν. Καὶ αἱ μέν, κα­θά­περ ὁ Μᾶρ­κος φη­σί, «ἔ­φυ­γον ἀ­πὸ τοῦ μνη­μεί­ου καὶ εἶ­χεν αὐ­τὰς φό­βος καὶ ἔκ­στα­σις καὶ οὐ­δε­νὶ οὐ­δὲν εἶ­πον, ἐ­φο­βοῦν­το γάρ»· αἱ δὲ τῇ τοῦ Κυ­ρί­ου εἵ­πον­το Μη­τρί, αἱ καὶ τῆς τοῦ δε­σπό­του θέ­ας καὶ ὁ­μι­λί­ας ἐ­πέ­τυ­χον. Ἡ δὲ Μα­γδα­λη­νὴ πρὸς Πέ­τρον καὶ Ἰ­ω­άν­νην ἀ­πῂ­ει, μεθ’ ὧν καὶ πρὸς τὸν τά­φον πά­λιν ἔρ­χε­ται μό­νη κἀκεί­νων ἀ­να­χω­ρη­σάν­των, αὐ­τὴ πα­ρα­μεί­να­σα τῆς δε­σπο­τι­κῆς ἀ­ξι­οῦ­ται καὶ αὓ­τη θέ­ας καὶ πρὸς τοὺς Ἀ­πο­στό­λους καὶ αὕτη πέμ­πε­ται καὶ πρὸς αὐ­τοὺς ἔρ­χε­ται πά­λιν, ἀ­παγ­γέλ­λου­σα πᾶ­σιν, ὡς Ἰ­ω­άν­νης φη­σίν, «ὅ­τι ἑ­ώ­ρα­κε τὸν Κύ­ρι­ον καὶ ταῦ­τα εἶ­πεν αὐ­τῇ». Ταύ­την οὖν τὴν θέ­αν πρωΐ φη­σι καὶ ὁ Μᾶρ­κος γε­νέ­σθαι, του­τέ­στι κα­τὰ τὴν ἀ­κραιφ­νῆ τῆς ἡ­μέ­ρας ἀρ­χήν, τοῦ ὄρ­θρου πα­ρελ­θόν­τος παν­τός, ἀλλ’ οὐ­χὶ τὴν τοῦ Κυ­ρί­ου ἀ­νά­στα­σιν, οὐ­δὲ τὴν πρώ­την αὐ­τοῦ ἐ­πι­φά­νει­αν τό­τε γε­νέ­σθαι ἰ­σχυ­ρι­ζό­με­νος.
14. Ἔ­χο­μεν δὴ τὰ τῶν Μυ­ρο­φό­ρων ἠ­κρι­βω­μέ­να καὶ τὴν ἄ­νω­θεν ζη­του­μέ­νην ἐ­πὶ ταύ­ταις τῶν τεσ­σά­ρων εὐ­αγ­γε­λι­στῶν συμ­φω­νί­αν. Οἱ δὲ μα­θη­ταὶ κατ’ αὐ­τὴν τὴν ἡ­μέ­ραν τῆς ἀ­να­στά­σε­ως πα­ρά τε τῶν Μυ­ρο­φό­ρων ἀ­κού­σαν­τες καὶ τοῦ Πέ­τρου καὶ πα­ρὰ Λου­κᾶ καὶ Κλεόπα, ὅ­τι ὁ Κύ­ρι­ος ζῇ καὶ ἐ­θε­ά­θη ὑπ΄ αὐ­τῶν, ἠ­πί­στη­σαν· δι­ὸ καὶ ὀ­νει­δί­ζον­ται παρ’ αὐ­τοῦ, ὕ­στε­ρον συ­νοῦσιν ἐπι­φα­νέν­τος αὐ­τοῖς. Με­τὰ δὲ τὸ δι­ὰ πολ­λῶν καὶ πολ­λά­κις ἑ­αυ­τὸν πα­ρα­στῆ­σαι ζῶν­τα, οὐκ ἐ­πί­στευ­σαν μό­νον πάν­τες, ἀλ­λὰ καὶ ἐ­κή­ρυ­ξαν παν­τα­χοῦ· «εἰς πᾶ­σαν γὰρ γῆν ἐ­ξῆλ­θεν ὁ φθόγ­γος αὐ­τῶν καὶ εἰς τὰ πέ­ρα­τα τῆς οἰ­κου­μέ­νης τὰ ῥή­μα­τα αὐ­τῶν», «τοῦ Κυ­ρί­ου συ­νερ­γοῦν­τος καὶ τὸν λό­γον βε­βαι­οῦν­τος δι­ὰ τῶν ἐ­πα­κο­λου­θούν­των ση­μεί­ων»· τὰ γὰρ ση­μεῖ­α μέ­χρι τοῦ κη­ρυ­χθῆ­ναι τὸν λό­γον εἰς πᾶ­σαν τὴν γῆν ἀ­ναγ­και­ό­τη­τα ἦν. Ἀλ­λὰ δεῖ μὲν ση­μεί­ων καὶ τε­ρα­στί­ων πρὸς πα­ρά­στα­σιν καὶ βε­βαί­ω­σιν τῆς τοῦ κη­ρύγ­μα­τος ἀ­λη­θεί­ας, δεῖ δὲ ση­μεί­ων, ἀλλ’ οὐ τε­ρα­στί­ων πρὸς πα­ρά­στα­σιν τῶν ὑ­πο­δε­ξα­μέ­νων τὸν λό­γον, εἰ βε­βαί­ως ἐ­πί­στευ­σαν· τί­νων τού­των; Τῶν ἀ­πὸ τῶν ἔρ­γων. «Δεῖ­ξον γάρ μοι», φη­σί, «τήν πί­στιν σου ἐκ τῶν ἔρ­γων σου» καὶ «τὶς πι­στός, δει­ξά­τω ἐκ τῆς κα­λῆς ἀ­να­στρο­φῆς τὰ ἔρ­γα αὐ­τοῦ». Τὶς γὰρ πι­στεύ­σει δι­ά­νοι­αν ἔ­χειν ὄν­τως θεί­αν καὶ με­γά­λην καὶ ὑ­ψη­λήν, καὶ ὡς εἰ­πεῖν οὐ­ρά­νι­ον, οἷ­ά πέρ ἐ­στιν ἡ εὐ­σέ­βει­α, τὸν φαύ­λων ἀν­τε­χό­με­νον ἔρ­γων καὶ τῇ γῆ καὶ τοῖς γη­ί­νοις προ­ση­λω­μέ­νον;
15. Οὐ­δὲν οὖν ὄ­φε­λος, ἀ­δελ­φοί, ἐ­ὰν πί­στιν λέ­γῃ τι­ς ἔ­χειν θεί­αν, ἔρ­γα δὲ μὴ ἔ­χῃ τῇ πί­στει κα­τάλ­λη­λα. Τὶ τὰς μω­ρὰς παρ­θέ­νους αἱ λαμ­πά­δες ὤ­νη­σαν οὐκ ἐ­χού­σας ἔ­λαι­ον, δη­λο­νό­τι τὰ τῆς ἀ­γά­πης καὶ τὰ τῆς συμ­πα­θεί­ας ἔρ­γα; Τὶ τὸν ἐν τῇ ἀ­σβέ­στῳ φλο­γὶ δι­ὰ τό πρὸς τὸν Λά­ζα­ρον ἀ­συμ­πα­θὲς τη­γα­νι­ζό­με­νον ἐ­κεῖ­νον πλού­σι­ον τὸν πα­τέ­ρα ἐ­πι­κα­λεῖ­σθαι τὸν Ἀ­βρα­άμ; Τὶ τὸν μὴ κε­κτη­μέ­νον δι­ὰ τῶν ἀ­γα­θῶν ἔρ­γων ἔν­δυ­μα, τῷ θεί­ῳ γά­μῳ καὶ τῇ πα­στά­δι τῆς ἀ­φθαρ­σί­ας ἐ­κεί­νης κα­τάλ­λη­λον, ἡ πρὸς τὴν κλῆ­σιν δῆ­θεν εὐ­πεί­θει­α; Καὶ γὰρ προ­σε­κλή­θη τε καὶ προ­σῆλ­θε, πι­στεύ­σας πάν­τως, καὶ τοῖς ἁ­γί­οις ἐ­κεί­νοις δαι­τυ­μό­σι συ­να­νε­κλή­θη, ἀλλ’ ἐ­ξε­λεγ­χθεὶς καὶ κα­ται­σχυν­θείς, ὡς τὴν ἀ­πὸ τῶν ἠ­θῶν καὶ τῶν πρά­ξε­ων φαυ­λό­τη­τα πε­ρι­κεί­με­νος, δε­θεὶς χεῖ­ράς τε καὶ πό­δας ἀ­νη­λε­ῶς, εἰς τὴν γέ­εν­ναν ῥί­πτε­ται τοῦ πυ­ρός, ἔν­θα ὁ κλαυθ­μὸς καὶ ὁ βρυγ­μὸς τῶν ὀ­δόν­των.
16. Ἧς μη­δέ­να γέ­νοι­το τῶν ἀ­πὸ τοῦ Χρι­στοῦ κα­λου­μέ­νων πεῖ­ραν λα­βεῖν, ἀλλὰ τῇ πί­στει βί­ον ἐ­πι­δει­ξα­μέ­νους προ­σή­κον­τα καὶ εἰ­σελ­θεῖν εἰς τὸν νυμ­φῶ­να τῆς εὐ­φρο­σύ­νης τῆς ἀ­κη­ρά­του καὶ συν­δι­αι­ω­νί­ζειν τοῖς ἁ­γ­ί­οις, ἔν­θα πάν­των εὐ­φραι­νο­μέ­νων ἡ κα­τοι­κί­α. Ἀ­μήν.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ