Βιβλιοπαρουσίαση / «Ο ΞΥΛΙΝΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ»

«Είναι κάποιες μνήμες που δεν ξεχνιούνται… Γιατί δε γράφονται στον νου. Σα πυρωμένο σίδερο πληγώνουν την καρδιά, ως να αφήκουν πάνω της ανεξίτηλο σημάδι. Υπάρχουν μνήμες που, άδικα προσπαθείς, ποτέ δε θα μπορέσεις να τις σβήσεις…

Το ξέρω, φούλα μου, γιατί κι εγώ μια τέτοια κουβαλώ. Αυτή είναι που οδηγάει τη ζωή μου. Όσο κι αν θέλω να τη σβήσω, δεν μπορώ. Το πυρωμένο της αχνάρι στην καρδιά πάντα θα μαρτυρεί για με, ποιά είμαι, πού ανήκω…»

 Η ιστορία δεν είναι μαύρα σημάδια σε λευκό χαρτί. Η ιστορία είναι ζωντανή. Είναι ανθρώπινες ματωμένες μνήμες… Αυτήν τη θεμελιώδη αλήθεια έρχεται να μας θυμίσει το ιστορικό μυθιστόρημα με τίτλο «Ο ΞΥΛΙΝΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ». Μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων η συγγραφέας Σταματία Καραγεωργίου-Πάπιστα αφήνει να ξεδιπλωθεί ένα άγνωστο -για τους περισσότερους – κομμάτι ελληνισμού. Το βιβλίο πραγματεύεται την ξεχασμένη ιστορία της Βορείου Ηπείρου, που λιμνάζει μπερδεμένη στα γρανάζια των διπλωματικών σκοπιμοτήτων και της πολιτικής, παραμένοντας ατέλειωτη.

Στο ξεδίπλωμα του εκατόχρονου δράματος πρωταγωνιστής γίνεται ένας ξύλινος σταυρός. Ένας σταυρός που δεν έχει τίποτε ξεχωριστό, ούτε ακριβό υλικό, ούτε ιδιαίτερη ομορφιά, ούτε απαράμιλλη τέχνη. Ένας άτεχνος σταυρός, φτιαγμένος απ’ τ’ άγουρα χέρια ενός παιδιού. Καθώς περνά από χέρι σε χέρι, από εποχή σε εποχή, αποκαλύπτει στον αναγνώστη τα βάσανα των ηρώων. Καθένας απ’ τους κατόχους, ακουμπώντας πάνω του, αφήνει κάτι δικό του: το αίμα, τον ιδρώτα, την πίκρα, το δάκρυ του. Ο σταυρός φορτώνεται όλο αυτό το φορτίο προσφέροντας για αντάλλαγμα δύναμη, παρηγοριά κι ελπίδα. Κουβαλά το φόρτωμα μέσα από ματωμένα ιστορικά μονοπάτια για να γίνει πρεσβευτής, για να το φέρει ως τις μέρες μας και να το αποθέσει ενώπιόν μας. Σε μια δεύτερη ανάγνωση, αυτός ο άτεχνος σταυρός θα μπορούσε να είναι η ίδια η Ελλάδα ανάμεσα στους ισχυρούς της γης, αλλά κι ο καθένας από μας, που παραμένει ατελής, ανήμπορος κι άλλοτε παραπεταμένος. Κι όπως η δύναμη του σταυρού πηγάζει όχι απ’ το υλικό αλλά απ’ το ίδιο το σύμβολο, έτσι κι εδώ, η δύναμη, εγγύηση του κατασκευαστή-Θεού, απρόσμενα προβάλει ως κίνηση ψυχής.

Αν, πράγματι, κάθε βιβλίο είναι ένα ταξίδι, «Ο ΞΥΛΙΝΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ» γίνεται ταξίδι σε άγνωστα νερά. Η έξωθεν επιβεβλημένη διχοτόμηση της ενιαίας Ηπείρου, το διπλωματικό παρασκήνιο, η μαζική αντίσταση του απανταχού ελληνισμού παρά τις διεθνείς απαγορεύσεις, η κατοχύρωση της Αυτονομίας, οι πληγές της Μειονότητας που ζει ακόμα εκεί, είναι πελάγη αταξίδευτα για τους σύγχρονους Έλληνες. Η συγγραφέας κατορθώνει να χαρίσει στον αναγνώστη αυτό το κομμάτι ιστορικού πλούτου με τρόπο που να είναι εύληπτος και ευχάριστος, ζωντανεύει τα γεγονότα με εικόνες, ήχους και μυρωδιές διατηρώντας, παράλληλα, απόλυτο σεβασμό στην ιστορική αλήθεια.

Καθώς από κεφάλαιο σε κεφάλαιο εναλλάσσεται η πρωτοπρόσωπη με την τριτοπρόσωπη γραφή, μεταφέρεται η αίσθηση ότι όλο το βιβλίο είναι ένας διάλογος μέσα στον ιστορικό χρόνο. Είναι η ίδια η Βόρειος Ήπειρος που μιλά, είναι η ίδια η Ελλάδα που απαντά. Μόνο το τελευταίο μέρος του μυθιστορήματος αποτελεί εξαίρεση, μη υπακούοντας στη δομή αυτή. Στο κομμάτι αυτό που διαδραματίζεται στην σύγχρονη εποχή, μιλά μόνο η Βόρειος Ήπειρος. Η Ελλάδα τηρεί σιγή. Σωπαίνει και η σιωπή της είναι εκκωφαντική. Η Ελλάδα με τη μνήμη την κοντή. Όμως, όπως λέει κάποια από τις ηρωίδες, υπάρχει κι η άλλη Ελλάδα, που θυμάται, που αγαπά, ακόμα κι αν, κάποιες φορές, όπως στις μέρες μας, μοιάζει ξεχασμένη και κακότεχνη σαν τον πρωταγωνιστή ξύλινο σταυρό.

Μέσα από τις σελίδες επιχειρείται η ανάσταση της κουτσουρεμένης ιστορικής μας μνήμης, «για την ψυχή που νάρκωσε κι ανάθρεψε ο λωτός», όπως λέει κι ο Σεφέρης. Ίσως γι’ αυτό η διήγηση μοιάζει να μην έχει τέλος. Φέρνοντας τον αναγνώστη ενώπιον των ευθυνών του, τον προσκαλεί ή –καλύτερα- τον προκαλεί- να διαλέξει ο ίδιος το τέλος που θα ‘θελε να δώσει. Όχι τόσο στο βιβλίο και την πλοκή του όσο στην ίδια την Ιστορία…

Σταματία Καραγεωργίου-Πάπιστα

 

Θα χαρούμε να ακούσουμε τις σκέψεις σας

Αφήστε ένα σχόλιο

Το Ρωμαίικο
Logo

Ραδιόφωνο του Ρωμαίικου