
Το 1975, βρισκόμενος στην μαρτυρική Κύπρο με ανοιχτές τις πληγές του πολέμου (1974) γνώρισα τον π. Σταύρο Παπαγαθαγγέλου (+2001). Ο παπα-Σταύρος ήταν αυτός που μύησε στον αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-59 τα παληκάρια, ήταν αυτός που πάντρεψε παράνομα τον μεγάλο αγωνιστή καταζητούμενο από τους Άγγλους Ανθυπολοχαγό Γρηγόρη Αυξεντίου (1955), ήταν αυτός που είχε ορκιστεί στην Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα γράφοντας δεκάδες βιβλία και ποιήματα, τραγουδώντας τα στο πιάνο του· ήταν ο ένας από τους τρεις εξόριστους στις Σευχέλλες το 1955 από τους Άγγλους μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και τον Επίσκοπο Κυρηνείας Πολύκαρπο (1957). Εντυπωσιασμένος από την γνωριμία μου μαζί του, του σύστησα τη σύζυγό μου, τότε μνηστή μου και ζήτησα την ευχή του να παντρευτούμε. Επειδή ως γνωστό πολλοί «καλοθελητές» συμβάλλουν με τις γνωστές φράσεις όπως: «τι πας να κάνεις, ρώτα και κανένα παντρεμένο» κλπ. μου απάντησε στους προβληματισμούς: «Νικούϊ μου (έτσι με αποκαλούσε) πορεύσου άφοβα με την …(σύζυγό μου) στο μυστήριο του Γάμου με την ευλογία του Κυρίου μας και μη φοβάσαι. Να ξέρεις ότι η οικογένεια είναι μια γωνιά του Παραδείσου!» Αυτά τα λόγια χαράχτηκαν βαθια μέσα μου από τότε μέχρι σήμερα. Την ίδια συμβουλή έχω δώσει κι εγώ σε πολλά ζευγάρια που εκφράζουν προβληματισμούς. Ήταν πολύ δυνατή ευχή γι’ αυτό και έκανα όλη αυτή την εισαγωγή για το ποιος ήταν ο π. Σταύρος.
Ηρθαν και τα παιδιά, δημιουργήθηκε η οικογένεια και ο Χριστός είναι πάντα δίπλα. Προβλήματα υπάρχουν και θα υπάρχουν· οικονομικά, επαγγελματικά, κοινωνικά, κλπ. Δεν πρέπει να μας πτοούν τέτοιου είδους καταστάσεις, αλλά αντίθετα να μας εμψυχώνουν. Η οικογένεια είναι ο βασικότερος ιστός της κοινωνίας. Αποτελεί το θεμέλιο ενός έθνους και φυσικά συμπληρώνουν το σχολείο, η Εκκλησία και για όσους ή όσες στρατεύονται οι Ε.Δ. Το βασικό όμως κύτταρο είναι η οικογένεια. Η οικογένεια για να λειτουργήσει σωστά κατά την ταπεινή μου άποψη πρέπει να πληρούνται οι παρακάτω προϋποθέσεις, στις οποίες θα αναφερθώ με απλότητα για να γίνω πιο κατανοητός και να έλθω πιο κοντά στον αναγνώστη:
α. Σχέσεις συζύγων μεταξύ τους.
Οι μέλλοντες σύζυγοι πριν αποφασίσουν να συνάψουν γάμο θα πρέπει να έχουν βεβαιωθεί απόλυτα γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί και να ενεργήσουν υπεύθυνα. Πρέπει να είναι σίγουροι ότι έχουν «διαβάσει» καλά τον εσωτερικό κόσμο και τον χαρακτήρα του άλλου και να υφίσταται ήδη ψυχική επαφή. Για να υπάρξει ψυχική επαφή πρέπει να προϋπάρξει αυτοσεβασμός και σεβασμός για τον ή την σύντροφο. Αυτά προϋποθέτουν χαλιναγώγηση του Εγώ. Όταν μαλακώσουμε τον εγωισμό μας και από τις δύο πλευρές τα οποιαδήποτε προβλήματα θα αντιμετωπιστούν. Αυτοσεβασμός, λοιπόν, σεβασμός για τον σύντροφο και έλεγχος του Εγώ. Όταν πριν από 15 περίπου χρόνια διάβασα την απάντηση του Γέροντα Παϊσίου, στην ερώτηση «γιατί χωρίζουν τα ζευγάρια» ότι «φταίει η φιληδονία και ο εγωισμός» συγκλονίστηκα. Συγκλονίστηκα γιατί τότε το συνειδητοποίησα. Όσες περιπτώσεις γνώρισα στη ζωή μου και ψάχνοντάς τες σε βάθος κατέληξαν εκεί. Όλοι οι άλλοι παράγοντες όπως επαγγελματικοί λόγοι, χρήματα, κληρονομιές, πεθερικά, κλπ. ήταν οι αφορμές. Τα αίτια ήταν τα δύο προαναφερθέντα ή το ένα από αυτά.
Μετά το γάμο οι συνθήκες διαφοροποιούνται. Οι υποχρεώσεις αυξάνονται, οι απολαύσεις μοιράζονται, οι απαιτήσεις του μεγαλώματος των παιδιών είναι πολλές. Οι σύζυγοι δεν είναι όπως πριν ξεκούραστοι ή πάντα καλοντυμένοι όπως ήταν μόνο έξω. Πρέπει ο άντρας να κατανοεί τη γυναίκα του όταν, για παράδειγμα, την βλέπει επάνω σε μία σιδερώστρα να σιδερώνει ρούχα με μια ρόμπα και απεριποίητα μαλλιά, να εκτιμά ανάλογα το γεγονός ότι δεν είναι πάντα ξεκούραστη ή ότι ως άνθρωπος δεν βρίσκεται πάντα στην ίδια ψυχολογική κατάσταση. Με παρόμοιο τρόπο πρέπει να εκτιμά και να σέβεται τον σύντροφό της η γυναίκα. Θα πρέπει να επιδιώκουν να βρίσκονται τις ελεύθερες ώρες ο ένας δίπλα στον άλλο, να συζητούν τα προβλήματα, τις υποχρεώσεις, να καταρτίζουν το πρόγραμμά τους. Ξέρετε πόσα προβλήματα βρίσκουν λύση με τη συζήτηση των ζευγαριών την ώρα του φαγητού ή του καφέ; Τόσο απλά. Δυστυχώς πολλά ζευγάρια δεν βρίσκονται. Ο καθένας τρώει διαφορετική ώρα, το απόγευμα ο άντρας φεύγει για καφέ σε φίλους, καφενείο, κλπ., η γυναίκα μένει μόνη στο σπίτι ή βγαίνει κι αυτή με την παρέα της και στην ουσία δεν υπάρχει επαφή. Πως να συντονίσουν τη ζωή τους αυτοί οι άνθρωποι και πως να προγραμματίσουν το μέλλον τους; Αυτή είναι μια νοσηρή κατάσταση που οδηγεί σε κορεσμό. Βασική όμως προϋπόθεση για την λύση των παραπάνω δυσκολιών είναι η πνευματική σχέση. Το ζευγάρι πρέπει να έχει πνευματικό και καλό είναι να έχει τον ίδιο. Η συμβολή του πνευματικού είναι ανυπολόγιστης αξίας. Δίνει λύσεις, προλαβαίνει το κακό, ειρηνεύει την ψυχή, δένει το ζευγάρι, μαστιγώνει τον διάβολο.
β. Σχέσεις γονέων με παιδιά.
Η παραπάνω πνευματική σχέση πρέπει να <περνάει> και στα παιδιά. Εκτός από τον εκκλησιασμό που οφείλουμε ως γονείς να μάθουμε στα παιδιά μας, έχουμε υποχρέωση να τα κατευθύνουμε σε πνευματικό. Έτσι όλη η οικογένεια θα βρίσκεται κάτω από <ενιαίο συντονισμό>. Αντίθετα η προαναφερθείσα απόμακρη σχέση των συζύγων οδηγεί σε αρνητική επίδραση στα παιδιά. Τα παιδιά αυτά αισθάνονται «ορφανά», απροστάτευτα όσο είναι μικρά και ασύδοτα όταν μεγαλώσουν. Τα παιδιά θέλουν τους γονείς δίπλα τους. Η συνεχής απουσία των γονέων από το σπίτι τους δημιουργεί ανασφάλειες και το πιο σοβαρό δημιουργεί παράπονο, στενοχώρια και όταν το παιδί είναι ευαίσθητο φθάνει στο ψυχικό τραύμα που το ακολουθεί σε όλη του τη ζωή. Το πρόβλημα επιδεινώνεται όταν τα παιδιά αυτά ακούνε από τα άλλα παιδιά που συναναστρέφονται στο σχολείο ή έξω αφηγήσεις από την όμορφη και συνεχή σχέση με τους γονείς τους. Τα παιδιά θέλουν τις συμβουλές, δεν είναι αρνητικά. Η συνεχής επαφή με τους γονείς δημιουργεί μια σχέση υγιή που συνεχίζεται μέχρι τα γεράματα.
Οι γονείς πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί στην συμπεριφορά τους απέναντι στα παιδιά. Αυτό δε σημαίνει ότι χαρίζονται στα πάντα. Πρέπει να συνυπάρχει η σοβαρότητα με τα αστεία, η αυστηρότητα με τη χαλάρωση, η παρατήρηση με τον έπαινο, το παιχνίδι με τη μελέτη, η διασκέδαση με το μέτρο. Όλα αυτά πρέπει να βρίσκονται κάτω από την ίδια ομπρέλα που λέγεται αγάπη. Χωρίς αγάπη τα πάντα είναι στον αέρα. Η εκδήλωση της αγάπης πρέπει να γίνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να πείθεται το παιδί ότι όλα γίνονται για το καλό του. Δυστυχώς σήμερα πολλοί γονείς με το να προσφέρουν τα πάντα στα παιδιά τους νομίζουν ότι έχουν εκπληρώσει την αποστολή τους. ΛΑΘΟΣ! Το παιδί δεν πρέπει να διδαχθεί μόνο για τα δικαιώματά του. Ακούμε σήμερα συνεχώς από τα ΜΜΕ, δυστυχώς και στα σχολεία, από οργανώσεις, ιδρύματα κλπ. για τα δικαιώματα του παιδιού. Για υποχρεώσεις δεν μιλάνε. Πρώτα πρέπει να διδαχθεί το παιδί για τις υποχρεώσεις του, απέναντι στους γονείς του, το σχολείο του, την κοινωνία, την πατρίδα και μετά για τα δικαιώματα. Ένα παιδί μεγαλωμένο μόνο με το να διεκδικεί δικαιώματα χωρίς να γνωρίζει ή να εφαρμόζει θεμελιώδεις υποχρεώσεις, με μαθηματική ακρίβεια ως αυριανός πολίτης έχει αποτύχει.
Αυτά όλα χτίζονται με την αγάπη και την κατά το δυνατόν περισσότερες ώρες της ημέρας παρουσία στο σπίτι. Ένα θαυματουργικό φάρμακο στο χτίσιμο αυτής της σχέσης είναι η συμμετοχή όλης της οικογένειας στο τραπέζι την ώρα του φαγητού. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, επειδή τα ωράρια του ενός ή και των δύο γονιών δεν εξυπηρετούν για το γεύμα, τότε το βράδυ στο δείπνο και οπωσδήποτε το Σαββατοκύριακο και τις μέρες αργίας. Εάν οι γονείς είχαν αντιληφθεί πόσο σπουδαίο σχολείο είναι η ώρα του φαγητού δε θα ξαναέτρωγαν χωριστά από τα παιδιά. Εκεί συμμετέχουν και τα παιδιά και βγαίνουν σπουδαία συμπεράσματα. Εκεί θα δουν τα παιδιά τους γονείς να προσεύχονται πριν το φαγητό και όλοι μαζί να κάθονται γύρω απ΄το τραπέζι. Εκεί οι γονείς έχουν τη δυνατότητα να δώσουν συμβουλές, να αποδεχτούν προτάσεις προκειμένου να ενθαρρύνουν τα παιδιά, να στείλουν μηνύματα στα παιδιά αναφερόμενοι σε γεγονότα πραγματικά ή φανταστικά. Για παράδειγμα, συζητώντας η μητέρα με τον πατέρα για φανταστικό θανατηφόρο τροχαίο αρκετές φορές από τη μικρή ηλικία τα αποτρέπουν στο να ανέβουν σε μοτοσυκλέτες ή αυτοκίνητα όταν βρεθούν στην εφηβεία γιατί έχουν πειστεί ότι για την ηλικία τους είναι επικίνδυνα. Το ίδιο ισχύει για αποφυγεί στα ναρκωτικά, κακές παρέες κλπ. Έτσι, με άλλο τρόπο εκδηλώνεται το ενδιαφέρον και η αγάπη των γονέων προς τα παιδιά.
Επίσης, οι γονείς πρέπει να προσέχουν να υπάρχει πάντα σε όλες τις ηλικίες η ίδια συμπεριφορά. Δεν πρέπει προς Θεού το παιδί να καταλάβει ότι οι γονείς του αγαπούν ή ενδιαφέρονται περισσότερο για τα αδέρφια του. Αυτό θα οδηγήσει σε διαφοροποίηση του χαρακτήρα του παιδιού, πιθανόν σε ζήλια και αλοίμονο αν φθάσει σε μίσος. Τα παιδιά, εκτός του ότι πρέπει να είναι αγαπημένα με τους γονείς, πρέπει από μικρά να είναι και μεταξύ τους. Και σε αυτό την ευθύνη έχουν οι γονείς. Αυτοί αγκαλιάζουν το ίδιο όλα τα παιδιά και είναι δίκαιοι το ίδιο απέναντι σε αυτά. Τελειώνοντας, θέλω να τονίσω ότι η συμπεριφορά των γονέων μεταξύ τους πρέπει να είναι πολύ αυστηρά προσεκτική. Τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία, όταν βλέπουν τους γονείς να μαλώνουν ή να ακούν δυνατά τις φωνές τους, φοβούνται, αγωνιούν, κλαίνε, τρέμουν, ζώντας διάφορες τέτοιες δυσάρεστες καταστάσεις. Δεν θέλω να αναφερθώ στο τι σημαίνει για μια παιδική ψυχή το να δει τον πατέρα να κτυπάει ή να βρίζει την μητέρα. Η ζημιά αυτή δεν διορθώνεται και οι εικόνες αυτές βρίσκονται μπροστά στα μάτια των παιδιών και όταν μεγαλώσουν και σε όλη τους τη ζωή.
Κλείνοντας θα ήθελα να συστήσω στους νέους τα εξής:
α. Μη φοβάστε το γάμο εφόσον έχετε βρει τον άνθρωπο που σας γεμίζει. Ο γάμος είναι ευλογία. Έχετε υπόψιν σας ότι από την τέλεση του Μυστηρίου και μετά δεν είστε δύο αλλά τρεις γιατί μεταξύ σας υπάρχει ο Χριστός. Ο Χριστός σας κρατάει ενωμένους αρκεί να προσεχθούν τα παραπάνω αναφερθέντα.
β. Φυσικά όταν λέω «γάμος» δεν εννοώ τον λεγόμενο «πολιτικό». Γάμος είναι ένας ο θρησκευτικός, δηλαδή το μυστήριο για να πάρει το ζευγάρι την ευλογία. Ο άλλος κακώς λέγεται γάμος. Είναι απλά ένα συμβόλαιο συμβίωσης μεταξύ ετεροφύλων ή ομοφύλων (τελευταία έχουμε κι αυτή την πρόοδο). Είναι μια συμβολαιογραφική πράξη. Πολιτικοί καιροσκόποι πλαισιούμενοι κι από «μοντέρνους» ή «αγράμματους» δημοσιογράφους βάπτισαν την πράξη γάμο!
γ. Να είστε κοντά στα παιδιά με αγάπη, με χαρά, με γέλιο· όχι με την μοντέρνα έννοια του τύπου ¨είμαι φίλος με τα παιδιά¨ δηλαδή να βριζόμαστε ελεύθερα από την μικρή ηλικία- γιατί κι αυτό επικρατεί – και ύστερα όταν μετά την εφηβία χάνονται τα παιδιά, ρίχνουν το φταίξιμο στην κοινωνία. Σχέση πνευματική και αγάπης Χριστού.
δ. Μην επηρεάζεστε από βαρύγδουπες εκφράσεις όπως γόνος καλής οικογενείας εννοώντας πλούτη, κοινωνικές θέσεις, κλπ. Έχουν έρθει στο γραφείο μου ανώτατοι δικαστικοί, επιχειρηματίες, κλπ. ζητώντας τη βοήθειά μου να σώσουμε το παιδί τους από κάποια σοβαρή κατηφόρα που βρισκόταν. Τα ερωτήματα που τους έκανα ήταν: «Τώρα θυμηθήκατε το παιδί; Παίζατε μαζί του όταν ήταν μικρό; Πηγαίνατε μαζί διακοπές ή το παρατούσατε για να τις απολαύσετε μόνοι σας; Το συμβουλεύσατε ποτέ στην εφηβία; Το βοηθήσατε στα μαθήματα; Όταν έδινε πανελλήνιες εξετάσεις θυσιάσατε το καλοκαίρι σας κι εσείς, ή παραθερίζατε μόνοι σας; Ενδιαφερθήκατε να μάθετε που γυρίζει ως νέος ή νομίζατε ότι οι υποχρεώσεις σας σαν γονιός τελειώνουν σε ένα πλούσιο χαρτζηλίκι; Οι απαντήσεις σε όλα ήταν «Όχι». Ενώ αντίθετα πάμφτωχες οικογένειες με πολλά προβλήματα και χωρίς τις λεγόμενες ψηλές κοινωνικές θέσεις, λάμπουν από παντού και λάμπουν από αγάπη των γονέων προς τα παιδιά και εκτίμηση των παιδιών προς τους γονείς.
Μετά τα παραπάνω με απόλυτη υπευθυνότητα και αγάπη σας βεβαιώνω ότι παιδιά με σφυριλατημένο χαρακτήρα από το σπίτι είναι θωρακισμένα και δεν κινδυνεύουν. Μη φοβάστε! Θα σας προστατεύει ο θώρακας με τις εξής τρεις ασπίδες ΑΓΑΠΗ-ΑΓΑΠΗ-ΑΓΑΠΗ.
