Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) προσφέρει νέες δυνατότητες σε δημόσιες αρχές, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, ακαδημαϊκούς, ενώ γεννά και πολλαπλούς κινδύνους.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:
1. Εισαγωγή
2. “Κριτική Ικανότητα” της ΤΝ
3. Πως μπορεί να βοηθήσει η ΤΝ τον αγροτικό τομέα;
4. Διαφορές Καθηγητή Πανεπιστημίου και Επαγγελματία
5. Ιδανικός Καθηγητής Πανεπιστημίου
6. Συμπερασματικά Σχόλια
Εισαγωγή
Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) προσφέρει νέες δυνατότητες σε δημόσιες αρχές, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, ακαδημαϊκούς, ενώ γεννά και πολλαπλούς κινδύνους. Παίρνοντας αφορμή από την ευρωπαϊκή στρατηγική για χρήση της τεχνητής νοημοσύνηςi σε όλους τους τομείς της οικονομίας αλλά και από τις αγωνίες που εκφράζονται, καθημερινά, “πειραματίστηκα” με δύο πλατφόρμες ΤΝ για να γίνει καλύτερα κατανοητή η χρησιμότητά της, όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν. Πρώτα, διατύπωσα τη γενική ερώτηση: Έχει κριτική ικανότητα η ΤΝ; Στη συνέχεια, την ερώτηση: Πως μπορεί να βοηθήσει η ΤΝ τον αγροτικό τομέα; Ακολούθησαν άλλες έξι ερωτήσεις για ζητήματα που υπάρχουν πολλά δεδομένα, στο διαδίκτυο: Διαφέρει ο καθηγητής Πανεπιστημίου από επαγγελματία γεωπόνο, ιατρό, μηχανικό, δικηγόρο, καθηγητή Λυκείου; Ποια τα χαρακτηριστικά του ιδανικού (τέλειου) καθηγητή πανεπιστημίου; Ακολούθησε επεξεργασία των απαντήσεων οι οποίες παρουσιάζονται, πολύ συνοπτικά.
“Κριτική Ικανότητα” της ΤΝ
Σύμφωνα με τις απαντήσεις που έλαβα, η ΤΝ εκτελεί διεργασίες που μοιάζουν με την κριτική σκέψη αλλά δεν έχει την κριτική ικανότητα, όπως την αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος. Η ικανότητά της είναι συνθετική και βασίζεται σε αλγόριθμους και δεδομένα εκπαίδευσης, χωρίς συνείδηση, συναισθήματα ή ηθική κρίση. Μπορεί να προσομοιώνει κριτική σκέψη σε πολλά γνωστικά αντικείμενα, αναλύοντας δεδομένα και βγάζοντας λογικά συμπεράσματα, εφαρμόζοντας κανόνες και μοτίβα που έχει μάθει από μεγάλες βάσεις γνώσης, επιχειρηματολογώντας και αξιολογώντας λύσεις, με βάση (στατιστικές) πιθανότητες. Ως κυριότερα μειονεκτήματά της αναφέρθηκαν: α) η έλλειψη ανθρώπινης εμπειρίας και συνείδησης, αφού η ανθρώπινη κριτική σκέψη συνδέεται με την εμπειρία, τα συναισθήματα, τις αξίες και την ηθική κρίση, β) η αδυναμία κατανόησης του ευρύτερου κοινωνικού και πολιτικού πλαισίου, που είναι βασικό συστατικό της κριτικής σκέψης, γ)υστερεί σε δημιουργικότητα, επειδή παράγει λύσεις βασισμένες σε υπάρχοντα μοτίβα, ενώ δυσκολεύεται να δημιουργήσει πραγματικά πρωτότυπες ιδέες ή προσεγγίσεις, δ) εξαρτάται από δεδομένα, αφού επεξεργάζεται πληροφορίες με τα δεδομένα που έχει εκπαιδευτεί, ενώ ο άνθρωπος μπορεί να αμφισβητήσει υποθέσεις, να αξιολογήσει πληροφορίες και να διαμορφώσει ανεξάρτητες κρίσεις.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ΤΝ τον αγροτικό τομέα;
Η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει, τόσο τη φυτική όσο και τη ζωική παραγωγή, οδηγώντας σε υψηλότερη αποδοτικότητα, μείωση κόστους και περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Στη φυτική παραγωγή, βοηθά να γίνεται καλύτερη διαχείριση της εκμετάλλευσης, να αναπτυχθεί η γεωργία ακριβείας (μείωση σπατάλης νερού και αγροχημικών, υψηλότερες αποδόσεις), να γίνεται πρόγνωση και διαχείριση κινδύνων – διακινδύνευσης (προβλέψεις καιρού, ασθενειών, παρασίτων, προγραμματισμός σποράς, εργασιών, συγκομιδής), αυτοματοποίηση εργασιών (σποράς, ξεβοτανίσματος, συγκομιδής), βελτιστοποίηση καλλιεργειών (επιλογή καλλιέργειας, μεγιστοποίηση παραγωγικότητας), ιχνηλασιμότητα, κ.λπ. Στη ζωική παραγωγή βοηθά να γίνεται καλύτερη διαχείριση της εκμετάλλευσης παρακολούθηση της υγείας και συμπεριφοράς των ζώων (ανίχνευση ασθενειών, στρες, σίτισης), βελτιστοποίηση διατροφής (ανάλυση δεδομένων διατροφής και αποδόσεων), αυτοματοποιημένη διαχείριση(ρομποτικά συστήματα χορήγησης τροφής, καθαρισμού, αρμέγματος), διαχείριση αναπαραγωγής(προσδιορισμός άριστου), ιχνηλασιμότητα (ταυτοποίηση ζώων, τήρηση ιατρικών αρχείων), κ.λπ.
Διαφορές Καθηγητή Πανεπιστημίου και Επαγγελματία
Στις πέντε επόμενες ερωτήσεις σχετικά με το εάν διαφέρουν οι καθηγητές Πανεπιστημίου από άλλους επαγγελματίες, οι απαντήσεις που έλαβα, παρουσιάζονται συνοπτικά.
Α. Ο καθηγητής Γεωπονίας διαφέρει από τον επαγγελματία γεωπόνο ως προς τον κύριο ρόλο και τα καθήκοντά του. Ο πρώτος ασχολείται κυρίως με την εκπαίδευση, την έρευνα και την ακαδημαϊκή διδασκαλία εντός πανεπιστημιακού ή ερευνητικού ιδρύματος, την ανάπτυξη νέας γνώσης, δημοσιεύσεις, επίβλεψη φοιτητών, διδασκαλία μαθημάτων. Ο δεύτερος ασχολείται με εφαρμογή της γεωπονικής επιστήμης στην πράξη (σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις, εταιρείες), παροχή συμβουλών, σχεδιασμό καλλιεργειών, διαχείριση παραγωγής, έλεγχο ποιότητας, εμπορία, συντήρηση προϊόντων. Ασχολείται πρακτικά με τη φυτική και ζωική παραγωγή, το περιβάλλον, τη φυτοπροστασία, την αγροτική οικονομία, κ.ά.
Β. Ο καθηγητής Ιατρικής διαφέρει από τον επαγγελματία ιατρό, καθώς ο πρώτος κατέχει ακαδημαϊκή θέση, ενώ ο δεύτερος ασκεί καθαρά κλινικό επάγγελμα. Τα καθήκοντα του καθηγητή είναι διδακτικά (διδάσκει φοιτητές ιατρικής και επιβλέπει διδακτορικές διατριβές), ερευνητικά(συμμετέχει και διευθύνει επιστημονικές έρευνες και δημοσιεύσεις), κλινικά και διοικητικά(κλινική θέση σε πανεπιστημιακό νοσοκομείο, όπου ασκεί ιατρική πρακτική και εκπαιδεύει ειδικευόμενους ιατρούς, ενώ μπορεί να έχει και διοικητικά καθήκοντα). Ο επαγγελματίας ιατρός, ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία ασθενειών του ανθρώπου.
Γ. Ο καθηγητής Πολυτεχνείου διαφέρει από έναν επαγγελματία μηχανικό, επειδή ο πρώτος ασχολείται με τη διδασκαλία, την έρευνα και την καθοδήγηση φοιτητών, ενώ εστιάζει στη μετάδοση γνώσης, ανάπτυξη νέας γνώσης μέσω έρευνας, δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά, εποπτεία διπλωματικών εργασιών και διδακτορικών διατριβών. Ο επαγγελματίας μηχανικός ασχολείται με τη μελέτη, το σχεδιασμό, την επίβλεψη, την κατασκευή και τη συντήρηση τεχνικών έργων, προϊόντων ή συστημάτων, εστιάζει στην επίλυση πρακτικών – πραγματικών – προβλημάτων, τήρηση προδιαγραφών, διαχείριση έργων και τήρηση της νομοθεσίας.
Δ. Ο καθηγητής Νομικής διαφέρει από τον επαγγελματία δικηγόρο ως προς τον κύριο ρόλο, τα καθήκοντα και τις απαιτούμενες διαδικασίες. Κύριος ρόλος του καθηγητή νομικής είναι η ακαδημαϊκή διδασκαλία και η έρευνα, εστιάζοντας στη θεωρία του δικαίου, την ακαδημαϊκή ανάλυση, την παραγωγή νομικής γνώσης και την καθοδήγηση φοιτητών. Επικεντρώνεται στη θεωρία, την έρευνα και τη συγγραφή επιστημονικών έργων. Μπορεί παράλληλα να ασκεί μάχιμη δικηγορία ή να παρέχει νομικές συμβουλές. Ο κύριος ρόλος του δικηγόρου είναι η παροχή νομικής συνδρομής και η εκπροσώπηση πελατών (φυσικών ή νομικών προσώπων), εστιάζοντας στην πρακτική εφαρμογή του δικαίου, επίλυση συγκεκριμένων νομικών υποθέσεων, δικαστηριακή πρακτική, διαπραγματεύσεις και παροχή νομικών συμβουλών.
Ε. Ο καθηγητής πανεπιστημίου διαφέρει από τον καθηγητή λυκείου, κυρίως στο επίπεδο εκπαίδευσης, στα απαιτούμενα προσόντα, στο ρόλο του και στο μαθητικό κοινό στο οποίο απευθύνονται. Ο καθηγητής Πανεπιστημίου συνδυάζει διδασκαλία και έρευνα (παραγωγή νέας γνώσης), ενώ ο καθηγητής λυκείου ασχολείται με τη διδασκαλία της ύλης σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, τη διαπαιδαγώγηση και την αξιολόγηση των μαθητών. Συνοπτικά, ο καθηγητής λυκείου επικεντρώνεται στην παροχή γενικής και ολοκληρωμένης γνώσης σε μαθητές, ενώ ο καθηγητής πανεπιστημίου ειδικεύεται σε ένα συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο, συμβάλλει στην επιστημονική έρευνα και καθοδηγεί φοιτητές στην παραγωγή εξειδικευμένης γνώσης.
Ο Ιδανικός Καθηγητής Πανεπιστημίου
Τα χαρακτηριστικά του ιδανικού (τέλειου) καθηγητή πανεπιστημίου περιλαμβάνουν συνδυασμό ακαδημαϊκής επάρκειας, παιδαγωγικών δεξιοτήτων και προσωπικών ιδιοτήτων που εμπνέουν και καθοδηγούν τους φοιτητές. Συνοπτικά, τα κύρια χαρακτηριστικά του αναφέρονται στη συνέχεια. Βαθιά γνώση του αντικειμένου: Ο καθηγητής πρέπει να κατέχει άριστα το γνωστικό του αντικείμενο και να ενημερώνεται συνεχώς για τις εξελίξεις στην έρευνα. Μεταδοτικότητα: Ικανότητα να παρουσιάζει σύνθετες έννοιες, με σαφήνεια και απλότητα, καθιστώντας το μάθημα ενδιαφέρον και κατανοητό. Ενθάρρυνση της κριτικής σκέψης: Να προκαλεί τους φοιτητές να αναλύουν, να αμφισβητούν και να διαμορφώνουν τις δικές τους απόψεις, αντί να βασίζονται στην απομνημόνευση. Σύνδεση θεωρίας και πράξης: Να γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ της ακαδημαϊκής γνώσης και των πρακτικών εφαρμογών, με την έρευνα. Ευγένεια και ενσυναίσθηση: Προσέγγιση των φοιτητών με σεβασμό, καλοσύνη και κατανόηση των αναγκών και των προκλήσεών τους. Υπομονή και προθυμία για βοήθεια: Διαθέσιμος να απαντά σε ερωτήσεις, να παρέχει ανατροφοδότηση και να υποστηρίζει τους φοιτητές στην ακαδημαϊκή τους πορεία. Δίκαιη και αμερόληπτη αξιολόγηση: Να κρίνει τους φοιτητές με αντικειμενικά κριτήρια, χωρίς προκαταλήψεις. Πάθος για τη διδασκαλία: Αγάπη για το αντικείμενο και χαρά για μετάδοσης της γνώσης που εμπνέουν και κινητοποιούν τους φοιτητές. Καθοδήγηση: Να λειτουργεί ως μέντορας, προσφέροντας συμβουλές για την ακαδημαϊκή και επαγγελματική ανάπτυξη των φοιτητών. Ανοιχτή στάση: Να είναι δεκτικός σε νέες ιδέες, ανατροφοδότηση και συνεχή βελτίωση των διδακτικών του μεθόδων. Δημιουργία θετικού περιβάλλοντος: Να καλλιεργεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας στην τάξη, όπου οι φοιτητές νιώθουν άνετα να συμμετέχουν.
Συμπερασματικά Σχόλια
Η ΤΝ βοηθά να δοθούν απαντήσεις, πολύ γρήγορα, σε σύνθετα επιστημονικά ερωτήματα που θα χρειάζονταν πολλαπλάσια προσπάθεια, να απαντηθούν. Η ακρίβεια και επάρκεια φαίνεται ικανοποιητική, όταν διατυπώνονται συγκεκριμένες και σαφείς ερωτήσεις, σε γνωστικά αντικείμενα που υπάρχουν πολλά διαθέσιμα δεδομένα στο διαδίκτυο, για ζητήματα που μπορούν να “δεδομενοποιηθούν” αμερόληπτα. Οι απαντήσεις μπορεί να προέρχονται από το σύνολο των δεδομένων και να μην περιορίζονται σε συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο, όπως συμβαίνει συνήθως, με τον άνθρωπο. Είναι όμως απαραίτητο να γίνει κατάλληλη επεξεργασία, διάγνωση της ακρίβειας, αξιολόγηση της επάρκειας, συγχώνευση και αναδόμηση των διαφόρων απαντήσεων. Γι’ αυτό, απαιτείται να οικοδομηθούν οι κατάλληλες γνωστικές ικανότητες των ανθρώπων, σε όλα τα επίπεδα και τα προγράμματα εκπαίδευσης – τυπικής και συνεχούς – γενικής και επαγγελματικής. Αυτό ισχύει και για τον αγροτικό τομέα, που βρίσκεται στις προτεραιότητες της ευρωπαϊκής στρατηγικής, για την ΤΝ.
Το άρθρο αφιερώνεται στους ακαδημαϊκούς δασκάλους μου, που άσκησαν το ανεκτίμητης αξίας ακαδημαϊκό έργο τους, με μεγάλο αγώνα, σε δύσκολους καιρούς…
*Ομότιμος Καθηγητής Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος, τμήματος Γεωπονίας – κατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας & Επιχειρηματικότητας.
